TradingKey - Vào ngày 22 tháng 6, theo giờ miền Đông, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ký hai sắc lệnh hành pháp tại Nhà Trắng, chính thức khởi động Chiến lược Tăng tốc Ngành Điện toán Lượng tử Mỹ, tạo động lực mạnh mẽ cho sự phát triển của lĩnh vực tiên phong này, đồng thời nhanh chóng thổi bùng sự hào hứng của thị trường vốn đối với các cổ phiếu khái niệm công nghệ lượng tử.
Mục tiêu cốt lõi của sáng kiến chính sách mang tính bước ngoặt này là đảm bảo Mỹ duy trì vị thế dẫn đầu chiến lược trong cuộc cạnh tranh công nghệ lượng tử toàn cầu và xây dựng một hệ sinh thái lượng tử nội địa khép kín. Trong các sắc lệnh hành pháp, ông Trump tuyên bố sẽ cập nhật Chiến lược Lượng tử Quốc gia, củng cố nền tảng ngành công nghiệp lượng tử của Mỹ trên nhiều phương diện — bao gồm an ninh chuỗi cung ứng, R&D và đào tạo nhân tài — đồng thời làm sâu sắc thêm cơ chế hợp tác với các đồng minh trong lĩnh vực lượng tử.
Vậy, trong đợt thúc đẩy công nghệ do Nhà Trắng dẫn dắt này, những cổ phiếu điện toán lượng tử nào đáng để chúng ta lưu tâm? Tiếp theo, chúng tôi sẽ phân tích logic đầu tư cốt lõi và các cổ phiếu mục tiêu quan trọng.
Chính sách này không chỉ tiếp thêm động lực mạnh mẽ cho lĩnh vực điện toán lượng tử, mà còn thể hiện rõ rệt quyết tâm chiến lược của Mỹ nhằm chiếm lĩnh vị thế dẫn đầu trong cuộc cạnh tranh công nghệ lượng tử toàn cầu.
Chính quyền Trump đã áp dụng chiến lược tăng tốc đa chiều đối với sự phát triển của công nghệ lượng tử. Đầu tiên, chiến lược này rút ngắn đáng kể lộ trình triển khai công nghệ, đề xuất cụ thể việc đưa vào hoạt động các máy tính lượng tử có giá trị nghiên cứu khoa học thực tiễn trước năm 2028, đồng thời thúc đẩy triển khai các cảm biến lượng tử và mạng lượng tử nhằm nhanh chóng đạt được bứt phá trong các lĩnh vực then chốt.
Thứ hai, chính sách này tăng cường phát triển chuỗi cung ứng nội địa, yêu cầu sự hợp tác liên bộ ngành giữa các bộ như Bộ Thương mại và Bộ Năng lượng nhằm xây dựng chuỗi cung ứng phần cứng lượng tử trong nước có khả năng thích ứng cao, đồng thời mở rộng hỗ trợ tài chính cho các doanh nghiệp lượng tử nội địa. Trước đó, Bộ Thương mại đã công bố kế hoạch đầu tư trực tiếp trị giá khoảng 2 tỷ USD, tạo điểm tựa tài chính vững chắc cho sự phát triển của ngành.
Tuy nhiên, sắc lệnh hành pháp này đặt ra các yêu cầu cấp bách hơn, đẩy nhanh lộ trình chuyển đổi các hệ thống tài sản chính phủ có giá trị cao sang mật mã hậu lượng tử, rút ngắn từ mục tiêu năm 2035 ban đầu xuống giai đoạn 2030-2031. Sự điều chỉnh này không chỉ phản ánh sự cảnh giác cao độ của Mỹ trước các rủi ro an ninh mạng trong kỷ nguyên lượng tử, mà còn trực tiếp kích cầu mạnh mẽ thị trường về bảo mật thông tin, thúc đẩy sự phát triển và ứng dụng nhanh chóng của các công nghệ liên quan.
Nhìn chung, việc thực thi các chính sách này cùng sự cam kết về nguồn lực sẽ đẩy nhanh quá trình chuyển dịch của công nghệ lượng tử từ phòng thí nghiệm sang các ứng dụng thực tiễn trong công nghiệp, đồng thời định hình sâu sắc cục diện cạnh tranh công nghệ lượng tử toàn cầu.
Tiềm năng chuyển đổi mạnh mẽ của máy tính lượng tử bắt nguồn từ kiến trúc kỹ thuật nền tảng của nó, vốn khác biệt hoàn toàn so với máy tính truyền thống. Trong khi các máy tính cổ điển thông thường hiện nay sử dụng các bit nhị phân để xử lý thông tin – nơi mỗi bit chỉ có thể tồn tại ở một trong hai trạng thái là 0 hoặc 1 – thì máy tính lượng tử lại tận dụng các nguyên lý chồng chất lượng tử và rối lượng tử. Điều này cho phép xử lý song song nhiều trạng thái, về mặt lý thuyết giúp chúng thể hiện sức mạnh tính toán vượt xa các máy tính cổ điển đối với các bài toán cụ thể.
Các ứng dụng của máy tính lượng tử trải dài trên hầu hết mọi lĩnh vực tiên phong của khoa học và công nghệ. Trong phát hiện và phát triển thuốc, máy tính lượng tử có thể mô phỏng các tương tác phân tử để đẩy nhanh quá trình phát triển các liệu pháp điều trị mới, mang lại những giải pháp đột phá để chống lại các căn bệnh hiểm nghèo như ung thư và Alzheimer. Trong lĩnh vực tài chính, công nghệ tính toán lượng tử có thể tối ưu hóa các mô hình danh mục đầu tư phức tạp, nâng cao khả năng dự báo rủi ro và cho phép phân tích xu hướng thị trường chính xác hơn. Trong khoa học vật liệu, công nghệ này có thể thiết kế các vật liệu mới với các đặc tính cụ thể, thúc đẩy những đột phá công nghệ trong ngành năng lượng sạch và hàng không vũ trụ. Trong khi đó, trong lĩnh vực an ninh mạng, máy tính lượng tử có tiềm năng vừa bẻ khóa các thuật toán mã hóa phổ biến, vừa thúc đẩy các công nghệ bảo mật mới, chẳng hạn như truyền thông mã hóa lượng tử.
Trong những năm gần đây, ngành công nghiệp máy tính lượng tử toàn cầu đã và đang chuyển dịch từ một câu chuyện khoa học sang một đợt bùng nổ do dòng vốn dẫn dắt. Được thúc đẩy bởi những đột phá công nghệ liên tục và nguồn vốn đầu tư được duy trì ổn định, định giá của các công ty máy tính lượng tử đã tăng vọt, nương theo làn sóng hào hứng dành cho trí tuệ nhân tạo khi các nhà đầu tư đặt cược vào bước đột phá công nghệ tiềm năng tiếp theo.
Tại thời điểm then chốt khi công nghệ máy tính lượng tử đang chuyển dịch từ phòng thí nghiệm sang các ứng dụng thương mại, các cổ phiếu máy tính lượng tử chuyên biệt (pure-play) đã trở thành tâm điểm của các nhà đầu tư chấp nhận rủi ro cao, lợi nhuận cao nhờ tính biến động mạnh và tiềm năng tăng trưởng lớn. Khi các chính phủ trên toàn cầu đẩy nhanh các sáng kiến chiến lược về công nghệ lượng tử, những doanh nghiệp chuyên nghiên cứu và phát triển (R&D) cũng như thương mại hóa lượng tử này đang đứng trước những cơ hội tăng trưởng chưa từng có.
IonQ là một cái tên nổi bật trong lĩnh vực máy tính lượng tử. Sử dụng lộ trình kỹ thuật bẫy ion (trapped-ion), các qubit của công ty dựa trên các ion tự nhiên, mang lại những lợi thế vốn có như hiệu suất sản xuất đạt 100%, khả năng kiểm soát điện tích mạnh mẽ và thời gian liên kết (coherence times) dài nhất trong ngành — đặt nền móng vững chắc cho tính toán độ chính xác cao.
Các hệ thống máy tính lượng tử của công ty đã được tích hợp thương mại thành công vào ba nền tảng đám mây lớn là Amazon AWS, Microsoft Azure và Google Cloud. Nhờ sở hữu độ chín muồi về công nghệ cao, công ty cũng nắm giữ một danh mục lớn các hợp đồng nghiên cứu của chính phủ và thương mại.
Hệ thống Forte của IonQ sở hữu 36 qubit thuật toán kết nối đầy đủ, mang lại hiệu suất hàng đầu trong ngành. Cổ phiếu của công ty đã tăng vọt 810% trong năm qua, phản ánh niềm tin mạnh mẽ của thị trường vào vị thế dẫn đầu về công nghệ và tiềm năng thương mại của doanh nghiệp, qua đó củng cố vị thế là cánh chim đầu đàn trong nhóm cổ phiếu lượng tử chuyên biệt.
Theo báo cáo tài chính mới nhất, doanh thu quý 1 của IonQ đã tăng vọt 755% so với cùng kỳ năm trước, trong khi nghĩa vụ thực hiện hợp đồng còn lại (RPO) tăng 554% lên 470 triệu USD, cho thấy động lực tăng trưởng mạnh mẽ.
Là đơn vị tiên phong trong lĩnh vực máy tính lượng tử, IBM sở hữu dấu ấn công nghệ lượng tử toàn diện nhất trong ngành. Từ R&D phần cứng, các nền tảng phần mềm cho đến các ứng dụng trên nền tảng đám mây, IBM đã xây dựng được một hệ sinh thái lượng tử hoàn chỉnh.
IBM sở hữu đội ngũ phần cứng máy tính lượng tử lớn nhất ngành với hơn 90 hệ thống được triển khai — nhiều hơn tất cả các đối thủ khác trong ngành cộng lại. Công ty đã mở quyền truy cập công khai cho hơn 2.300 qubit, đạt độ khả dụng hệ thống là 97%, đồng thời cam kết đầu tư hơn 10 tỷ USD vào máy tính lượng tử trong 5 năm tới. Lộ trình ra mắt máy tính lượng tử có khả năng chống lỗi, quy mô lớn vào năm 2030 của hãng hoàn toàn phù hợp với các mục tiêu chiến lược quốc gia, và việc CEO Arvind Krishna trực tiếp tham dự lễ ký sắc lệnh hành pháp đã nhấn mạnh vai trò then chốt của công ty trong ngành.
Rigetti Computing chuyên phát triển các bộ xử lý lượng tử siêu dẫn, tập trung vào tính toán lai lượng tử - cổ điển hiệu năng cao. Công ty đã giới thiệu Cepheus-1-108Q, hệ thống lượng tử dạng mô-đun lớn nhất trong ngành, có thể truy cập hoàn toàn thông qua các nền tảng đám mây AWS và Azure.
Rigetti sử dụng kiến trúc chiplet và sơ đồ cổng CZ đoạn nhiệt độc quyền để đạt được độ chính xác cổng hai qubit lên tới 99,8% hoặc thậm chí 99,9%, chứng minh năng lực công nghệ mạnh mẽ.
Về mặt tài chính, Rigetti kết thúc quý 1 với 569 triệu USD tiền mặt dự trữ và không có nợ vay tính lãi. Với tốc độ tiêu tiền hiện tại, lượng vốn này đủ để tài trợ cho 4 đến 5 năm nghiên cứu và phát triển (R&D) thuần túy, mang lại biên an toàn dồi dào để thực hiện lộ trình công nghệ của mình.
Mặc dù giá cổ phiếu đã tăng vọt 127,4% trong năm qua, định giá của doanh nghiệp vẫn khó có thể hợp lý hóa dựa trên các yếu tố cơ bản hiện tại, xét đến các ứng dụng thương mại còn hạn chế và các khoản lỗ nặng nề. Nhà đầu tư nên theo dõi chặt chẽ các đột phá kỹ thuật và tiến trình thương mại hóa của công ty để đánh giá giá trị đầu tư dài hạn.
D-Wave Quantum là công ty đầu tiên trên thế giới bán máy tính lượng tử thương mại. Doanh nghiệp này chuyên về công nghệ ủ lượng tử (quantum annealing), đặc biệt phù hợp để giải quyết các bài toán phức tạp về logistics, tài chính và tối ưu hóa danh mục đầu tư. Nhờ sở hữu tốc độ triển khai thương mại nhanh nhất trong ngành, công nghệ của hãng đã được áp dụng thành công vào việc lập lịch trình logistics và tìm kiếm phát hiện thuốc mới.
Được thúc đẩy bởi những thông tin hỗ trợ về chính sách gần đây — cụ thể là thông báo của Bộ Thương mại Mỹ về khoản đầu tư cổ phần ước tính trị giá 2 tỷ USD vào 9 công ty máy tính lượng tử — cổ phiếu của D-Wave Quantum đã phục hồi, làm nổi bật thêm vị thế dẫn đầu của hãng trong việc ứng dụng thương mại máy tính lượng tử.
Tuy nhiên, công nghệ ủ lượng tử chỉ tập trung hoàn toàn vào các bài toán tối ưu hóa, cung cấp các giải pháp cận tối ưu thay vì các đáp án toán học chính xác tuyệt đối, điều này làm hạn chế phạm vi ứng dụng của nó. Máy tính lượng tử dựa trên cổng logic (gate-based) vẫn là phương pháp phổ biến hơn, có khả năng giải quyết phạm vi bài toán tính toán rộng hơn nhiều.
Mặc dù việc D-Wave thâu tóm Quantum Circuits gần đây thể hiện nỗ lực bổ sung khả năng tính toán lượng tử dựa trên cổng logic vào các hệ thống ủ lượng tử hiện có của mình, khả năng cạnh tranh thành công của doanh nghiệp trong thị trường khốc liệt này vẫn còn là một dấu hỏi lớn.
Mặc dù ngành công nghiệp điện toán lượng tử được coi là trụ cột cốt lõi của cuộc cách mạng công nghệ tương lai với tiềm năng phát triển to lớn, các nhà đầu tư vẫn cần nhận thức đầy đủ về những rủi ro và thách thức khi rót vốn vào lĩnh vực này. Hiện tại, công nghệ điện toán lượng tử vẫn đang ở giai đoạn phát triển sơ khởi, có độ khó kỹ thuật cao và chi phí đắt đỏ, trong khi việc ứng dụng thương mại quy mô lớn vẫn đối mặt với nhiều yếu tố bất định.
Độ ổn định và công nghệ sửa lỗi của các hệ thống điện toán lượng tử vẫn cần được cải thiện, trong đó thời gian duy trì trạng thái liên kết (coherence time) của qubit và tỷ lệ lỗi vẫn là những nút thắt cổ chai chính hạn chế sự tiến bộ về mặt kỹ thuật. Mặc dù một số công ty đã công bố các hệ thống có hàng nghìn, thậm chí hàng chục nghìn qubit, nhưng hầu hết các cái gọi là 'qubit' này mới chỉ là các qubit vật lý chứ không phải là qubit logic có khả năng sửa lỗi.
Mặc dù các thiết bị lượng tử nhiễu quy mô trung bình (NISQ) phổ biến hiện nay đã vượt qua ngưỡng 1.000 qubit, chúng vẫn gặp khó khăn trong việc vận hành các mạch sâu (deep circuits) do hạn chế về thời gian duy trì trạng thái liên kết, khiến năng lực tính toán thực tế thấp hơn nhiều so với kỳ vọng lý thuyết. Những đột phá trong công nghệ sửa lỗi lượng tử (QEC) là yếu tố then chốt để tiến tới điện toán lượng tử dung sai lỗi (fault-tolerant), và việc kiểm chứng vòng đời của các qubit logic trong các phương án sửa lỗi như mã bề mặt (surface codes) sẽ là một trong những cột mốc kỹ thuật quan trọng nhất trong thời gian tới.
Về mặt thương mại, việc ứng dụng quy mô lớn của điện toán lượng tử vẫn đối mặt với nhiều rào cản. Mặc dù điện toán lượng tử đã cho thấy tiềm năng to lớn trong các lĩnh vực như nghiên cứu phát triển thuốc và khoa học vật liệu, nhưng hầu hết các ứng dụng hiện vẫn đang trong giai đoạn thử nghiệm trong phòng thí nghiệm, và chặng đường đạt được hiệu quả thương mại thực sự vẫn còn rất dài.
Theo các dự báo nghiên cứu thị trường, các ứng dụng quy mô thương mại của điện toán lượng tử trong các lĩnh vực như tài chính và dược phẩm có thể phải sau năm 2030 mới thành hiện thực. Ngoài ra, chi phí sản xuất phần cứng điện toán lượng tử là cực kỳ đắt đỏ — một máy tính lượng tử có khả năng ứng dụng thực tế có thể có giá lên tới hơn 100 triệu USD, điều này chắc chắn sẽ làm chậm tốc độ phổ biến của công nghệ này.
Đối với các nhà đầu tư, việc giải ngân vào cổ phiếu điện toán lượng tử đòi hỏi một cách tiếp cận thận trọng. Khi lựa chọn mục tiêu đầu tư, nhà đầu tư nên đánh giá kỹ lượng lộ trình công nghệ, triển vọng tăng trưởng và định giá của doanh nghiệp, đồng thời luôn lưu ý đến việc quản trị rủi ro. Cần đặc biệt chú trọng vào những công ty sở hữu năng lực tự nghiên cứu và phát triển (R&D) trong các lĩnh vực kỹ thuật cốt lõi như sửa lỗi lượng tử và thuật toán lượng tử, đi kèm với một lộ trình thương mại hóa rõ ràng.
Bên cạnh đó, nhà đầu tư được khuyến nghị nên áp dụng chiến lược đầu tư dài hạn, đa dạng hóa danh mục vào các công ty điện toán lượng tử đi theo các lộ trình công nghệ khác nhau nhằm giảm thiểu rủi ro từ một doanh nghiệp hay một công nghệ đơn lẻ. Ngoài ra, trong bối cảnh ngành điện toán lượng tử vẫn đang ở giai đoạn sơ khai, nhà đầu tư cũng có thể cân nhắc tiếp cận gián tiếp lĩnh vực này thông qua các quỹ ETF liên quan đến điện toán lượng tử.
Sắc lệnh hành pháp do ông Trump ký kết đã tiếp thêm động lực mới cho ngành máy tính lượng tử, đẩy nhanh hoạt động R&D và ứng dụng thương mại của công nghệ lượng tử. Khi công nghệ AI phát triển, máy tính lượng tử được kỳ vọng sẽ tích hợp với trí tuệ nhân tạo, thúc đẩy những bước đột phá trong nghiên cứu khoa học và đổi mới công nghiệp.
Mặc dù công nghệ máy tính lượng tử vẫn đang trong giai đoạn đầu, nhưng những tiến bộ kỹ thuật liên tục và dòng vốn duy trì ổn định đang mở ra triển vọng rộng lớn cho ngành này. Các nhà đầu tư có thể tập trung vào các cơ hội đầu tư ở nhóm cổ phiếu liên quan đến máy tính lượng tử, đặc biệt là các doanh nghiệp có lợi thế công nghệ, được chính phủ hỗ trợ và có tiến triển về thương mại hóa.
Nhìn về tương lai, máy tính lượng tử sẵn sàng trở thành động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và tiến bộ công nghệ, mang lại những thay đổi mang tính cách mạng cho xã hội. Các nhà đầu tư nên theo dõi sát sao lĩnh vực máy tính lượng tử để nắm bắt những cơ hội lịch sử từ sự phát triển của ngành.