96 tỷ USD thua lỗ trái phiếu ở Nhật Bản khiến nợ Mỹ và Bitcoin bị đặt trong tình trạng cảnh báo

Việc Nhật Bản thoát khỏi thời kỳ lãi suất siêu thấp kéo dài đang dần làm lộ rõ những chi phí ẩn của việc vay vốn đắt đỏ hơn. Bốn công ty bảo hiểm nhân thọ lớn nhất nước này hiện đang ghi nhận khoản lỗ chưa thực hiện lên tới khoảng 96 tỷ USD đối với trái phiếu chính phủ Nhật Bản (JGBs).

Bản thân các khoản lỗ này chủ yếu là vấn đề về kế toán. Tuy nhiên, điều này cũng cho thấy một thách thức lớn hơn mà Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) đang phải đối mặt. Mỗi đợt tăng lãi suất giúp bình ổn đồng yên và kiềm chế lạm phát, nhưng cũng kéo giá trái phiếu giảm, làm tăng thêm lỗ cho các công ty bảo hiểm, ngân hàng và quỹ hưu trí.

Nhật Bản trả giá cho việc quay lại mặt bằng lãi suất cao

Bốn công ty bảo hiểm nhân thọ lớn nhất Nhật gồm Nippon Life, Dai-ichi Life, Sumitomo Life và Meiji Yasuda đã báo cáo tổng cộng khoản lỗ chưa thực hiện trị giá 15.13 nghìn tỷ yên (96 tỷ USD) đối với trái phiếu chính phủ trong nước tính đến cuối tháng 06/2026, tăng khoảng 7% so với quý trước.

“Đang có điều gì đó gãy vỡ trong hệ thống tài chính Nhật Bản,” nhà phân tích Bull Theory nhận xét.

Các khoản lỗ này phản ánh một trong những thay đổi nhanh nhất của thị trường trái phiếu Nhật trong nhiều thập kỷ. Khi BOJ dừng chính sách lãi suất âm và dần đưa chính sách tiền tệ về trạng thái bình thường, lợi suất trái phiếu đã tăng mạnh từ mức gần như bằng 0 kéo dài suốt nhiều năm.

Giá trái phiếu di chuyển ngược chiều với lợi suất. Khi lãi suất tăng, giá thị trường của các trái phiếu cũ trả coupon thấp sẽ giảm xuống. Phần lớn các danh mục đầu tư của các công ty bảo hiểm này được tích lũy trong thời kỳ BOJ nới lỏng tiền tệ mạnh mẽ, khiến họ bị ảnh hưởng khi lãi suất hiện nay cao lên.

Mặc dù con số gây chú ý, nhưng phần lớn các khoản lỗ này vẫn chỉ là “trên giấy” vì các công ty bảo hiểm thường có kế hoạch giữ trái phiếu đến ngày đáo hạn để đáp ứng các nghĩa vụ hợp đồng dài hạn với khách hàng.

Lãi suất cao hơn cũng làm giảm giá trị hiện tại của các nghĩa vụ bảo hiểm trong tương lai, phần nào bù đắp cho việc giá trị trái phiếu bị giảm về mặt kinh tế.

Nỗi lo lớn nhất hiện nay không phải là mất khả năng thanh toán, mà là rủi ro thanh khoản. Nếu người mua bảo hiểm rút hợp đồng sớm với tốc độ nhanh, các công ty bảo hiểm có thể buộc phải bán trái phiếu trước ngày đáo hạn.

$96 BILLION IN LOSSES ARE NOW SITTING INSIDE JAPAN’S BIGGEST INSURERS.The country’s 4 biggest life insurers are now sitting on ¥15.13 trillion ($96 billion) in unrealized losses on Japanese bonds.That number jumped another 7% in just 3 months and the reason is simple.… pic.twitter.com/mMiq3lGUiE

— The Macro Paper (@macropaperr) August 8, 2026

Nếu điều đó xảy ra, các khoản lỗ trên giấy sẽ trở thành lỗ thực tế, đồng thời gây thêm áp lực lên thị trường trái phiếu của Nhật Bản.

Tại sao BOJ ngày càng gặp khó khăn?

Các khoản lỗ này của các công ty bảo hiểm cho thấy BOJ đang ở vào tình huống vô cùng khó xử.

Lạm phát vẫn cao hơn mục tiêu dài hạn của BOJ, trong khi đồng yên nhiều lần rơi vào thời kỳ yếu so với USD. Thông thường, đây là lý do đủ để tiếp tục tăng lãi suất.

Tuy vậy, mỗi lần tăng lãi suất đều làm gia tăng áp lực lên hệ thống tài chính Nhật Bản.

Lợi suất tăng cao tiếp tục làm giảm giá thị trường của các khoản trái phiếu chính phủ do các tổ chức tài chính nắm giữ. Mặc dù lãi suất cao giúp đồng yên vững hơn và thị trường tài chính vận hành hiệu quả hơn về lâu dài, nhưng nếu đẩy lợi suất lên quá nhanh có thể gây căng thẳng cho toàn bộ hệ thống tài chính.

Kết quả là dư địa chính sách ngày càng bị siết chặt. Nếu không tăng lãi suất đủ nhanh thì đồng yên lại mất giá và lạm phát nhập khẩu quay trở lại. Nếu tăng quá mạnh thì nguy cơ các tổ chức tài chính chịu lỗ lớn về trái phiếu.

Tại sao thị trường trái phiếu Mỹ đặc biệt quan tâm?

Tầm ảnh hưởng của Nhật Bản không chỉ dừng lại trong phạm vi tài chính nội địa.

Nhật Bản hiện là chủ sở hữu nước ngoài lớn nhất của trái phiếu Kho bạc Mỹ, nắm giữ khoảng 1.14 nghìn tỷ USD. Bất kỳ sự thay đổi lớn nào trong việc các tổ chức Nhật điều chỉnh danh mục đầu tư nước ngoài đều có thể tác động lan rộng tới thị trường trái phiếu toàn cầu.

🚨 JAPAN JUST EXPOSED AMERICA’S BIGGEST VULNERABILITY…Japan is the largest foreign holder of U.S. Treasuries.If Japan is forced to sell to defend its own market, U.S. yields could surge even higher.You know why Bessent stepped in with yen intervention, right? pic.twitter.com/tO5YTRHiQM

— Crypto Rover (@cryptorover) August 9, 2026

Hiện chưa chứng kiến tín hiệu nào cho thấy nhà đầu tư Nhật chuẩn bị bán tháo quy mô lớn trái phiếu Kho bạc Mỹ. Thực tế, nếu bán thực sự sẽ khiến họ phải chốt lỗ ngay, đồng thời đẩy chi phí đi vay của Mỹ lên cao hơn nữa.

Tuy nhiên, các cơ quan chức năng Nhật có những công cụ khác. Khi cần can thiệp tỷ giá, họ có thể tiếp cận nguồn USD từ Cục Dự trữ Liên bang Mỹ thông qua chương trình FIMA Repo Facility, tức là dùng trái phiếu Kho bạc Mỹ làm tài sản đảm bảo để vay USD, thay vì bán luôn trái phiếu ra thị trường.

Dù vậy, các nhà đầu tư trên toàn cầu vẫn theo dõi chặt chẽ dòng vốn đầu tư Nhật Bản, bởi ngay cả việc tái cơ cấu quy mô vừa phải của quốc gia nắm giữ trái phiếu Mỹ lớn nhất thế giới cũng có thể ảnh hưởng đến lợi suất Mỹ, nhất là trong thời điểm thị trường biến động mạnh.

Bitcoin cũng theo dõi sát hoạt động vay vốn “carry trade” bằng đồng yên

Đối với Bitcoin, bản thân các khoản lỗ của công ty bảo hiểm không phải là điều quan trọng nhất.

Thay vào đó, các nhà giao dịch đang tập trung vào việc lợi suất trái phiếu tăng của Nhật sẽ tác động thế nào đến hình thức vay vốn “carry trade” bằng đồng yên – một trong những kênh cung cấp thanh khoản lớn nhất toàn cầu.

Trong nhiều năm qua, nhà đầu tư vay vốn giá rẻ bằng đồng yên (lãi suất gần như bằng 0) để rót vào các tài sản sinh lời cao hơn trên toàn cầu, bao gồm cổ phiếu, trái phiếu và gần đây là tài sản số.

Khi lãi suất ở Nhật tăng, chiến lược này trở nên kém hấp dẫn hơn nhiều.

Chi phí vay vốn đắt đỏ và đồng yên mạnh lên sẽ buộc nhà đầu tư sử dụng đòn bẩy phải bán tháo tài sản rủi ro để trả lại khoản vay đồng yên. Các đợt thắt chặt tiền tệ mạnh của BOJ cùng sự tăng vọt của đồng yên trước đây đều từng khiến thị trường truyền thống lẫn tiền mã hóa biến động mạnh.

Cho đến nay, Bitcoin vẫn cho thấy sự ổn định khá vững chắc. Sau khi các công ty bảo hiểm công bố báo cáo lợi nhuận, đồng crypto tiên phong này vẫn tiếp tục giao dịch trên mức 65,000 USD, tăng hơn 3% trong vòng 24 giờ qua.

Điều này cho thấy thị trường đang coi các khoản lỗ trái phiếu chỉ là phản ứng trước sự chuyển đổi chính sách của Nhật, chứ không phải dấu hiệu của một cuộc khủng hoảng tài chính ngay lập tức.

Tuy vậy, ngày càng nhiều nhà giao dịch vĩ mô đang xem lợi suất trái phiếu Nhật Bản và đồng yên như chỉ dấu sớm về sự thay đổi trong điều kiện thanh khoản toàn cầu.

Nhà đầu tư nên chú ý điều gì tiếp theo

Việc ghi nhận khoản lỗ chưa thực hiện lên tới 96 tỷ USD không đủ để đe dọa hệ thống tài chính Nhật Bản vào lúc này.

Thay vào đó, con số này cho thấy chi phí ngày càng tăng khi quốc gia này dần rời xa giai đoạn kéo dài nhiều thập kỷ với chính sách tiền tệ siêu nới lỏng.

Giai đoạn kế tiếp sẽ phụ thuộc vào một số chỉ số quan trọng dưới đây:

• Lợi suất trái phiếu Nhật Bản liệu có tiếp tục tăng hay không.
• Mức lãi suất bảo hiểm có tiếp tục được kiểm soát ổn định hay không, và
• Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) sẽ điều chỉnh lãi suất như thế nào mà không làm thị trường tài chính rối loạn.

Đối với các nhà đầu tư Bitcoin, tín hiệu quyết định có thể không nằm ở bảng cân đối kế toán của các công ty bảo hiểm. Điều thực sự quan trọng là liệu mức lãi suất cao hơn ở Nhật Bản có khiến dòng carry trade bằng đồng yên bị đảo ngược mạnh hay không. Lịch sử cho thấy việc này thường thắt chặt thanh khoản toàn cầu và gây áp lực lên các tài sản rủi ro — nhiều khi diễn biến này xảy ra trước cả khi tác động thực sự xuất hiện tại các thị trường khác.