Chi tiêu cho AI đang chững lại. S&P 500 sẽ phản ứng như thế nào?

Phố Wall liên tiếp lập kỷ lục mới, nhưng ngày càng có nhiều ý kiến từ các tổ chức lớn cho rằng chính trí tuệ nhân tạo (AI) đang là mối đe dọa lớn nhất đối với thị trường toàn cầu.

Chỉ số S&P 500 nằm ở trung tâm của tranh luận này, và mức độ tập trung của nó đã giải thích lý do tại sao.

Tại sao các nhà quản lý quỹ giờ đây lo ngại nhất về AI

Một rủi ro đuôi là sự kiện có xác suất thấp nhưng có thể gây hậu quả nghiêm trọng, điều mà các nhà quản lý quỹ luôn để mắt tới ngay cả khi thị trường có vẻ bình yên. Và hiện tại, AI đã đứng đầu danh sách này.

Khảo sát Nhà Quản Lý Quỹ Toàn Cầu tháng 07 của Bank of America cho thấy 45% người tham gia khảo sát nhắc đến “bong bóng AI” như là nguy cơ rủi ro đuôi lớn nhất, tăng mạnh so với mức 28% của tháng trước đó.

Theo dõi chúng tôi trên X để cập nhật tin tức mới nhất.

Con số này đã thay thế nỗi lo về lạm phát lên cao đợt hai – yếu tố từng giữ vị trí số 1. Khảo sát này cũng cho thấy giao dịch được “tụ tập” đông nhất hiện nay là mua vào các cổ phiếu ngành bán dẫn trên phạm vi toàn cầu.

Những người tham gia khảo sát cũng chỉ ra một nguyên nhân cụ thể. Việc các “ông lớn” công nghệ đầu tư ồ ạt vào hạ tầng AI được đánh giá là nguyên nhân dễ tạo ra sự cố tín dụng nhất.

Chuyên gia phân tích Mac10 đã chỉ rõ cảnh báo này vào ngày 08/08/2024. Anh phân tích rằng tăng trưởng lợi nhuận dự báo chỉ đang tăng mạnh vì doanh nghiệp dồn tiền vào AI ở mức chưa từng thấy.

S&P 500 forward earnings estimates are growing at the fastest rate in history, as record balance sheet capital gets thrown down the shit hole of AI, where it flows throw the P&L as a ONE TIME event. Record corporate stock and bond issuance now ensure that AI itself is the… pic.twitter.com/fOf5cwihMi

— Mac10 (@SuburbanDrone) August 8, 2026

Điều ông lo ngại là “thủ thuật” kế toán. Khoản chi này thường bị coi là lợi nhuận đột biến nhất thời trên báo cáo kết quả kinh doanh, thay vì dựa trên hoạt động cốt lõi bền vững.

Nhiều tổ chức lớn cũng đồng tình với sự lo ngại này. Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) đã cảnh báo rằng làn sóng chi tiêu mạnh tay của các công ty công nghệ rất có thể sẽ chuyển thành “bước hụt” lâu dài cho ngành. Số liệu cho thấy 5 tập đoàn công nghệ lớn nhất dự kiến sẽ đầu tư tổng cộng hơn 1,000 tỷ USD trong giai đoạn 2025 và 2026.

Việc người dân ngày càng đầu tư nhiều vào cổ phiếu càng khiến tình hình phức tạp hơn. Nhà đầu tư nhỏ lẻ hiện sở hữu lượng cổ phiếu lớn nhất so với tài sản của họ trong nhiều thập kỷ, nên nếu có cú giảm mạnh, thiệt hại sẽ nặng nề hơn cả cú sập dot-com trước đây.

Chỉ số S&P 500 thực sự cho thấy điều gì?

Vấn đề cấu trúc giúp lý giải tại sao chỉ số này lại quan trọng. Bộ phận nghiên cứu toàn cầu của J.P. Morgan ước tính top 20 cổ phiếu hiện chiếm khoảng 50.8% tổng vốn hóa thị trường.

Mức tập trung này chưa từng xuất hiện trong lịch sử hiện đại. Đã nửa thế kỷ trôi qua kể từ khi chỉ số này phụ thuộc nặng vào một số doanh nghiệp lớn như hiện tại. Ảnh hưởng thực tế là khá bất an: mua chỉ số S&P 500 giờ đây chính là “đặt cược” vào nhóm cổ phiếu công nghệ AI, cho dù 480 công ty còn lại có ra sao.

Các khoản đầu tư lớn vẫn liên tục tăng. Theo Goldman Sachs, tổng chi cho AI mỗi năm có thể vượt 800 tỷ USD vào cuối năm 2026.

Dự báo của Morgan Stanley thậm chí còn ấn tượng hơn. Báo cáo của họ ước tính đầu tư vào hạ tầng AI đến năm 2028 sẽ đạt gần 3,000 tỷ USD, trong đó hơn 80% vẫn nằm ở phía trước.

Mùa hè năm nay đã là một phép thử không nhỏ cho thị trường. Chỉ số Nasdaq từng giảm gần 10% kể từ đỉnh tháng 06 đến cuối tháng 07 nhưng sau đó lại hồi phục gần 9% trong đầu tháng 08, đạt mức cao mới mọi thời đại, theo dữ liệu của TradingView.

Những cổ phiếu có đà tăng mạnh gần đây lại tỏ ra kém vững chắc. Sandisk và Western Digital, tăng lần lượt khoảng 396% và 145% tính từ đầu năm, đều chịu áp lực bán “theo tin tức” trong mùa báo cáo lợi nhuận.

Tuy nhiên, lý do ủng hộ thị trường tăng vẫn dựa trên các kết quả thực tế đã đạt được. Theo Goldman Sachs ghi nhận, 64% các công ty thuộc S&P 500 báo cáo kết quả kinh doanh vượt kỳ vọng của thị trường ít nhất một độ lệch chuẩn.

BlackRock phủ nhận hoàn toàn luận điểm cho rằng thị trường đang trong bong bóng. Những doanh nghiệp dẫn đầu hiện nay đều có lợi nhuận thực sự, bảng cân đối kế toán vững mạnh, và chủ yếu tự bỏ vốn để đầu tư từ dòng tiền riêng thay vì vay mượn.

Lợi nhuận vượt trội đang giúp thị trường AI có thêm thời gian để phát triển. Tuy nhiên, câu hỏi lớn là liệu tỷ suất đầu tư có đủ hấp dẫn để xứng đáng với hàng nghìn tỷ USD đổ vào cơ sở hạ tầng AI — điều này vẫn là vấn đề còn ngỏ cho toàn bộ chỉ số.

Sự sụp đổ của quỹ Situational Awareness: Hồi chuông cảnh báo với làn sóng đầu tư AI

Nếu thị trường cần một ví dụ điển hình về rủi ro tập trung của AI, thì tháng 07/2026 đã có câu trả lời. Quỹ đầu cơ Situational Awareness, do cựu nhà nghiên cứu OpenAI là Leopold Aschenbrenner sáng lập, từng có thời điểm quản lý tới 45 tỷ USD nhưng nhanh chóng thua lỗ nặng khi đầu tư vào các cổ phiếu liên quan hạ tầng AI như SK Hynix. Tình hình buộc quỹ phải bán sạch danh mục cổ phiếu niêm yết cho Citadel của Ken Griffin.

Thời điểm diễn ra biến cố thật sự nghiệt ngã: ngày 24/07/2026, Aschenbrenner còn gửi thư thông báo các nhà đầu tư về mức lợi nhuận ròng đạt 439% trong nửa đầu năm 2026 — thậm chí còn gợi ý đây là lúc lý tưởng để tiếp tục rót vốn.

One hedge fund turned a 225% winner into a 40% loss in a single month, and it may have marked the low.A long/short momentum trade inside US tech returned 225% in the year to June, then shed nearly 40% in July as Situational Awareness, Leopold Aschenbrenner's AI fund, imploded… pic.twitter.com/0EljZeuCbb

— Kurt S. Altrichter, CRPS® (@kurtsaltrichter) August 7, 2026

Sáu ngày sau, Citadel đã tiếp quản khoản đầu tư từng được định giá khoảng 16 tỷ USD trong một thương vụ mua bán cổ phiếu gấp rút lớn nhất lịch sử phố Wall. Chuỗi lệnh gọi ký quỹ kéo giá trị tài sản quỹ từ 45 tỷ USD xuống chỉ còn khoảng 10 tỷ USD chỉ trong vài tuần.

Dù vậy, câu chuyện chưa dừng lại ở đó. Chỉ vài ngày sau khi suýt sụp đổ, Aschenbrenner đã quay lại thị trường với khoản đầu tư 400 triệu USD vào một công ty tư nhân — nâng tổng mức cam kết vào doanh nghiệp này lên 500 triệu USD, bên cạnh các khoản đầu tư tư nhân khác của quỹ.

Sự kiện này không có nghĩa là làn sóng đầu tư AI đã kết thúc, nhưng nó cho thấy rõ: việc tập trung danh mục, sử dụng đòn bẩy và thanh khoản thấp có thể “thổi bay” một danh mục đầu tư trước cả khi luận điểm dài hạn kịp phát huy hiệu quả — điều mà hiện nay cũng đang phổ biến trong chỉ số S&P 500.

Đăng ký kênh YouTube của chúng tôi để theo dõi các lãnh đạo và phóng viên chia sẻ góc nhìn chuyên sâu, cập nhật về thị trường.