Mô hình Bitcoin mới của Cowen cảnh báo nhà đầu tư nhỏ lẻ: Mục tiêu tăng vọt đang dần biến mất

Một mô hình giá Bitcoin mới của chuyên gia phân tích định lượng Benjamin Cowen đã đặt ra một giới hạn thống kê về lợi nhuận giảm dần của tài sản này. Nghiên cứu cho thấy phân bố giá của Bitcoin đang “dẹt” nhanh hơn ở vùng trần so với vùng đáy.

Bài báo khoa học có tên “Asymmetric Tail Curvature in Bitcoin Price Quantiles” (Độ cong bất đối xứng ở hai đuôi phân vị giá Bitcoin) phát triển dựa trên những mô hình giá Bitcoin trước đây. Nghiên cứu này đặt câu hỏi về các mô hình nổi tiếng từng dự đoán đỉnh chu kỳ ngày càng cao hơn. Phân tích sử dụng dữ liệu hàng ngày trong 16 năm, tính đến tháng 05/2026.

Tại sao các mô hình giá Bitcoin cũ thường bị sai lệch

Ở phần 3 của bài báo, Cowen so sánh ba mô hình giá Bitcoin nổi tiếng nhất với dữ liệu giá thực tế từ 2019 đến 2026. Cả ba mô hình này đều quá lạc quan. Mức độ chênh lệch càng tăng khi kỳ vọng của mô hình càng cao.

Mô hình power-law ban đầu (phép hiệu chỉnh đến năm 2018) dự đoán vượt giá thực tế đến 77.2% số ngày giao dịch, với sai số trung bình cao hơn giá thực đến 32.1%.

Mô hình stock-to-flow của PlanB còn dự đoán quá lố ở 94.9% số ngày, với mức chênh lệch trung bình 294.5%. Mô hình S2FX cùng họ thậm chí dự phóng vượt thực tế đến 1,699%, ám chỉ mức giá Bitcoin trên 5 triệu USD.

Cowen lý giải đơn giản: Các mô hình này bị “ám ảnh” bởi tính phản xạ mạnh mẽ của Bitcoin thời kỳ đầu, khi dòng tiền nhỏ cũng khiến giá bật tăng khủng. Chúng dùng tính chất đó để dự báo cho thị trường hiện đã bị dẫn dắt bởi tổ chức lớn và vốn hóa hàng nghìn tỷ USD.

Hiện tại, Bitcoin đang giao dịch quanh mức dưới 70,000 USD, vốn hóa thị trường hơn 1.4 nghìn tỷ USD. Trong 24 giờ qua, giá giảm 4%, nhưng Bitcoin vẫn là đồng coin lớn nhất theo giá trị vốn hóa.

Bài báo mới đã phát hiện ra gì?

Cách tiếp cận của Cowen biến mô hình power law tiêu chuẩn của Bitcoin thành một đường cong. Thay vì một đường thẳng duy nhất trên đồ thị log-log, ông dùng nhiều dải biểu thị các mức giá theo tỷ lệ phần trăm khác nhau. Sau đó, ông xem xét liệu các dải trên cùng (giá cao nhất) có cong khác so với các dải dưới cùng (giá thấp nhất) không.

Kết quả này chính là phát hiện quan trọng nhất. Các dải bên trên, nơi thể hiện các đỉnh đầu cơ, ngày càng bẻ cong vào trong và dẹt dần theo thời gian. Các dải bên dưới, đại diện cho hỗ trợ cấu trúc, vẫn giữ hình thẳng. Tức là, đỉnh càng ngày càng tiến sát vào xu hướng trung bình ở mỗi chu kỳ, còn đáy vẫn đi lên theo quỹ đạo cũ.

Các con số cũng cho thấy điều đó. Độ cong ở phía trên có giá trị khoảng âm 0.33 và dễ dàng phân biệt với giá trị 0 (không bị cong). Độ cong phía dưới gần âm 0.02 và về cơ bản không khác gì 1 đường phẳng. Sự khác biệt này có ý nghĩa thống kê ở mức 1% theo bài kiểm định bootstrap của bài báo.

Trong 27 cửa sổ dữ liệu lịch sử khác nhau, độ cong phía trên luôn nằm quanh mức âm 0.3; tất cả các cửa sổ đều bác bỏ giả thuyết đối xứng giữa hai phía.

Thuyết phản xạ giảm dần, được lượng hóa cụ thể

Cơ chế lý giải mà Cowen đưa ra thực chất là những gì các nhà giao dịch đã gọi là luận điểm lợi nhuận giảm dần từ nhiều năm qua. Cowen đặt tên cho hiện tượng này là “giảm dần tính phản xạ”.

Thời kỳ đầu, Bitcoin có quy mô rất nhỏ. Chỉ cần vài trăm triệu USD đổ vào cũng đủ đẩy giá tăng 10,000% chỉ trong một năm. Khi vốn hóa của Bitcoin lên đến hàng nghìn tỷ USD, cùng một tỉ lệ tăng giá như vậy đòi hỏi lượng tiền cực lớn. Vì thế, mỗi đỉnh chu kỳ sau càng tiến gần hơn đến xu hướng dài hạn, không cách biệt lớn như giai đoạn ban đầu.

Độ lớn phản xạ trong mô hình của Cowen giảm dần theo quá trình Bitcoin phát triển. Nhu cầu sử dụng Bitcoin làm tài sản tiền tệ vẫn tiếp tục gia tăng ổn định theo đường power-law. Còn biên độ đầu cơ thì giảm dần. Sự kết hợp của hai yếu tố này tạo ra các dải giá “kẹp lại” ở phía trên.

Cách diễn giải này rất quan trọng, vì nó giúp luận điểm “lợi nhuận giảm dần” trở nên lượng hóa được bằng một con số có khoảng tin cậy, thay vì chỉ phán đoán cảm tính bằng 3-4 tỉ số chu kỳ như trước đây.

Bitcoin’s 4-year cycle isn’t dead. It may just be setting up the ugliest bottom later this year.@benjamincowen says the current $BTC top arrived within a week of historical timing, and the next bottom should follow in Q4 2026.His base case for the cyclical low is October… pic.twitter.com/DN6ELrepvY

— BeInCrypto (@beincrypto) May 27, 2026

Đánh giá mức độ tin cậy của phát hiện này

Bài báo dành ra hẳn 7 phần để nói về các hạn chế của chính mình, và sự minh bạch này lại càng khiến kết quả trở nên thuyết phục hơn.

Hạn chế đầu tiên là về kích thước mẫu. Bitcoin chỉ mới trải qua 4 chu kỳ halving. Khi phân tích trên những khoảng thời gian ngắn hơn, chỉ số độ cong của Cowen có thể dao động mạnh và cho ra những giá trị phi lý – đây là dấu hiệu của việc định lượng còn yếu.

Hạn chế tiếp theo là về độ nhạy của gốc dữ liệu. Nếu thay đổi thời điểm bắt đầu mô hình từ tháng 01/2009 sang tháng 01/2010, độ cong bên trên gần như giảm về 0. Điều này cho thấy phát hiện phụ thuộc khá nhiều vào dữ liệu thanh khoản mỏng giai đoạn 2010-2011.

Hạn chế thứ ba là về biểu thức hàm số. Nếu đường cong có độ cong âm khi chuyển sang trục log-log, thì về lý thuyết, khi kéo dài ra vô cực, mô hình sẽ dự đoán giá Bitcoin giảm. Cowen đã nhấn mạnh đây chỉ mang tính học thuật chứ không có ý nghĩa thực tế – mô hình chỉ mô tả trong một giới hạn thời gian xác định, không nhằm mục tiêu dự báo giá cụ thể.

Hạn chế cuối cùng liên quan đến sàn giá. Dải phía dưới cũng từng bị thủng trong các sự kiện như giai đoạn 2010-2015 và đợt sụp đổ FTX vào tháng 11/2022.

Cowen viết rằng việc không bác bỏ sự phẳng ở đáy không đồng nghĩa với việc chấp nhận nó. Khoảng tin cậy đủ rộng để che giấu độ cong thực sự.

Countertrend rallies in bear markets often bring out a lot of emotion.People become anchored to short-term price movements and forget that volatility exists in both directions.I have no interest in personal attacks or tribalism. My goal has always been to approach markets…

— Benjamin Cowen (@benjamincowen) May 27, 2026

Ý nghĩa cho chu kỳ tiếp theo của Bitcoin

Với những bạn đang theo dõi chu kỳ bốn năm của Bitcoin, ý nghĩa quan trọng là nên đặt kỳ vọng phù hợp, chứ không phải cố gắng bắt đáy hay đỉnh. Nếu độ cong phía trên là thực tế và ổn định, lợi nhuận phần trăm ở các đỉnh chu kỳ tiếp theo sẽ tiếp tục giảm dần.

Điều này phù hợp với mô hình của chu kỳ hiện tại. Bitcoin đã đạt mức cao nhất mọi thời đại gần 126,080 USD vào tháng 10/2025 và kể từ đó đã giảm khoảng 44%. Trong một năm qua, tài sản này đã giảm 33%.

Bản thân Cowen vẫn cho rằng chu kỳ bốn năm của Bitcoin vẫn có giá trị. Nếu đúng như vậy, phạm vi đỉnh giá hợp lý ở chu kỳ này sẽ hẹp hơn nhiều so với các chu kỳ năm 2017 hoặc 2021, phù hợp với giả thuyết chu kỳ Bitcoin kéo dài và tiềm năng tăng giá cũng giảm lại.

Bài nghiên cứu này không dự đoán giá Bitcoin tháng tới, quý tới hay vào năm 2028. Những gì nó mang lại là một cái nhìn trung thực hơn về xu hướng dài hạn của giá. Nó xây dựng trên nền tảng power-law mà Trolololo, Giovanni Santostasi và phương pháp dải định lượng của Plan C đã khởi xướng.

Có một điều đáng suy ngẫm là các mô hình “lên mặt trăng” trong quá khứ không thất bại vì Bitcoin kém hiệu quả, mà do chúng dựa vào những điều kiện thị trường đã không còn tồn tại nữa.