S&P 500 gần như không tăng trong năm tháng: Định giá giảm xuống 18.5 lần, cổ phiếu Mỹ có đang rẻ hơn?

TradingKey - Chỉ số S&P 500 đã trải qua nhiều đợt biến động đáng kể trong 5 tháng qua, nhưng cuối cùng lại gần như quay về điểm xuất phát. Chỉ số này đóng cửa ở mức 7.580,07 điểm vào ngày 30/10, so với mức 7.580,06 điểm vào ngày 29/5, chênh lệch vỏn vẹn 0,01 điểm. Nhìn bề ngoài, thị trường chứng khoán Mỹ nói chung dường như đang chững lại, nhưng định giá, dòng vốn và cấu trúc nội tại của đợt tăng điểm đã có những thay đổi đáng kể.

Hệ số P/E dự phóng của S&P 500 hiện ở mức khoảng 18,5 lần, rơi xuống mức thấp nhất kể từ tháng 4/2025, không chỉ thấp hơn mức trung bình 5 năm là 20,14 lần mà còn thấp hơn mức trung bình 10 năm là 19,55 lần. Đáng chú ý, sự thu hẹp định giá này không chủ yếu xuất phát từ đà giảm của chỉ số, mà do ước tính lợi nhuận doanh nghiệp tăng nhanh hơn mức tăng của giá cổ phiếu. Dù S&P 500 vẫn ghi nhận mức tăng hai chữ số kể từ năm 2026, hệ số P/E dự phóng của chỉ số này đã giảm khoảng 17% tính từ đầu năm đến nay.

Định giá chứng khoán Mỹ giảm thụ động khi tăng trưởng lợi nhuận vượt đà tăng của chỉ số

Hệ số giá trên lợi nhuận (P/E) được quyết định đồng thời bởi giá cổ phiếu và lợi nhuận kỳ vọng. Ngay cả khi chỉ số không giảm rõ rệt, bội số định giá vẫn sẽ thu hẹp chừng nào các nhà phân tích còn tiếp tục điều chỉnh tăng dự báo lợi nhuận doanh nghiệp. Đây chính xác là những gì đã diễn ra với chỉ số S&P 500 trong vài tháng qua: chỉ số này đi ngang gần vùng đỉnh trong khi kỳ vọng lợi nhuận 12 tháng tới tiếp tục tăng lên, khiến toàn thị trường có vẻ rẻ hơn so với thời điểm đầu năm.

Theo dữ liệu từ FactSet, khoảng 60% số công ty cấu thành S&P 500 đã công bố kết quả kinh doanh quý 3, với lợi nhuận tổng hợp tăng hơn 30% so với cùng kỳ năm trước; lợi nhuận quý 4 dự kiến sẽ tăng khoảng 25% và có thể tăng hơn 16% vào năm 2027. Nếu những dự báo này trở thành hiện thực, bội số P/E dự phóng 18,5 lần hiện tại không phải là mức quá cao.

Tuy nhiên, mùa báo cáo kết quả kinh doanh này cũng bộc lộ một mối lo ngại: lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu do các công ty thuộc S&P 500 công bố chỉ vượt kỳ vọng thị trường trung bình khoảng 1,9%, thấp hơn đáng kể so với mức vượt kỳ vọng trung bình 5 năm là khoảng 7,5%. Điều này cho thấy mặc dù lợi nhuận doanh nghiệp tiếp tục tăng trưởng, nhưng các bất ngờ tích cực mang lại cho thị trường đang giảm dần.

Với định giá chỉ số vẫn ở mức gần 18 đến 19 lần, việc chỉ đáp ứng kỳ vọng có thể không đủ để thúc đẩy một đợt tăng giá mới. Đặc biệt đối với các công ty AI và Big Tech được định giá cao, các nhà đầu tư không chỉ yêu cầu tăng trưởng doanh thu bền vững mà còn kỳ vọng chi tiêu vốn thực sự chuyển hóa thành lợi nhuận và dòng tiền tự do.

Hiệu quả đầu tư AI đối mặt với sự soi xét khi dòng vốn bắt đầu rời khỏi một số ít cổ phiếu dẫn dắt

Trước đây, động lực chính cho đà tăng của chỉ số S&P 500 là các công ty công nghệ vốn hóa siêu lớn và doanh nghiệp bán dẫn. Khi các công ty điện toán đám mây tiếp tục đẩy mạnh đầu tư vào các trung tâm dữ liệu, chip và hạ tầng điện năng, thị trường đã bắt đầu tính toán lại thời gian hoàn vốn cho những dự án này.

Lợi nhuận doanh nghiệp vẫn duy trì khả quan, song điều này chưa hoàn toàn xóa tan mối lo ngại của giới đầu tư về chi tiêu cho AI. Một số công ty công nghệ đang ngày càng phụ thuộc vào việc huy động vốn bằng nợ hoặc huy động vốn cổ phần để tài trợ cho quá trình mở rộng cơ sở hạ tầng. Nếu chi phí tài chính gia tăng, hoặc tốc độ tăng trưởng doanh thu từ AI chậm hơn chi phí khấu hao và lãi vay, biên lợi nhuận của doanh nghiệp có thể sẽ phải đối mặt với áp lực.

Những lo ngại này đã làm gia tăng đáng kể biến động ở nhóm cổ phiếu công nghệ, đồng thời kìm hãm hiệu suất của chỉ số S&P 500 tính theo trọng số vốn hóa thị trường. Dẫu vậy, sự hạ nhiệt của các cổ phiếu công nghệ dẫn đầu không đồng nghĩa với việc tất cả cổ phiếu đều suy yếu theo. Dòng vốn đang chuyển dịch từ các cổ phiếu theo chủ đề AI từng tăng nóng trước đó sang nhóm tài chính, công nghiệp, năng lượng và một số doanh nghiệp tiêu dùng chọn lọc, qua đó giúp mở rộng độ rộng của thị trường.

Sự chuyển dịch này được phản ánh rõ nét nhất qua chỉ số S&P 500 Equal Weight Index. Trong năm tháng qua, chỉ số S&P 500 tính theo trọng số vốn hóa gần như đi ngang, trong khi chỉ số theo trọng số đều tăng khoảng 4,7%. Do chỉ số theo trọng số đều phân bổ mức độ ảnh hưởng gần như tương đương cho từng cổ phiếu thành phần, đà tăng của chỉ số này cho thấy ngày càng nhiều cổ phiếu vốn hóa vừa đang tham gia vào đợt phục hồi.

Sự phân hóa này cho thấy chứng khoán Mỹ xét trên tổng thể vẫn chưa đánh mất động lực tăng trưởng, mà đang trải qua quá trình luân chuyển dòng tiền nội bộ. Các cổ phiếu công nghệ vốn hóa siêu lớn chịu áp lực, gây sức ép lên chỉ số tính theo trọng số vốn hóa vốn bị chi phối bởi một nhóm nhỏ các doanh nghiệp khổng lồ; đồng thời, các nhóm ngành từng tụt lại phía sau đã bắt đầu bứt phá bắt kịp, giúp giảm bớt sự phụ thuộc của thị trường vào các cổ phiếu AI dẫn dắt riêng lẻ.

Xét từ góc độ cấu trúc thị trường, một đợt tăng điểm lan tỏa trên diện rộng thường lành mạnh hơn so với việc chỉ số chỉ được kéo lên bởi một vài cổ phiếu trụ cột. Tuy nhiên, sự luân chuyển giữa các nhóm ngành cũng có thể cho thấy các nhà đầu tư đang hạ thấp khẩu vị rủi ro và chủ động thu hẹp tỷ trọng đầu tư tập trung vào các cổ phiếu tăng trưởng có mức định giá cao.

S&P 500 có đáng mua sau khi định giá sụt giảm?

Hệ số P/E dự phóng ở mức 18,5 lần hiện thấp hơn mức trung bình 5 năm và 10 năm, khiến S&P 500 trở nên hấp dẫn hơn so với thời điểm đầu năm, nhưng định giá giảm không đồng nghĩa với việc chỉ số này sắp có một đợt tăng điểm. Trong lịch sử, hệ số P/E có khả năng dự báo hạn chế đối với diễn biến thị trường trong ngắn hạn; nếu kỳ vọng lợi nhuận bị điều chỉnh giảm, mức định giá hiện có vẻ hợp lý có thể sẽ tăng trở lại.

Xu hướng tiếp theo của chứng khoán Mỹ sẽ phụ thuộc vào hai yếu tố: thứ nhất, liệu lợi nhuận doanh nghiệp có thể duy trì mức tăng trưởng hai chữ số vào năm 2027 hay không; và thứ hai, liệu các khoản đầu tư vào AI của Big Tech có mang lại lợi nhuận thỏa đáng hay không. Nếu lợi nhuận tiếp tục tăng trưởng và chi tiêu vốn cho AI dần chuyển hóa thành dòng tiền, S&P 500 sẵn sàng nối lại đà tăng từ mức nền định giá thấp hơn; nếu dự báo lợi nhuận bị điều chỉnh giảm, việc chỉ số này đi ngang trong 5 tháng qua không đồng nghĩa với việc đợt điều chỉnh đã kết thúc.

Do đó, chứng khoán Mỹ hiện dường như đang hấp thụ mức định giá cao trước đây thông qua tăng trưởng lợi nhuận, thay vì bước vào một giai đoạn bị định giá thấp trên diện rộng. S&P 500 quả thực rẻ hơn so với thời điểm đầu năm, nhưng liệu chỉ số này có thể chuyển hóa lợi thế định giá thành tiềm năng tăng điểm hay không vẫn đòi hỏi các doanh nghiệp phải chứng minh bằng lợi nhuận thực tế.