Nếu AI agent đặt sai chuyến bay cho bạn thì sao?

Hãy tưởng tượng bạn nhờ một trợ lý AI đặt vé máy bay hạng thương gia sang Hàn Quốc. AI tìm được một vé giá cực tốt, vừa khớp với ngân sách của bạn. Tuy nhiên, có một vấn đề: AI lại chọn nhầm Hàn Quốc cần đi.

Daniel Ishag, giám đốc thương mại của Bakkt, đã kể lại ví dụ giả định này trong một buổi thảo luận.

“Làm sao tôi biết AI không đặt vé cho tôi sang Bắc Triều Tiên mà lại không phải Nam Hàn?” anh hỏi.

Ví dụ này có vẻ hơi cực đoan. Nhưng nó chỉ ra một vấn đề thực tế khi cho phép phần mềm chi tiêu thay mình: Làm theo ngân sách không có nghĩa là hiểu chính xác công việc cần làm.

Và một khi tiền đã chuyển đi, ai đó phải chịu trách nhiệm xử lý hậu quả của sai lầm ấy.

AI agent payment infrastructure is becoming usable. Broad demand and autonomous financial activity are not yet well demonstrated.Our new report, The State of AI Agent Payments 2026, looks at what the observable activity shows🧵 pic.twitter.com/OxOG1UayVD

— BeInCrypto (@beincrypto) October 6, 2026

Ngân sách chỉ là khởi đầu

Một trợ lý AI có thể hiểu sai yêu cầu. Một kẻ xấu có thể cung cấp thông tin giả mạo dưới dạng chỉ dẫn hữu ích. Hoặc ai đó có thể lấy cắp quyền truy cập tài khoản của nó.

Mọi tình huống trên đều có thể dẫn đến cùng một kết quả: thanh toán số tiền mà chủ tài khoản không hề mong muốn, và đặt ra nhiều câu hỏi khác nhau về trách nhiệm.

Báo cáo State of AI Agent Payments 2026 của BeInCrypto phân loại 14/19 sản phẩm và quy trình làm việc đã khảo sát là có thể hoạt động trong phạm vi quyền hạn được phê duyệt trước. Kết quả này mô tả khả năng thực tế theo tài liệu, chứ không phải là bằng chứng rằng các kiểm soát này không thể bị sai sót.

Mặt khác, báo cáo cũng đưa ra hai sự cố điển hình, khi có tổng cộng 281,200 USD bị chuyển cho kẻ tấn công trước khi được thu hồi. Lệnh giao dịch độc hại đã đến ví có tiền mà không cần can thiệp vào blockchain.

Phillip Lord, CEO của Bitcoin Japan Corporation, dự đoán rằng các agent AI sẽ làm tăng thêm rủi ro. Anh cũng rất thẳng thắn về những hạn chế khi trao quyền cho con người.

“Thị trường crypto vốn đã đầy rủi ro rồi mà, đúng không? Con người thực ra cũng chẳng hơn bao nhiêu!” anh nói.

Nhiều người vẫn dễ dàng nhấp vào liên kết độc hại, tin vào thông tin sai lệch. Khi giao phó việc này cho phần mềm, lại nảy sinh thêm câu hỏi: Nếu có sai sót, ai sẽ là người chịu trách nhiệm?

Áp lực không ngừng phát triển

Theo Ishag, cạnh tranh không chỉ dừng ở các công ty mà lan rộng giữa các quốc gia, khi tranh giành nguồn điện, sức mạnh tính toán và chip để phát triển AI.

“Đây là cuộc đua giữa các quốc gia với nhau,” Daniel Ishag từ Bakkt nhận định. 

Anh lo lắng rằng áp lực phát triển nhanh khiến vấn đề bảo mật dễ bị bỏ qua.

Điều này gây ra thách thức lớn với tự động hóa tài chính: Các dự án thi nhau làm cho phần mềm ngày càng mạnh hơn, trong khi người dùng thì cần sự đảm bảo – nếu có sự cố, phải có ai đó có thể can thiệp hoặc hỗ trợ họ thu hồi tài sản.

AI is all that matters for markets right now.AI infrastructure companies now account for 40% of the S&P 500’s market capitalization.At the same time, just 3 chipmaker firms represent 28% of the MSCI Emerging Markets Index.AI-related companies also account for 49% of… pic.twitter.com/d8Nqu9Kuyo

— The Kobeissi Letter (@KobeissiLetter) October 1, 2026

Đọc kỹ lời cam kết, rồi xem điều khoản

Ehud Tal, đồng sáng lập kiêm CEO của công ty bảo mật blockchain Sailo Technologies, cho biết việc bồi hoàn là một phần trong giải pháp của công ty mình.

“Chúng tôi là đơn vị đầu tiên cam kết hoàn lại tiền cho khách hàng nếu xảy ra sai sót.”

Lấy ví dụ cụ thể về trách nhiệm, ta có ví Link của Stripe. Theo điều khoản hiện tại, người dùng sẽ phải chịu trách nhiệm đối với các giao dịch mà agent của họ thực hiện, bao gồm cả những giao dịch vô tình phát sinh, do lỗi hệ thống, AI tạo ảo giác, hoặc hiểu sai hướng dẫn.

Tuy nhiên, trường hợp Stripe gặp sự cố kỹ thuật hoặc lỗi do họ gây ra sẽ là ngoại lệ.

Nhưng điều này không có nghĩa là toàn bộ quyền lợi pháp lý của khách hàng đã được giải quyết. Điều quan trọng là, quyền sử dụng dịch vụ không đồng nghĩa với việc nhà cung cấp sẽ bồi thường khi agent làm sai.

Việc bạn duyệt chi 200 USD chỉ thể hiện bạn cho phép giao dịch số tiền đó, chứ không đảm bảo đúng mặt hàng, người nhận hoặc các điều kiện khác bạn thật sự mong muốn.

Nếu sau khi mua có sai sót, chính sự khác biệt này là nguồn cơn dẫn đến tranh chấp.

Hiện có nhiều nỗ lực giúp việc giải quyết tranh chấp dễ dàng hơn. Agent Payments Protocol của Google mô tả các bản ghi có chữ ký số liên kết chỉ dẫn của người dùng, giao dịch đã duyệt và thanh toán. Những bản ghi này giúp xác định điều gì đã được cho phép, nhưng không cam kết hoàn tiền cho người dùng.

Trách nhiệm của các bên vẫn được giữ nguyên. Cơ quan quản lý tài chính Anh (FCA) cho rằng các công ty trong lĩnh vực tài chính vẫn phải chịu trách nhiệm về kết quả của khách hàng khi dùng AI, và cảnh báo việc kiểm tra của con người có thể chỉ mang tính hình thức.

Với bất kỳ ai cấp vốn cho một agent, những câu hỏi cần làm rõ gồm: agent được phép mua những gì? Cách nào để lưu lại chỉ dẫn của bạn? Có thể chặn chi tiêu tiếp không? Và ai là người chịu trách nhiệm với giao dịch mà bạn khiếu nại?

“Chúng ta phải xây dựng những công ty mà mọi người thực sự tin tưởng,” Phillip Lord từ Bitcoin Japan Corporation khẳng định.

Với khách hàng, sự tin tưởng ấy chỉ được kiểm chứng sau khi giao dịch phát sinh lỗi: lúc đó, agent mắc sai lầm, và ai đó cần quyết định tiền sẽ được trả lại cho ai.