Người châu Âu đang giữ 10.000 tỷ euro tiền mặt nhưng không chịu đầu tư

Người dân khu vực đồng euro đang giữ gần 10 nghìn tỷ euro (11.5 nghìn tỷ USD) dưới dạng tiền mặt và các khoản tiền gửi ngân hàng có lãi suất thấp. Khoảng 80% trong số họ không sở hữu cổ phiếu hoặc các khoản đầu tư trên thị trường khác, theo Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) công bố vào thứ Ba.

Khu vực đồng euro bao gồm 20 quốc gia sử dụng đồng euro. Số tiền mặt này chiếm khoảng một phần ba tổng tài sản tài chính mà các hộ gia đình này đang giữ, nhưng lại gần như không sinh lời.

10 nghìn tỷ euro tiền mặt này đang ở đâu?

Năm nhà kinh tế của ECB đã phân loại các hộ gia đình thành bốn nhóm dựa trên những gì họ sở hữu. Hơn 60% giữ phần lớn tài sản của mình dưới dạng bất động sản, thường là căn nhà mà họ đang sinh sống.

Khoảng 25% chọn gửi tiết kiệm vào các khoản tiền gửi ngân hàng, hầu như không đầu tư vào thị trường. Khoảng 10% tham gia thị trường gián tiếp, thông qua chương trình lương hưu nơi làm việc và bảo hiểm.

Chỉ có 4% thực sự đầu tư trực tiếp một lượng lớn tài sản vào cổ phiếu, trái phiếu hoặc các quỹ đầu tư. Kết quả này lấy từ khảo sát hàng nghìn gia đình ở khu vực đồng euro, và được so sánh với khảo sát tương tự ở Mỹ.

Around 80% of euro area households do not own stocks or other market-based financial instruments. The ECB Blog examines the barriers that keep many Europeans from investing and explores ways to broaden capital market participation https://t.co/hpZO4Odgzc pic.twitter.com/vFWKMXh9U7

— European Central Bank (@ecb) September 15, 2026

3 lý do người châu Âu né tránh thị trường chứng khoán

Tiền không phải là rào cản quan trọng nhất. Trong các hộ gia đình có đủ khả năng tài chính để đầu tư:

• Lý do mạnh nhất là do họ nghĩ đầu tư vào cổ phiếu quá rủi ro.
• Hiểu biết hạn chế về các sản phẩm tài chính là yếu tố thứ hai.
• Thiếu niềm tin vào thị trường tài chính đứng thứ ba.

Bảng xếp hạng này dựa trên kết quả Khảo sát Kỳ vọng Tiêu dùng của ECB – một khảo sát riêng với người tiêu dùng khu vực đồng euro.

“Với những hộ gia đình không bị hạn chế về tài chính, nhận thức về rủi ro là rào cản lớn nhất khiến họ không đầu tư vào cổ phiếu hoặc các quỹ cổ phiếu,” theo một đoạn trích trên blog của ngân hàng.

ECB cũng lưu ý rằng hiểu biết tài chính yếu có thể làm gia tăng cả sự thiếu tin tưởng lẫn nỗi sợ rủi ro trên thị trường.

Khoảng cách với các hộ gia đình Mỹ càng lớn hơn ở nhóm người giàu. Trong nhóm 20% giàu nhất, hơn 65% người Mỹ nắm giữ cổ phiếu, trái phiếu hoặc quỹ. Còn con số này ở khu vực euro chỉ dưới 45%.

Điều đó cho thấy lý do chỉ dựa vào khả năng tài chính là chưa đủ. Thói quen đầu tư, các sản phẩm trên thị trường và cơ chế lương hưu quốc gia đều ảnh hưởng đến mục tiêu tài chính của mỗi người, theo ECB.

ECB muốn giúp việc đầu tư trở nên dễ tiếp cận hơn

Tác giả nghiên cứu cho biết không có giải pháp nào phù hợp với mọi nhóm người. Họ lấy ví dụ về chương trình giáo dục tài chính quốc gia của Slovenia và tài khoản đầu tư cổ phiếu đơn giản tại Phần Lan.

“Để mang lại hiệu quả, chiến lược chung cho toàn EU cần làm hơn cả việc giúp sản phẩm trên thị trường vốn dễ tiếp cận hơn và minh bạch hơn.”

Họ cũng nhắc đến quỹ hưu trí nơi làm việc ở Hà Lan, nơi các khoản đầu tư được tự động đầu tư thay cho người gửi mà không cần họ tự quyết định. Hiện nay ở Phần Lan, đã có 37% hộ gia đình sở hữu các quỹ, cổ phiếu niêm yết hoặc cả hai.

ECB muốn tiến độ mở rộng các tài khoản tiết kiệm và đầu tư trong khu vực được đẩy nhanh hơn. Theo ECB, lợi nhuận trên thị trường sẽ giúp các hộ gia đình tích lũy tài sản trong nhiều thập kỷ.

Tuy nhiên, thói quen tiết kiệm đã hình thành qua nhiều thế hệ không dễ thay đổi trong ngày một ngày hai. Chính sách thôi có thể chưa đủ.

Câu hỏi được đặt ra là liệu chỉ nhờ chính sách, những thói quen tiết kiệm lâu đời ấy có thể thay đổi hay không – và blog vẫn để ngỏ câu trả lời.