Cổ phiếu và trái phiếu token hóa tiến gần đến sản phẩm tổ chức mạnh nhất của crypto

Các loại cổ phiếu, ETF, trái phiếu kho bạc và trái phiếu doanh nghiệp dưới dạng token hiện đã trở thành chủ đề được thử nghiệm rộng rãi ở cả thị trường được quản lý lẫn các sản phẩm dành cho người dùng. Theo dữ liệu từ RWA.xyz, tổng giá trị tài sản thực ngoài đời được phân phối dạng token đạt 26.71 tỷ USD, và tổng giá trị tài sản được đại diện bởi token trên toàn thị trường lên tới 345.07 tỷ USD.

Việc ứng dụng cho nhóm khách hàng cá nhân cũng đang phát triển nhanh chóng khi Robinhood EU hiện cung cấp hơn 2,000 cổ phiếu token dưới dạng hợp đồng phái sinh liên kết với cổ phiếu và ETP. Trong khi đó, Kraken cho biết xStocks đã ghi nhận con số 100 cổ phiếu và ETF token của Mỹ được bảo chứng hoàn toàn, đồng thời đạt hơn 25 tỷ USD khối lượng giao dịch kể từ khi ra mắt vào tháng 06/2025.

Các tổ chức thị trường tài chính truyền thống cũng đang triển khai những mô hình tương tự. DTCC được chi nhánh SEC cho phép ra mắt dịch vụ token hóa kéo dài ba năm vào tháng 12/2025, áp dụng cho các tài sản thuộc quyền giám sát của DTC có tính thanh khoản cao, bao gồm các cổ phiếu thuộc chỉ số Russell 1000, các ETF lớn và trái phiếu kho bạc, kỳ phiếu Mỹ. Đề xuất về chứng khoán token của Nasdaq cũng nhấn mạnh mô hình quản lý, trong đó, cổ phiếu token được giao dịch với cùng mã CUSIP, thứ tự sổ lệnh và quyền lợi nhà đầu tư như cổ phiếu truyền thống.

BeInCrypto đã trao đổi với các chuyên gia từ 8Blocks, BloFin Research, Phemex và Zoomex nhằm đánh giá về xu hướng ứng dụng cũng như những điểm hạn chế còn lại đối với niềm tin của nhà đầu tư nhỏ lẻ.

Thanh khoản toàn cầu, khả năng lập trình và thanh toán

Lúc đầu, điểm hấp dẫn của cổ phiếu được token hóa là giao dịch ngoài giờ, tuy nhiên các chuyên gia cho rằng vai trò mạnh hơn nằm ở khía cạnh thanh khoản, phân phối, sử dụng làm tài sản đảm bảo và thanh toán.

Ông Anton Efimenko, nhà đồng sáng lập kiêm chuyên gia chính của 8Blocks, cho rằng cổ phiếu token thúc đẩy sách lệnh toàn cầu sâu rộng hơn.

“Vượt qua tốc độ giao dịch và tần suất giao dịch cao, chứng khoán token hóa còn có thể giao dịch toàn cầu. Nhiều nhà đầu tư hơn có thể tiếp cận và đầu tư vào cùng loại cổ phiếu, ETF, trái phiếu kho bạc hay trái phiếu doanh nghiệp.” Ông Efimenko chia sẻ.

Theo ông, việc giao dịch toàn cầu cho phép mỗi cổ phiếu, ETF, trái phiếu kho bạc hoặc trái phiếu đều có thêm nhiều nhà đầu tư mới. Nếu vùng này có biến động khiến nhà đầu tư bán tháo, thì người mua ở khu vực khác có thể vào lệnh sớm hơn, giúp giảm áp lực trước khi tâm lý hoảng loạn lan ra. Nhiều người tham gia hơn cũng giúp các lệnh mua bán lớn dễ thực hiện hơn, hạn chế việc biến động giá lớn khi quỹ đầu tư mua chứng khoán.

Ông Edward Wu, trưởng bộ phận nghiên cứu tại BloFin Research, cho rằng giá trị chính nằm ở: phân phối, khả năng lập trình và sự hiệu quả khi thanh toán.

“Giá trị thực sự là ở phân phối, khả năng lập trình và hiệu quả thanh toán, chứ không chỉ đơn giản là giao dịch 24/7,” Wu bình luận.

Việc phân phối cho phép di chuyển chứng khoán qua các ví, ứng dụng fintech, sàn giao dịch crypto và nền tảng quản lý tài sản. Khả năng lập trình giúp quỹ trái phiếu kho bạc token có thể sử dụng trong các “kho” cho vay, tài khoản ký quỹ, sản phẩm cấu trúc hoặc hệ thống tài sản đảm bảo. Thanh toán cũng thuận tiện hơn khi chứng khoán và tiền được chuyển trên các hệ thống số tương thích, giảm rủi ro vận hành trong khâu thực hiện, chuyển tiền, thanh toán và lưu ký.

Ông Federico Variola, CEO của Phemex, nhìn nhận cổ phiếu token như một phần của xu hướng kết hợp (composability) trong DeFi.

“Ngoài giao dịch 24/7, những loại tài sản qua token này còn có thể dùng làm tài sản đảm bảo cho các vị thế khác như vị thế đòn bẩy, phái sinh, vay và cho vay, thậm chí trong hệ thống tập trung,” Ông Variola chia sẻ.

Ông Variola cho biết, nhiều chức năng này rất khó triển khai cho nhà đầu tư nhỏ lẻ thông qua app ngân hàng hoặc phần mềm giao dịch truyền thống, trong khi DeFi đã có sẵn nền tảng công nghệ phù hợp để vận hành các mô hình này.

Các ứng dụng và sàn giao dịch sẽ đi trước, còn các công ty môi giới nắm giữ nhiều nhà đầu tư nhất

Làn sóng cổ phiếu token đầu tiên sẽ xuất hiện trên các sàn giao dịch crypto, ứng dụng fintech và nền tảng DeFi có cấp phép, bởi vì họ dễ tung ra sản phẩm mới, tiếp cận người dùng trên toàn thế giới và có thể sử dụng stablecoin để nạp và rút tiền nhanh chóng.

8Blocks dự đoán tốc độ tăng trưởng mạnh mẽ nhất sẽ đến từ các công ty môi giới và ngân hàng truyền thống, nơi nguồn vốn cũng như niềm tin của nhà đầu tư nhỏ lẻ đã được xây dựng sẵn.

“Chứng khoán dạng token sẽ phát triển nhanh nhất tại những nơi đã có nhiều nhà đầu tư và nguồn vốn dồi dào: chính là công ty môi giới, ngân hàng truyền thống,” ông Efimenko nhận xét.

Ông Efimenko cho rằng, người dùng của công ty môi giới sẽ chuyển sang sử dụng chứng khoán token khi họ có thể đa dạng hóa danh mục ngay trong tài khoản quen thuộc. Khi sản phẩm mới xuất hiện ngay trên nền tảng mà họ đã tin tưởng, người dùng sẽ dễ dàng chấp nhận hơn.

Ông Wu cho rằng sẽ có hai giai đoạn: ban đầu, các sàn crypto, ứng dụng fintech và nền tảng DeFi cấp phép sẽ đi đầu, sau đó các công ty môi giới lớn sẽ quyết định quy mô thị trường về lâu dài. Theo số liệu của Interactive Brokers, công ty này có 4.646 triệu tài khoản khách hàng và 789.4 tỷ USD vốn khách hàng vào quý 1/2026, cho thấy tiềm năng dòng vốn sẽ rất lớn khi chứng khoán token trở thành sản phẩm tiêu chuẩn cho môi giới truyền thống.

DeFi cấp phép cũng có thể phục vụ người dùng tổ chức muốn truy cập tuân thủ trên blockchain cho việc thanh toán, chuyển tài sản đảm bảo và tự động hóa danh mục đầu tư. Việc phát triển sẽ phụ thuộc vào quy định pháp lý, tiêu chuẩn tài sản được sử dụng và mức độ chấp nhận blockchain của các tổ chức.

Quyền lợi nhà đầu tư phân tách quyền sở hữu và tiếp cận giá

Chứng khoán dưới dạng token cần quy định rõ ràng về quyền lợi để nhà đầu tư hiểu rõ mình nắm giữ gì lúc mua token. Một sản phẩm có thể cung cấp quyền sở hữu như cổ đông, quyền hưởng tài sản chứng khoán, quyền quy đổi, cổ tức, lãi trái phiếu, quyền biểu quyết hoặc bỏ phiếu ủy quyền, hưởng ưu đãi doanh nghiệp hoặc chỉ tiếp xúc với giá thông qua hợp đồng phái sinh.

8Blocks nhận định, nhiều nhà đầu tư toàn cầu sẽ ưu tiên hiệu quả tài chính hơn là sở hữu trực tiếp tài sản gốc. Một người mua token ở quốc gia này thường không có quá nhiều giá trị với cổ phiếu truyền thống niêm yết tại quốc gia khác, nhất là khi các yếu tố như tiếp cận sàn môi giới, quy định thuế hoặc quyền lưu ký đều vướng rào cản thực tế.

Ông Efimenko dự báo các nhà đầu tư sẽ chọn sản phẩm có “kết quả tài chính và quyền lợi đảm bảo”, bao gồm cổ tức, lãi từ tăng giá hoặc trái tức trả định kỳ.

Ông Wu cho rằng quyền lợi sản phẩm cần phải tương đồng với cách sản phẩm được quảng cáo. Một cổ phiếu thật sự dưới dạng token phải cho nhà đầu tư vị thế kinh tế và pháp lý như cổ đông truyền thống hoặc quyền hưởng tài sản chứng khoán rõ ràng – bao gồm nhận cổ tức, hưởng các sự kiện doanh nghiệp, quyền biểu quyết hoặc ủy quyền, quyền chuyển nhượng, và khả năng quy đổi hoặc chuyển thành tài sản khác khi có thể.

Đề xuất của Nasdaq’scũng đặt ra tiêu chuẩn tương tự, yêu cầu token hóa chứng khoán phải đảm bảo quyền sở hữu vốn, hưởng cổ tức, quyền biểu quyết và quyền nhận tài sản còn lại sau khi giải thể thì mới được coi là tương đương với một chứng khoán truyền thống. Những sản phẩm chỉ dựa vào biến động giá sẽ được xếp vào nhóm riêng biệt.

Mô hình của Robinhood EU cho thấy sự khác biệt khi các stock token ở đây là hợp đồng phái sinh được liên kết với cổ phiếu hoặc ETP thực tế, qua đó chỉ mang lại khả năng tiếp cận biến động giá hơn là quyền lợi cổ đông. Tuy vậy, sản phẩm vẫn có thể phù hợp với nhà đầu tư nếu mô tả thị trường đúng với bản chất quyền lợi thật sự.

Sự chấp nhận rộng rãi phụ thuộc vào những kết quả quen thuộc

Chứng khoán token hóa có thể tiếp cận được nhà đầu tư nhỏ lẻ khi các yếu tố liên quan đến crypto dần bị “ẩn” đi trong tài khoản sàn giao dịch hoặc ứng dụng fintech bình thường. Trải nghiệm người dùng nên tập trung vào các sản phẩm quen thuộc như trái phiếu chính phủ, cổ phiếu Apple, quỹ ETF S&P 500, trái phiếu doanh nghiệp hay thu nhập từ coupon.

Fernando Lillo Aranda, Giám đốc Marketing tại Zoomex, cho rằng đây là chiến lược thực tế nhất để giúp thị trường phát triển đại chúng bởi nhà đầu tư thường chỉ quan tâm sản phẩm đem lại gì thay vì công nghệ vận hành phía sau.

“Nhà đầu tư thường chỉ quan tâm tới kết quả cuối cùng chứ không mấy khi để ý đến hạ tầng. Giống như đa số người dùng không cần biết giao dịch chạy trên nền tảng SWIFT hay mạng thẻ – họ chỉ cần tiền chuyển đi mà thôi.”

Aranda nhận định chứng khoán token hóa có thể đi theo cách này. Nếu người dùng dễ dàng tiếp cận cổ phiếu, trái phiếu, quỹ, tín dụng tư nhân hoặc các sản phẩm cấu trúc với lợi thế thời gian thanh toán nhanh, số vốn tham gia tối thiểu thấp, quyền sở hữu và phân phối lợi nhuận tự động, mở cửa toàn cầu, thì công nghệ blockchain sẽ trở thành phần nền phía sau trải nghiệm người dùng.

“Ví, chain, DeFi sẽ chỉ là phần hạ tầng backend chứ không phải sản phẩm trực tiếp,” Aranda bổ sung.

Wu cũng đồng quan điểm rằng sự chấp nhận phổ biến phụ thuộc vào việc giúp chứng khoán token hóa trở nên quen thuộc như tài khoản sàn giao dịch hay fintech mà người dùng đã hiểu rõ.

“Chứng khoán token hóa cần khiến người dùng cảm giác như sử dụng tài khoản môi giới hay fintech thông thường. Đa số người dùng không quan tâm DTCC, đại lý chuyển nhượng, môi giới thanh toán hay các hệ thống chuyển tiền hoạt động thế nào ở thời điểm hiện tại.”

Theo Wu, người dùng nên nhìn thấy những sản phẩm tài chính quen thuộc như: lãi suất Trái phiếu Chính phủ, Apple, quỹ ETF S&P 500 hoặc trái phiếu doanh nghiệp, còn tất cả các yếu tố như blockchain, ví, đơn vị lưu ký, kiểm tra tuân thủ, hay cơ chế thanh toán nên được “che giấu” phía sau giao diện.

“Người dùng sẽ chỉ thấy ‘lãi suất trái phiếu chính phủ’, ‘Apple’, ‘quỹ ETF S&P 500’ hay ‘trái phiếu doanh nghiệp’ còn tất cả các phần như chain, ví, đơn vị lưu ký, kiểm tra compliance, hay thanh toán đều chạy ngầm bên dưới.”

8Blocks thì cho rằng token hóa tự thân chưa thể thúc đẩy sự bùng nổ của thị trường này. Efimenko dự đoán nhà đầu tư sẽ vẫn xem chứng khoán token là cổ phiếu, còn việc token hóa chỉ là lớp “vỏ bọc” bổ sung mà thôi.

“Nhà đầu tư biết cách đánh giá rủi ro và với họ, cổ phiếu token hóa vẫn chỉ là cổ phiếu, không phải chỉ là token. Quá trình token hóa chỉ là lớp vỏ bên ngoài.”

Với 8Blocks, điều này đồng nghĩa chứng khoán token hóa có thể giúp việc tiếp cận, thanh khoản và thực hiện giao dịch thuận lợi hơn, nhưng tài sản cơ sở mới là yếu tố quyết định rủi ro và lợi nhuận chính cho nhà đầu tư.

Niềm tin phụ thuộc vào quy định, lưu ký và thanh khoản

Để thị trường chứng khoán token hóa công khai được nhà đầu tư tin tưởng như các tài khoản chứng khoán truyền thống, thì các điều kiện về quản lý, quyền lợi, chất lượng tổ chức phát hành, lưu ký an toàn, thanh khoản và sự nhất quán về giá vẫn là những mối quan tâm lớn.

8Blocks nhận định, rào cản lớn nhất hiện nay là vấn đề pháp lý khi các quy định chưa rõ ràng buộc tổ chức phát hành phải định hình sản phẩm theo hướng phức tạp hơn.

“Quy định vẫn là rào cản chính,” Efimenko nói. “Vì hành lang pháp lý chưa rõ ràng nên các dự án RWA (tài sản thật trên blockchain) phải nghĩ ra cách cấu trúc sản phẩm phức tạp hơn.”

Efimenko nêu ví dụ về một mô hình nơi tổ chức phát hành bán cổ phiếu token hóa của chính công ty mình, trong khi dùng bảng cân đối kế toán để nắm giữ cổ phiếu Apple. Sản phẩm này tạo ra khả năng tham gia kinh tế cho nhà đầu tư nhưng đồng thời lại làm cho tổ chức phát hành đóng vai trò trung gian giữa nhà đầu tư và tài sản thật sự.

Về phía BloFin Research, vấn đề mập mờ quyền lợi nhà đầu tư cũng là điểm yếu lớn của các sàn giao dịch stock-token hiện nay.

“Nhiều stock token chỉ mô phỏng biến động giá mà nhà đầu tư lại không thực sự sở hữu cổ phần, không có quyền bỏ phiếu, không nhận cổ tức và cũng không có quyền lợi gắn với công ty gốc,” Wu nhận xét.

Theo Wu, điều này làm phát sinh rủi ro về niềm tin, bởi nhà đầu tư có thể mua sản phẩm liên quan đến một công ty đại chúng quen thuộc nhưng phải dựa vào một tổ chức phát hành, đơn vị lưu ký hoặc sàn giao dịch hoàn toàn xa lạ.

“Rủi ro đối tác và lưu ký cũng cần quan tâm, bởi nhà đầu tư vốn không quen thuộc với các tổ chức phát hành mà đa phần là các startup còn non trẻ.”

Thanh khoản cũng là một vấn đề. Wu cho biết giá của cổ phiếu token hóa có thể lệch so với thị trường gốc mỗi khi sàn giao dịch truyền thống đóng cửa hoặc thiếu bên tạo lập thị trường hỗ trợ giao dịch.

“Cổ phiếu token hóa hoàn toàn có thể đi chệch giá so với thị trường cơ sở khi sàn chính đóng cửa. Đặt lệnh mỏng, sàn phân mảnh và thiếu nhà tạo lập có thể khiến thị trường token hóa tỏ ra thiếu ổn định.”

Các nhà quản lý cũng nêu mối lo tương tự. ESMA từng cảnh báo vào năm 2025 về việc nhà đầu tư nhỏ lẻ có thể hiểu lầm khi mua stock token chỉ được tiếp cận biến động giá mà không trở thành cổ đông thực sự. Cơ quan này cũng cho biết đa số dự án token hóa hiện vẫn quy mô nhỏ và thanh khoản thấp.

Kết luận

Chứng khoán token hóa đem đến cho lĩnh vực crypto một câu chuyện hấp dẫn nhất với các tổ chức lớn nhờ kết nối blockchain với những loại tài sản mà nhà đầu tư nhỏ lẻ đã quen thuộc. Lợi ích mạnh mẽ nhất là tăng khả năng phân phối toàn cầu, quyền sở hữu có thể lập trình, dùng làm tài sản thế chấp, thanh toán nhanh và tăng cường quyền lợi cho nhà đầu tư.

Giai đoạn đầu có thể tăng trưởng nhờ vào các sàn crypto, ứng dụng fintech và nền tảng DeFi riêng biệt, còn về lâu dài, sự phát triển sẽ phụ thuộc vào sự tham gia của ngân hàng, môi giới, đơn vị lưu ký và các tổ chức thị trường được quản lý. Những sản phẩm thành công sẽ làm các yếu tố như chain, ví, cơ chế thanh toán chìm xuống phía sau, còn quyền lợi nhà đầu tư được đặt ở vị trí trung tâm trải nghiệm.

Cổ phiếu và trái phiếu được mã hóa có thể trở thành sản phẩm lớn cho các tổ chức khi người mua hiểu rõ về quyền sở hữu, đơn vị lưu ký tài sản gốc, quy định chi trả thu nhập, cơ chế đổi lại và mức độ bảo vệ quyền lợi khi thị trường biến động. Những nền tảng có khả năng dẫn đầu sẽ là nơi cung cấp các tài sản quen thuộc, quyền lợi rõ ràng, lưu ký tài sản an toàn và có đủ thanh khoản để phục vụ nhu cầu thực tế của nhà đầu tư.