Vì sao cổ phiếu ngân hàng Mỹ tiếp tục giảm? Chỉ số KBW Bank Index giảm tuần thứ sáu liên tiếp khi rủi ro tín dụng trở thành tâm điểm thị trường

TradingKey - Mặc dù kết quả kinh doanh quý 3 của các ngân hàng lớn tại Mỹ nhìn chung khá vững chắc, cổ phiếu ngân hàng vẫn chịu làn sóng bán tháo kéo dài. Chỉ số KBW Nasdaq Bank Index trước đó đã giảm 6 tuần liên tiếp, ghi nhận chuỗi giảm theo tuần dài nhất kể từ cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008. Mặc dù chỉ số này đã hồi phục phần nào trong tuần này, nhưng vẫn giảm khoảng 11% so với mức cao kỷ lục vào tháng 8.

Xu hướng này trái ngược hoàn toàn với dữ liệu hoạt động hiện tại của ngành ngân hàng. Báo cáo tài chính từ JPMorgan Chase (JPM), Bank of America (BAC), Citigroup (C), và Wells Fargo (WFC) cho thấy sức khỏe tài chính của người tiêu dùng và khách hàng doanh nghiệp tại Mỹ vẫn tương đối ổn định, đồng thời nhu cầu vay vốn chưa bị thu hẹp đáng kể. Tuy nhiên, thị trường giao dịch không dựa trên các kết quả đã được công bố, mà dựa trên tác động tiềm tàng của lãi suất cao đối với nền kinh tế trong tương lai, chất lượng tín dụng và tăng trưởng dư nợ vay.

Lợi nhuận ngân hàng khả quan, rủi ro tín dụng chưa diễn biến xấu đi đáng kể

Trong quý 3, 4 ngân hàng lớn của Mỹ đã trích lập tổng cộng khoảng 7,6 tỷ USD dự phòng rủi ro tín dụng, giảm khoảng 3% so với cùng kỳ năm ngoái; tổn thất nợ vay thực tế giảm khoảng 5%, trong khi dư nợ cho vay tăng gần 10%. Những con số này cho thấy chi phí vay tăng liên tục vẫn chưa gây ra tác động diện rộng đến bảng cân đối kế toán của người tiêu dùng và doanh nghiệp.

Lợi nhuận của các ngân hàng lớn cũng tiếp tục được hỗ trợ nhờ chi tiêu tiêu dùng, giao dịch cổ phiếu và nhu cầu tài trợ vốn cho hạ tầng trí tuệ nhân tạo. JPMorgan Chase, Citigroup, Wells Fargo và Goldman Sachs đều báo cáo doanh thu và lợi nhuận tăng trưởng so với cùng kỳ năm ngoái trong quý 3, trong đó tổng lợi nhuận ròng của 4 ngân hàng đạt khoảng 32 tỷ USD, tăng 14% so với cùng kỳ.

Tuy nhiên, kết quả kinh doanh có sự phân hóa giữa các mảng hoạt động, trong đó doanh thu giao dịch cổ phiếu tương đối khả quan, còn giao dịch thu nhập cố định và một số mảng ngân hàng đầu tư lại không đạt kỳ vọng. Trong khi đó, các khoản tiền phạt cụ thể, chi phí pháp lý và chi phí hoạt động gia tăng cũng gây áp lực lên kết quả lợi nhuận của một số ngân hàng, khiến kết quả tổng thể tích cực vẫn chưa thể vực dậy tâm lý thị trường.

Chuyên gia phân tích Herman Chan của Bloomberg Intelligence nhận định rằng các ngân hàng lớn đang đồng thời đối mặt với áp lực từ tăng trưởng kinh tế chậm lại, rủi ro tổn thất nợ vay gia tăng và kết quả giao dịch phân hóa. Mặc dù đòn bẩy hoạt động của các ngân hàng nhìn chung vẫn ổn định, giao dịch cổ phiếu tương đối khả quan trong khi giao dịch thu nhập cố định không đạt kỳ vọng của thị trường, và báo cáo kết quả kinh doanh quý 3 đã không thể thúc đẩy đáng kể tâm lý đối với nhóm ngành này.

Lãi suất cao và lo ngại vỡ nợ đè nặng lên cổ phiếu ngân hàng

Nguyên nhân chính khiến cổ phiếu ngân hàng tiếp tục sụt giảm là do các nhà đầu tư lo ngại tác động tích cực từ mặt bằng lãi suất cao đang tiến dần đến giới hạn. Lãi suất tăng thường giúp thúc đẩy lợi suất cho vay và thu nhập lãi thuần, nhưng nếu chi phí vay duy trì ở mức cao trong thời gian dài, điều này cũng sẽ làm giảm nhu cầu vay mua nhà, mua xe và vay doanh nghiệp, đồng thời làm tăng khả năng vỡ nợ của người vay.

Khảo sát mới nhất của Hiệp hội các nhà quản lý danh mục đầu tư tín dụng quốc tế càng củng cố thêm những lo ngại này. Kết quả khảo sát cho thấy các nhà quản lý tín dụng nhìn chung dự báo tỷ lệ vỡ nợ của doanh nghiệp toàn cầu sẽ tăng trong 12 tháng tới, và chênh lệch lãi suất tín dụng tại các thị trường lớn cũng có thể nới rộng trong 3 tháng tới. Chỉ số tổng hợp phản ánh kỳ vọng vỡ nợ đã giảm từ -37,1 trong quý 2 xuống -62,5, trong khi chỉ số triển vọng chênh lệch lãi suất tín dụng giảm từ -42,3 xuống -65,2, cho thấy đánh giá của các tổ chức được khảo sát về môi trường tín dụng đã suy yếu đáng kể.

Khảo sát cũng cho thấy áp lực tín dụng đối với các ngành bán lẻ, ô tô và bất động sản đặc biệt nổi bật, trong khi các trung tâm dữ liệu và những dự án hạ tầng AI khác cũng bắt đầu thu hút sự chú ý. Một số công ty trước đây chỉ vừa đủ duy trì hoạt động nhờ phụ thuộc vào nguồn tài trợ lỏng lẻo; một khi chi phí tái tài trợ tiếp tục tăng, áp lực nợ của họ có thể bộc lộ nhanh hơn.

Đây chính là lý do dẫn đến sự phân hóa giữa giá cổ phiếu ngân hàng và kết quả lợi nhuận của họ: mặc dù tổn thất cho vay hiện vẫn trong tầm kiểm soát, thị trường lo ngại chất lượng tài sản có thể suy giảm trong các quý tới. Citigroup, State Street, Bank of America và Morgan Stanley nằm trong số những cổ phiếu thành phần lớn có diễn biến yếu hơn trong đợt điều chỉnh này.

Xu hướng lãi suất trở thành yếu tố then chốt cho sự phục hồi của cổ phiếu ngân hàng

Nỗi lo ngại của thị trường về mặt bằng lãi suất cao cũng đồng nghĩa với việc quỹ đạo lãi suất có thể trở thành một biến số then chốt đối với sự phục hồi của cổ phiếu ngân hàng. Chuyên gia phân tích Ebrahim Poonawala của Bank of America chỉ ra rằng lãi suất giảm có thể tạo lực đỡ cho cổ phiếu ngân hàng. Nếu chi phí vay thấp hơn có thể giảm bớt áp lực trả nợ cho các doanh nghiệp và người tiêu dùng mà không làm suy giảm đáng kể thu nhập lãi của các ngân hàng, lo ngại của thị trường về rủi ro tín dụng có thể sẽ hạ nhiệt.

Tuy nhiên, tác động của việc hạ lãi suất đối với ngành ngân hàng không hoàn toàn chỉ mang lại lợi ích. Nếu các đợt cắt giảm lãi suất bắt nguồn từ việc nền kinh tế suy yếu rõ rệt, nhu cầu vay vốn ảm đạm cùng tỷ lệ vỡ nợ doanh nghiệp gia tăng vẫn có thể triệt tiêu những lợi ích từ chi phí vốn thấp hơn. Một kịch bản thuận lợi hơn sẽ là giá năng lượng giảm hoặc áp lực lạm phát hạ nhiệt tạo dư địa cho việc giảm lãi suất, đồng thời tránh được một đợt suy thoái kinh tế nghiêm trọng.

Giám đốc điều hành Bruce Van Saun của Citizens Financial Group cho rằng những lo ngại của thị trường về áp lực mà chi phí vay hiện tại có thể tác động lên khách hàng ngân hàng là có phần thái quá. Ông cho biết lãi suất ở giai đoạn này vẫn chưa đủ để ảnh hưởng diện rộng đến người vay hoặc làm gián đoạn đáng kể các hoạt động thương vụ, mặc dù vẫn còn nhiều yếu tố không chắc chắn về hướng đi của lãi suất trong tương lai.

Nhìn chung, đà giảm tiếp diễn của cổ phiếu ngân hàng Mỹ không có nghĩa là chất lượng tín dụng hiện tại của các ngân hàng đã giảm sút đáng kể; đúng hơn là thị trường đang phản ánh trước tác động tiềm tàng của môi trường lãi suất cao kéo dài, tăng trưởng kinh tế chậm lại và gia tăng vỡ nợ doanh nghiệp. Liệu cổ phiếu ngân hàng có thể ổn định trong thời gian tới hay không sẽ phụ thuộc vào việc liệu chất lượng tín dụng có tiếp tục vững vàng, xu hướng lãi suất có chuyển biến thuận lợi và liệu hoạt động thương vụ cùng nhu cầu vay vốn có thể hỗ trợ lợi nhuận hay không.