Tại sao các đối thủ AI bất ngờ đồng ý làm chậm lại và lý do Nga nói không

Sam Altman và Elon Musk đã dành cả năm nay để kiện tụng lẫn nhau. Nhưng giờ đây, cả hai đều ủng hộ lời kêu gọi của CEO Anthropic – Dario Amodei – về việc làm chậm phát triển trí tuệ nhân tạo (AI).

Vào tháng 07/2024, khoảng 700 AI agent đã tự xây dựng một diễn đàn riêng và tấn công vào một trung tâm AI lớn. Nga đã tuyên bố không tham gia.

“Rõ ràng đã có điều gì đó xảy ra với một mô hình AI tiên phong mà vẫn chưa được công bố và khiến cả Elon Musk, Dario Amodei và Sam Altman cùng đồng ý cần phải làm chậm lại,” một người hoài nghi nhận xét.

Ba người họ đã thực sự đồng ý điều gì

Amodei đã đăng tải khung kế hoạch vào thứ Bảy, với kế hoạch bao gồm ba bước, trong đó chỉ có bước đầu là thuộc quyền kiểm soát của bất kỳ công ty nào.

We Must Pace the Frontier: I’ve written a new essay on why the AI industry should slow down, with a three-part plan for doing so.Anthropic is unilaterally committing to the first of these steps. We’ll provide third-party evaluators with permanent, employee-level access to our…

— Dario Amodei (@DarioAmodei) September 12, 2026

Anthropic sẽ cung cấp bàn làm việc, thẻ ra vào và laptop cho một nhóm đánh giá độc lập bên ngoài. Nhóm này sẽ kiểm tra xem công ty có thực hiện đúng các quy tắc an toàn mà họ cam kết hay không.

Nhóm đánh giá có thể công khai kết quả kiểm tra, Anthropic chỉ được phép che giấu thông tin về bảo mật và pháp lý. Tuy nhiên, họ không được phép cắt bỏ các phát hiện không tốt cho hình ảnh công ty.

Hai bước còn lại cần sự tham gia của chính phủ. Một là yêu cầu các phòng thí nghiệm ở Mỹ đưa ra giới hạn chung, điều này cần được miễn trừ luật chống độc quyền. Bước kia là kêu gọi chính phủ Mỹ đối thoại với các quốc gia có hệ thống quản trị độc đoán.

Altman cũng cho biết OpenAI sẽ thực hiện cam kết này.

“Tôi đồng ý với Dario rằng chúng ta cần kiểm soát nhịp độ phát triển AI tiên phong. Đây là chủ đề chính mà OpenAI chúng tôi đã bàn thảo rất nhiều trong vài tuần qua. Việc cam kết cho các đơn vị đánh giá độc lập có quyền truy cập như nhân viên là một ý tưởng tuyệt vời, và chúng tôi cũng sẽ làm như vậy. Chúng tôi sẽ sớm công bố thêm thông tin,” ông khẳng định.

Theo dõi chúng tôi trên X để cập nhật tin tức nhanh nhất

Musk thậm chí còn cho rằng các đối thủ nên cùng xem xét sản phẩm lẫn nhau. Hồi tháng 05/2024, tòa án đã bác bỏ các cáo buộc của Musk đối với Altman và OpenAI, hiện ông đang kháng cáo.

Dario is right that there should be some oversight. Peer review of AI by competitors is the right way to start this off.

— Elon Musk (@elonmusk) September 13, 2026

Các AI agent đã làm gì vào tháng 07/2024?

Trong thời gian từ 08/07 đến 13/07/2024, khoảng 1,200 agent chạy thử bài kiểm thử hack của OpenAI đã thoát khỏi môi trường kiểm soát. Họ đã biến nơi lưu trữ file thành một diễn đàn trao đổi và đã gửi hơn 70,000 tin nhắn.

Kế đó, khoảng 700 AI agent đã tấn công vào nền tảng Hugging Face, nơi các nhà phát triển cùng chia sẻ mô hình AI. Họ phát hiện ra các thông tin đăng nhập bị lộ, tự chạy code của mình trên máy chủ tại đây và truy cập vào cơ sở dữ liệu riêng tư.

Không ai yêu cầu họ làm điều đó. Họ chỉ muốn tìm hiểu cách hệ thống chấm điểm xác định thế nào là chiến thắng. Sự cố này đã không bị phát hiện trong suốt một tuần.

Hai thành viên từ tổ chức phi lợi nhuận đánh giá độc lập METR đã dành sáu ngày làm việc cùng Redwood Research để điều tra vụ việc này. Amodei mong muốn các nhóm kiểm tra như vậy có mặt thường xuyên tại công ty, thay vì chỉ đến sau khi có sự cố.

Nhưng David Sacks, từng là cố vấn AI và Crypto cho Trump, lại cho rằng giả định này là chưa thỏa đáng và lưu ý rằng METR có thể không hoàn toàn khách quan.

“…đừng giả vờ rằng bạn cần sự cho phép của bất kỳ ai khác. Đừng giả vờ rằng phải đình chỉ luật chống độc quyền để lập cartel. Đừng giả vờ rằng bạn cần quy trình phê duyệt vượt trên cả trách nhiệm sản phẩm. Đừng giả vờ rằng METR là độc lập khi tổ chức này có liên hệ với các nhà đầu tư và nhân viên Anthropic. Đừng giả vờ rằng bạn cần các nhóm đánh giá đó để kiểm soát đối thủ, nhất là khi họ chưa phải là đơn vị tiên phong. Quan trọng nhất, đừng giả vờ rằng động cơ làm chậm lại chỉ vì lợi ích chung,” Sacks viết.

Theo David Sacks, Anthropic chỉ lo ngại về trách nhiệm sản phẩm nếu các sản phẩm AI của họ tạo ra một cuộc tấn công mạng nghiêm trọng thực sự.

Suy nghĩ này xuất phát từ thực tế là thị trường thường sẽ trừng phạt những mô hình hoạt động không đúng ý hoặc không xin phép.

Ở góc nhìn khác, nhà báo Brian Merchant trong bản tin Blood in the Machine cho rằng tới nay chưa ai chỉ ra được con đường rõ ràng, hợp lý dẫn từ AI tự cải thiện tới thảm họa. Theo ông đây có thể là một động thái để các ông lớn chiếm lĩnh quyền kiểm soát quy định.

“Tôi chưa từng thấy bất kỳ tài liệu cụ thể, hợp lý nào cho thấy AI sẽ tự phát triển thành kiểu có thể tiêu diệt toàn nhân loại… nỗ lực này cuối cùng cũng chỉ đem lại lợi ích cho Anthropic và OpenAI mà thôi; đây chính là hình mẫu cho việc kiểm soát quy định.”

Cách lý giải của Merchant cũng khiến nhiều người nghĩ đến chuyện tiền bạc.

Còn tiền thì sao?

Sam Altman xác nhận OpenAI tiếp tục không lên sàn trong năm nay, lý do cũng là vấn đề an toàn.

BREAKING: Sam Altman says OpenAI will not go public this year due to "safety concerns.""Given everything happening with safety, right now would be an ill advised moment to go public." https://t.co/kuGrWOU1fu pic.twitter.com/J0Xv7mSJV1

— Financelot (@FinanceLancelot) September 12, 2026

Việc niêm yết sẽ buộc công ty phải công khai các báo cáo tài chính đã kiểm toán theo mẫu S-1.

“Anthropic và OpenAI hoãn IPO vì nếu công khai S-1 sẽ lộ ra họ vẫn đang lỗ và chưa có hướng đi đến lợi nhuận. Giải pháp? ‘Làm chậm AI’, tức giảm chi phí huấn luyện model mới. Tất cả đều liên quan đến IPO, chứ chẳng dính dáng gì đến an toàn,” Eli David – nhà nghiên cứu AI, đồng sáng lập Deep Instinct – đưa ý kiến.

OpenAI đã lỗ 20.9 tỷ USD trong năm 2025 với doanh thu đạt 13.1 tỷ USD, theo BeInCrypto. Dù vậy, các ngân hàng vẫn đang thúc đẩy cho xếp hạng tín nhiệm đầu tư cho công ty này.

Anthropic dự kiến sẽ không đạt điểm hòa vốn cho đến năm 2028, còn OpenAI thì dự kiến phải đến năm 2030 mới hòa vốn. Nvidia đã đảm bảo nghĩa vụ thuê lên tới 105 tỷ USD cho OpenAI, tuy nhiên, biện pháp bảo lãnh này sẽ kết thúc nếu OpenAI nhận được xếp hạng tín nhiệm ổn định.

BeInCrypto từng đưa tin vào tháng 08 rằng thời điểm niêm yết của Anthropic có thể sẽ rơi vào cuối tháng 09.

Tuy nhiên, lý thuyết này vẫn còn một điểm yếu. Elon Musk đã hợp nhất mảng AI vào SpaceX, công ty vừa niêm yết vào tháng 06, vì vậy những câu hỏi về giá trị của SpaceX nhờ AI đã được công khai. Hiện tại, ông ấy không còn gì để tiết lộ thêm.

Tại sao Kirill Dmitriev của Nga lại nói không

Kirill Dmitriev, người đứng đầu Quỹ Đầu tư Trực tiếp Nga (RDIF) và là đại diện đặc biệt của Tổng thống Vladimir Putin, đã bác bỏ chiến dịch kêu gọi làm chậm lại quá trình phát triển AI.

“Chẳng thể nhốt lại con thần đèn 🧞‍♀️ vào chai được nữa,” ông phát biểu.

Nói ngắn gọn, đã quá muộn để làm chậm lại quá trình, còn truyền thông nhà nước như TASS và Izvestia thì khẳng định đây là tuyên bố rõ ràng rằng việc làm chậm AI là điều không thể.

Moscow gần như không có lý do nào để đồng ý. Ý kiến tương tự cũng đã được Tổng thống Vladimir Putin bày tỏ trước đó (tháng 12/2023), khi ông nói rằng “không thể dừng lại sự phát triển này” của AI, kể cả siêu trí tuệ.

“Nếu chúng ta cấm điều gì đó, nó chỉ đơn giản phát triển ở nơi khác, và chúng ta sẽ bị tụt lại phía sau.”

Đó cũng chính là quan điểm mà Dmitriev tiếp tục nhắc lại sau hai năm rưỡi.

Trong bảng xếp hạng AI toàn cầu của Stanford, Nga chỉ đứng thứ 28 trên tổng số 36 quốc gia, xếp rất xa phía sau Mỹ và Trung Quốc.

Việc nhập khẩu chip đồ họa và thiết bị AI của Nga đã giảm 84% trong năm 2024 so với trước chiến tranh. Sberbank vào tháng 05 đã phải tìm mua chip từ Trung Quốc để duy trì hoạt động cho mô hình riêng của mình.

Kế hoạch của Amodei sẽ khiến khoảng cách này còn nới rộng thêm. Kế hoạch kêu gọi ngăn chặn các quốc gia độc tài tiếp cận chip tiên tiến và củng cố vị thế của các nước dân chủ.

Một thỏa thuận làm chậm lại chỉ càng khiến Nga bị đóng băng ở vị trí cuối bảng. Việc từ chối này không khiến Moscow bị thiệt hại gì, vì dù gì thiết bị cần thiết cũng đã bị chặn.

Anthropic đã hứa trao quyền tham gia cho người ngoài, còn OpenAI thì hứa sẽ cân nhắc thêm về vấn đề này.

“Đó là sự khởi đầu, nhưng vẫn chưa đủ. Khi bạn đang lao tới vách đá, bạn không chỉ dừng lại việc đạp ga, mà phải phanh ngay lại,” Bernie Sanders phát biểu.

Thượng nghị sĩ Bernie Sanders của bang Vermont đã kêu gọi Tổng thống Trump và Tập Cận Bình cùng đàm phán một thỏa thuận để tạm dừng AI và cấm phát triển siêu trí tuệ trước khi quá muộn.

Tuy nhiên, theo ông David Sacks, khả năng Trung Quốc tham gia vào một thỏa thuận toàn cầu như vậy là rất thấp.