Giáo viên Ontario kiếm hàng tỷ USD nhờ biến động mạnh của cổ phiếu SpaceX

Quỹ hưu trí Giáo viên Ontario đã thu về hàng tỷ USD từ khoản đầu tư vào SpaceX của Elon Musk trong năm nay, dù giá trị khoản đầu tư này từng giảm mạnh rồi hồi phục phần nào trong vài tuần sau thời điểm đánh giá giữa năm của quỹ.

Đơn vị quản lý quỹ lương hưu Canada này báo cáo mức lợi nhuận ròng 9.5% trong nửa đầu năm 2026, chủ yếu nhờ danh mục đầu tư tăng trưởng mạo hiểm, trong đó có khoản đầu tư sớm vào Space Exploration Technologies Corp. Trong 6 tháng kết thúc ngày 30/06/2026, Teachers ghi nhận 26.6 tỷ USD thu nhập đầu tư ròng, cao gấp hơn 4 lần con số 6.0 tỷ USD cùng kỳ năm 2025.

Khoảng cách bảy năm dẫn đầu

Lợi nhuận này bắt nguồn từ năm 2019, khi Quỹ hưu trí Giáo viên Ontario (Teachers) bỏ ra khoảng 300 triệu USD vào SpaceX thông qua mảng đầu tư mạo hiểm, vào thời điểm công ty này được định giá gần 33.3 tỷ USD.

Tháng 06/2026, SpaceX lên sàn công khai, phát hành cổ phiếu ở mức 135 USD/cổ phiếu và huy động được 75 tỷ USD, trở thành đợt IPO lớn nhất lịch sử Hoa Kỳ, định giá công ty khoảng 1,770 tỷ USD.

Sự tăng vọt giá trị này, từ thời điểm Teachers đầu tư cho tới giá IPO, mới là nguồn lợi nhuận lớn nhất, bất kể giá cổ phiếu đã biến động ra sao sau đó.

Đến ngày 30/06/2026, một hồ sơ gửi Ủy ban Chứng khoán Hoa Kỳ (SEC) cho thấy phần vốn của Teachers trị giá gần 8.7 tỷ USD.

Con số này đã nhanh chóng lỗi thời

Khoản 8.7 tỷ USD này chỉ là kết quả chụp lại tại thời điểm đó chứ không phải giá trị thực tế liên tục. Sau khi hồ sơ được công bố, giá cổ phiếu SpaceX giảm mạnh trong vài tuần, khiến giá trị khoản đầu tư của quỹ mất gần 20% so với ngày 30/06/2026, dù lợi nhuận quỹ vẫn dựa trên mức giá giữa năm cao hơn.

Tổng giá trị danh mục đầu tư tăng trưởng mạo hiểm của Teachers đã tăng từ 15.3 tỷ USD lên 25.9 tỷ USD chỉ trong nửa đầu năm, tức tăng 69%, nâng tỷ trọng chiến lược này từ 6% lên 9% tổng tài sản của quỹ so với 6 tháng trước đó.

Sau đó, cổ phiếu SpaceX đã phục hồi phần lớn mức giảm này. Tính đến phiên giao dịch thứ Hai, giá cổ phiếu SpaceX tăng 4% trong ngày và tăng 23% trong 5 ngày gần nhất, giao dịch khoảng 138 USD – trở lại cao hơn giá IPO 135 USD sau khoảng một tháng giao dịch dưới mức này.

Nghi ngại về quản trị, bán ra im lặng

CEO Jo Taylor thừa nhận quỹ đang cân nhắc lại mức độ đầu tư vào SpaceX sau khi những ràng buộc bán cổ phiếu ban đầu đã hết hạn. Teachers cũng đã bán bớt một phần cổ phần, dù ông Taylor không tiết lộ cụ thể con số này là bao nhiêu.

Ông Taylor cũng bày tỏ lo ngại về cấu trúc quản trị của SpaceX, khi Elon Musk nắm quyền kiểm soát gần như tuyệt đối nhờ cổ phiếu có quyền biểu quyết đặc biệt. Báo Globe and Mail đã trích nguyên ý kiến của ông Taylor.

“Sẽ không trung thực nếu chúng tôi nói, dù từ góc độ nhà đầu tư hay quyền lợi thành viên, rằng cấu trúc quản trị của SpaceX là hoàn hảo. Sự thực là không, và chúng tôi luôn cân nhắc điều này trước mọi khoản đầu tư. Về lâu dài, chúng tôi sẽ phải đánh giá lại vị thế và quyết định, đâu là quy mô phù hợp cho danh mục. Một phần trong đó là cân nhắc các cơ hội khi chúng tôi được tự do bán cổ phiếu.”

Danh mục đầu tư mạo hiểm của Teachers còn bao gồm cổ phần tại các công ty trí tuệ nhân tạo (AI) như Anthropic và Databricks. Tỷ suất lợi nhuận trung bình 10 năm của quỹ hiện đạt 7.8% mỗi năm.

Bài toán lợi nhuận vẫn nghiêng hẳn về phía Teachers. Tuy nhiên, sự chênh lệch giữa lợi nhuận “trên giấy” (mark-to-market) mà quỹ đang ghi nhận và diễn biến thực tế của cổ phiếu giờ đây là lời nhắc nhở rằng, kết quả đầu tư dựa vào một mã cổ phiếu vừa lên sàn có thể thay đổi rất nhanh theo cả hai chiều.