Bitcoin đã sẵn sàng cho Q-Day chưa? CEO CryptoQuant nói rằng điểm nghẽn thực sự không phải là vấn đề kỹ thuật

Máy tính lượng tử thường được nhắc tới như một mối đe dọa trong tương lai đối với hệ thống mật mã của Bitcoin. Tuy nhiên, vấn đề thực sự không phải là liệu máy tính lượng tử có thể phá vỡ bảo mật của Bitcoin hay không, mà là liệu cộng đồng Bitcoin có thể đạt được sự đồng thuận phải làm gì nếu thời điểm đó đến gần hay không.

Nếu có một máy tính lượng tử đủ mạnh xuất hiện, nó không chỉ kiểm tra khả năng mã hóa của Bitcoin mà còn thử thách ý chí của cộng đồng trong việc thay đổi những nguyên tắc cốt lõi về tính bất biến, quyền sở hữu và sự trung lập.

CEO CryptoQuant làm dấy lên tranh luận về việc đóng băng Bitcoin của Satoshi

Trung tâm của cuộc tranh luận này là một câu hỏi lớn: nên đóng băng các coin dễ bị tấn công, bao gồm khoảng 1 triệu BTC được cho là của Satoshi, hay nên để Bitcoin tiếp tục vận hành dựa trên quy tắc? CEO CryptoQuant – ông Ki Young Ju – vừa “khơi lại” chủ đề này trong một bài viết gần đây.

“Sự thật khó chấp nhận nhất khi nâng cấp Bitcoin để đối phó với lượng tử: Có thể sẽ phải đóng băng khoảng 1 triệu BTC của Satoshi, và cả hàng triệu BTC khác nằm ở các địa chỉ cũ,” ông chia sẻ.

Ông Ju lưu ý về quy mô lượng Bitcoin “ngủ quên” lâu dài. Hiện có khoảng 3.4 triệu BTC không di chuyển suốt hơn 10 năm, trong đó khoảng 1 triệu BTC được nhiều người cho là của Satoshi Nakamoto.

Theo giá hiện tại, số lượng này trị giá hàng trăm tỷ USD. Ông Ju khẳng định mô hình bảo mật của Bitcoin vốn dựa trên giả định rằng việc tấn công mạng lưới là không khả thi về mặt kinh tế.

Tuy nhiên, nếu máy tính lượng tử làm cho việc “lấy khóa” của ví trở nên rẻ và đơn giản, giả định đó không còn đúng nữa. Điều này đồng nghĩa các địa chỉ dễ bị lộ sẽ trở thành mục tiêu hấp dẫn về tài chính cho kẻ tấn công.

Dù vậy, ông Ju nhấn mạnh rằng trở ngại lớn nhất có thể không nằm ở công nghệ mà là về yếu tố con người. Ông cho rằng việc đi đến sự đồng thuận trong cộng đồng Bitcoin luôn gặp khó khăn, nhất là khi các đề xuất xung đột với nguyên tắc cốt lõi của mạng lưới.

“Tranh luận về kích thước khối kéo dài hơn 3 năm và từng dẫn đến việc chia tách blockchain. Đề xuất SegWit2x cuối cùng cũng không đủ sự đồng thuận. Nếu đề cập đóng băng các coin ngủ quên, khả năng phản đối cũng sẽ rất mạnh,” ông cho biết.

Ông Ju cảnh báo rằng, có thể sẽ không bao giờ đạt được đồng thuận tuyệt đối về cách xử lý mối đe dọa từ máy tính lượng tử, dẫn tới nguy cơ Bitcoin bị chia tách thành nhiều nhánh khi công nghệ tiến triển. Dù các nâng cấp về mã hóa có thể được tạo ra nhanh chóng, nhưng việc thống nhất toàn bộ cộng đồng lại là quá trình lâu dài và đầy rủi ro.

Theo ông, vấn đề chính không phải là liệu “ngày Q” sẽ đến trong 5 hay 10 năm nữa, mà là Bitcoin có kịp đạt sự thống nhất về xã hội trước khi bị công nghệ ép buộc thay đổi không. Ông cho rằng lập trình viên không phải là điểm nghẽn lớn nhất, mà là khâu đồng thuận của cộng đồng.

“Bạn có ủng hộ việc đóng băng các coin ngủ quên, kể cả của Satoshi, để bảo vệ BTC khỏi bị tấn công lượng tử? Làm vậy có đi ngược lại tinh thần cốt lõi của Bitcoin không? Nếu chỉ điều này thôi đã tạo ra chia rẽ, chúng ta nên bắt đầu tranh luận về lượt lượng tử ngay từ bây giờ,” ông kết luận.

Phản ứng từ cộng đồng diễn ra rất nhanh. Ông André Dragosch, Giám đốc nghiên cứu khu vực châu Âu của Bitwise, phản đối ý tưởng can thiệp bằng cách sửa đổi giao thức, trong khi một số người lại ủng hộ việc đóng băng các coin nói trên.

“Theo tôi thì nên bỏ qua, không cần ép buộc ai phải nâng cấp cả,” ông chia sẻ.

Trước đó, chuyên gia Willy Woo từng dự đoán Bitcoin sẽ áp dụng chữ ký kháng lượng tử. Tuy nhiên, ông cũng cho rằng cách tiếp cận này chưa giải quyết được chuyện các coin “bị mất” có thể sẽ quay lại lưu thông.

Ông Woo ước tính khả năng tới 75% các coin bị mất sẽ không bị đóng băng bằng một đợt hard fork từ giao thức. Nếu đột phá lượng tử xảy ra, các ví này mở khóa sẽ hỗ trợ BTC chảy trở lại thị trường, từ đó tăng cung thực tế và có thể tác động mạnh đến giá trị Bitcoin.

Ông nhấn mạnh thị trường đã bắt đầu tính toán đến khả năng những coin mất tích này có thể quay lại lưu thông vào một ngày nào đó.

Mối đe dọa lượng tử đối với Bitcoin bị thổi phồng? Các nhà phân tích cho rằng rủi ro thực sự còn cách hàng chục năm

Trong khi đó, một số chuyên gia nhận định rủi ro lượng tử còn xa vời. Doanh nhân Bitcoin Ben Sigman cho rằng “nguy cơ thực tế không đến từ máy tính lượng tử, mà là từ nỗi sợ về chúng”. Ông bổ sung rằng những rủi ro này có thể còn 30-50 năm nữa mới thành hiện thực.

“Đây là toán học thật sự để phá bảo mật ECDSA của Bitcoin: • Khoảng 2,100 logical qubit • Mỗi logical qubit cần đến 10,000 physical qubit • Tức là tổng cộng 21 triệu physical qubit • Tiêu tốn đến 40 MW điện – chỉ cho một cuộc tấn công. Các máy tính hiện đại tốt nhất ngày nay mới chỉ có khoảng 6,000 qubit còn ồn ào, chưa xử lý được lỗi. Tức còn cách cực xa,” ông nhận xét.

Nhiều ý kiến khác cũng cho rằng điểm yếu của Bitcoin chỉ là một phần trong vấn đề an toàn số rộng lớn hơn của thế giới số hiện đại.

Sự chia rẽ này cho thấy thách thức mà các bên liên quan đến Bitcoin đang đối mặt. Đồng thời, thị trường cũng bắt đầu tính đến những rủi ro về nguồn cung liên quan đến công nghệ lượng tử.

Khi năm 2026 dần trôi qua, cộng đồng Bitcoin đứng trước một quyết định phức tạp, cần cân bằng giữa sự sẵn sàng về mặt kỹ thuật, niềm tin của thị trường và những nguyên tắc cốt lõi của Bitcoin. Dù lựa chọn nâng cấp tự nguyện, tạm dừng các thay đổi giao thức hay kiên nhẫn theo dõi tình hình, hướng đi sắp tới sẽ cho thấy khả năng thích nghi của Bitcoin và mô hình đồng thuận xã hội của nó bị thử thách như thế nào.