Người tự xưng Satoshi Nakamoto chỉ trích mô hình quản trị của Bitcoin

Craig Wright, người Úc từng nhiều lần tự nhận là Satoshi Nakamoto, vừa xuất hiện trở lại với những nhận xét gay gắt về cách quản trị hiện tại của Bitcoin.

Lập luận của ông xoay quanh một quan điểm duy nhất: giao thức nền tảng không nên thay đổi, và bất kỳ ai có thể thay đổi nó đều sở hữu quá nhiều quyền lực.

Tại sao Wright muốn quy tắc của Bitcoin được cố định vĩnh viễn

Sự bất biến của giao thức nghĩa là các quy tắc cốt lõi của blockchain sẽ được giữ nguyên mãi mãi, không có bản nâng cấp nào làm thay đổi cách hệ thống hoạt động. Wright cho rằng nguyên tắc này mới thực sự thể hiện tính phi tập trung.

Trong một loạt bài đăng trên X, người tự nhận mình là Satoshi đã chỉ trích điều mà ông gọi là sự kiểm soát bởi một nhóm nhỏ các nhà phát triển. Theo Wright, Bitcoin được thiết kế hoàn toàn ngược lại: không cho phép một nhóm người nào đó sửa lại luật chơi và loại trừ những người có ý kiến trái chiều.

Theo dõi chúng tôi trên X để cập nhật những tin tức mới nhất ngay khi chúng diễn ra.

Now think carefully about what that means.Many of you called me a fraud for arguing that Bitcoin should remain an open system with a fixed protocol—one in which anyone can transact, build, compete and accept payment without seeking permission.At the same time, you yelled in… https://t.co/LbYGl6jtbd

— Dr Craig S Wright (@Dr_CSWright) August 2, 2026

Theo Wright, giao thức cần phải giữ nguyên, để không nhà phát triển, thợ đào, sàn giao dịch hay công ty nào có thể thay đổi nó nhằm phục vụ lợi ích cá nhân. Các quy tắc ổn định sẽ tạo ra một sân chơi công bằng cho tất cả.

Khi đó, các doanh nghiệp có thể cạnh tranh mà không lo sợ tương lai sẽ có nâng cấp ảnh hưởng tiêu cực đến các khoản đầu tư của họ. Theo ông, sự đổi mới nên diễn ra ở lớp ứng dụng chứ không phải thay đổi giao thức gốc.

Wright tiếp tục giải thích ở bài đăng sau, nhấn mạnh mâu thuẫn mà ông nhận thấy: nhiều người từng chỉ trích ông vì bảo vệ quy tắc cố định, thì nay lại bảo vệ nhóm phát triển có quyền điều chỉnh năng lực và đặt ra sự đồng thuận cho mạng lưới.

Ông cũng thách thức quan điểm phổ biến về vận hành node cá nhân. Theo Wright, một node tại nhà nếu không có hash power sẽ không thể tạo ra block, sắp xếp giao dịch hoặc buộc mạng lưới phải theo ý mình.

“…Bitcoin chưa bao giờ được thiết kế để phụ thuộc vào việc tin tưởng đúng nhà phát triển. Nó ra đời nhằm loại bỏ hoàn toàn quyền lực đó. Luật chơi đã cố định – mọi người đều cạnh tranh dựa trên những quy tắc đó. Nếu bạn phản đối tôi chỉ vì tôi muốn giao thức mở mà không ai cá nhân có thể thay đổi, hãy tự hỏi bản thân bạn thực sự đang bảo vệ cái gì – và ai thật sự hưởng lợi từ điều đó…”, Wright nhấn mạnh trên X.

Tại sao tranh cãi về Satoshi làm suy yếu lập luận của Wright

Theo Wright, vận hành node chỉ giúp xác minh dữ liệu cho chủ sở hữu, chứ không mang tính quản trị. Việc chạy node được quảng bá như là hình thức tự chủ, trong khi sức mạnh kinh tế lại dần nghiêng về các sàn giao dịch và bên lưu ký tài sản.

Giới hạn về năng lực mạng đang đẩy người dùng phổ thông rời xa giao dịch trực tiếp trên chuỗi, chuyển sang dùng dịch vụ tập trung, đi ngược lại mục tiêu ban đầu của hệ thống, ông cho biết.

Bài đăng của Wright cũng đề cập đến sự đổi thay trong cách truyền thông nói về Bitcoin: từ tiền điện tử, sang vàng kỹ thuật số, rồi lưu trữ giá trị, và gần đây lại hứa hẹn sẽ mang lại sự giàu sang cho nhiều thế hệ.

“…việc giới hạn khiến người dùng phổ thông bị đẩy khỏi giao dịch trực tiếp mà phải dựa vào sàn giao dịch, nhà lưu ký, kênh thanh toán và các bên trung gian khác. Bạn đã được dạy rằng vận hành phần mềm không có quyền lực tại nhà sẽ giúp bạn độc lập, trong khi hệ thống lại ngày càng phụ thuộc vào các dịch vụ tập trung…”, Wright chia sẻ.

Wright cho rằng cách nhìn này là không thực tế. Một tài sản có giá trị hàng nghìn tỷ USD không thể lặp lại chu kỳ tăng trưởng bùng nổ như giai đoạn đầu, và tổng vốn hóa thị trường không đồng nghĩa với việc có thể quy đổi thành tiền mặt mà không làm giá Bitcoin giảm mạnh.

Tuy nhiên, những phân tích của Wright cũng mang theo nhiều tranh cãi lớn. Tòa án tối cao Vương quốc Anh đã phán quyết trong năm 2024 rằng Wright không phải là Satoshi Nakamoto và cho rằng ông đã làm giả tài liệu trên quy mô lớn.

Sau đó, ông còn bị tuyên phạt án tù treo về tội coi thường tòa án do vi phạm lệnh liên quan đến vụ án trên. Những phán quyết này đã làm giảm đáng kể uy tín của các tuyên bố từng gây chú ý trong ngành của ông.

Dù vậy, các tranh luận cốt lõi về mở rộng, sự cứng nhắc của giao thức và cán cân quyền lực giữa nhà phát triển, thợ đào và người dùng vẫn còn tồn tại nhiều năm nay trong cộng đồng Bitcoin.

Dù ý kiến của ông có thuyết phục ai đi chăng nữa thì điều đó vẫn còn là dấu hỏi. Nhưng chúng cũng thể hiện một quan điểm mà Wright liên tiếp giữ vững, dù tòa án có kết luận gì về danh tính của ông đi nữa.

Đăng ký kênh YouTube của chúng tôi để theo dõi các chuyên gia, lãnh đạo và phóng viên phân tích chuyên sâu.