Các chuyên gia Nga chia rẽ về lệnh trừng phạt crypto mới của EU: Thích nghi hay cô lập?

EU vừa áp dụng biện pháp trừng phạt mạnh tay nhất từ trước đến nay lên thị trường crypto của Nga. Sáu chuyên gia Nga chia sẻ với BeInCrypto rằng cú đánh này thực sự có tác động nhưng chưa phải là dấu chấm hết. Tuy nhiên, họ chưa thống nhất về những bước tiếp theo.

Lệnh trừng phạt mới lần này nhắm đến 14 nền tảng crypto ở nước ngoài. Ngoài ra còn tác động đến 94 ngân hàng Nga và cả Sở giao dịch Moscow. Đặc biệt, lần đầu tiên EU có quyền cấm bất kỳ dịch vụ crypto nước ngoài nào tiếp tay cho Nga lách luật.

Một nhóm cho rằng thị trường vẫn thích nghi được

Ông Anton Tkachev, một nghị sĩ cao cấp của Nga, cho biết các lệnh trừng phạt kiểu này giờ đã trở nên quen thuộc. Các công ty cũng đã biết cách ứng phó, lên kế hoạch trước. Khi một trang web bị chặn thì sẽ có dịch vụ thay thế rất nhanh.

Ông nhắc đến trường hợp của Garantex. Sàn giao dịch này bị cảnh sát tịch thu từ đầu năm 2025. Tuy nhiên, chỉ sau vài ngày, đội ngũ cũ đã khởi động lại với tên mới là Grinex. Thậm chí, nhiều nền tảng sao chép khác cũng lần lượt xuất hiện.

Những người mới bắt đầu sẽ gặp khó khăn, ví dụ như ví bị đánh dấu, chuyển tiền ra nước ngoài có thể bị chất vấn, cần xác minh nguồn gốc tiền. Tuy nhiên, theo Tkachev, đây chỉ là những bất tiện trong quá trình vận hành, không phải vấn đề quá lớn. Ngược lại, ông cho rằng những khó khăn này khiến các đội ngũ Nga ngày càng tinh nhạy hơn.

Bà Nadezhda Surova, chuyên gia tư vấn kinh tế số ở Nga, cũng đồng ý rằng thị trường vẫn có thể thích nghi. Bà nhận định thị trường đang “thể hiện rõ sự dẻo dai trước áp lực trừng phạt,” nhất là sau khi đã trải qua 20 vòng cấm trước đó.

Sau khi EU cấm toàn bộ dịch vụ crypto Nga hồi trước, bà dự đoán giao dịch sẽ chuyển sang nơi khác, ví dụ như các ứng dụng phi tập trung, các giao dịch ngang hàng (peer-to-peer) và sử dụng stablecoin nhiều hơn.

Dòng tiền cũng sẽ chuyển sang các quốc gia thân thiện, như Kyrgyzstan. Ví dụ, đến cuối năm 2024, nước này có 126 công ty crypto được cấp phép với tổng khối lượng giao dịch lên tới 4.2 tỷ USD, theo báo cáo của TRM.

Ông Dmitry Zuev, lãnh đạo mảng crypto tại NGE Farm, đánh giá hiện tại vẫn còn quá sớm để kết luận điều gì. Ông cho rằng tác động lớn nhất sẽ là đối với thanh toán xuyên biên giới. Đối với doanh nghiệp bình thường, ông nhận xét luật crypto mới của Nga ảnh hưởng nhiều hơn so với lệnh trừng phạt lần này.

Nhóm còn lại lo ngại vấn đề bị cô lập

Bà Maria Agranovskaya, luật sư chuyên về crypto tại Nga, tỏ ra thận trọng hơn. Bà cho rằng đây là đòn tấn công trực diện lớn đầu tiên vào thị trường crypto Nga. Theo bà, tình hình là “nghiêm trọng nhưng chưa đến mức nguy kịch”. Lệnh trừng phạt crypto đầu tiên của EU diễn ra năm ngoái với một đồng coin neo theo đồng ruble, nhưng lần này phạm vi rộng hơn nhiều.

Bà nhận định, quy định mới có thể đe dọa các nền tảng mà người Nga hay dùng tại Kyrgyzstan, UAE và Georgia. Hệ quả là thị trường crypto Nga dần bị cô lập, “chợ xám” ngày càng lớn. Bà trích dẫn ý kiến của cựu Bộ trưởng Andrey Nechayev rằng tình hình này dễ làm xuất hiện “thị trường crypto khép kín trong nước Nga”.

Ảnh hưởng đã thấy rõ: chỉ sau lệnh cấm, một đồng coin neo ruble là A7A5 đã chứng kiến khối lượng chuyển khoản trong ngày giảm mạnh từ hơn 1.5 tỷ USD xuống chỉ còn khoảng 500 triệu USD, theo dữ liệu từ Elliptic. Một sàn giao dịch lớn là Uniswap cũng đã chặn đồng coin này. Một số trader còn bị đóng băng tài khoản nếu có liên quan tới A7A5.

Ông Alexey Zyuzin, người đứng đầu một hiệp hội ngành crypto của Nga, cho rằng thị trường sẽ bị chia tách thành hai phần.

“Có khả năng sẽ hình thành hai vòng thị trường. Một là thị trường nội địa hợp pháp do cơ quan quản lý Nga kiểm soát… Phần còn lại là phân khúc xuyên biên giới, nơi các rủi ro về công nghệ và trừng phạt sẽ tiếp tục tồn tại.”

Theo ông, nhóm bị ảnh hưởng nhiều nhất là các doanh nghiệp phụ thuộc vào thanh toán quốc tế.

Ông Nikolai Zagvozdkin, trưởng nhóm crypto của tập đoàn truyền thông RBC (Nga), cho biết danh sách mục tiêu bị trừng phạt vẫn chưa đầy đủ. Tuy vậy, ông cho rằng đây là dấu hiệu rõ ràng: châu Âu đã xem crypto là yếu tố quan trọng trong việc giao thương của Nga. Các sàn sẽ kiểm tra nghiêm ngặt hơn, khả năng đóng băng hoặc từ chối giao dịch sẽ nhiều hơn.

“Sử dụng crypto sẽ trở nên tốn kém hơn, chậm hơn và ít minh bạch hơn so với trước.”

Yếu tố quyết định mức độ ảnh hưởng

Mọi chuyên gia đều đồng ý về một điểm: tất cả đều phụ thuộc vào việc EU sẽ nhắm đến đối tượng nào. Danh sách cuối cùng hiện vẫn chưa công khai, thống kê ban đầu chỉ khoảng 10 hoặc 11 nền tảng. Nếu quy định mới bao trùm mọi dịch vụ mà người Nga đang sử dụng, mức ảnh hưởng sẽ rất lớn. Nhưng nếu chỉ dừng lại ở các ngân hàng bị cấm và những đối tượng cố tình lách luật đã bị phát hiện, thị trường sẽ vẫn thích nghi được, dù trong phạm vi hẹp hơn.