158 tỷ USD doanh thu? Ông lớn vàng của Ấn Độ không thể giải trình 99.8% lợi nhuận, theo SEBI

Cơ quan quản lý thị trường chứng khoán Ấn Độ cáo buộc Rajesh Exports, tập đoàn vàng lớn đứng sau nhà máy tinh chế Thụy Sĩ Valcambi, đã báo cáo sai lệch doanh thu khoảng 158 tỷ USD trong vòng 5 năm. SEBI cho biết con số này chiếm tới 99.8% tổng doanh thu mà công ty ghi nhận từ các công ty con.

Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Ấn Độ (SEBI) đã ban hành lệnh tạm thời vào ngày 03/06/2024. Theo đó, ông Rajesh Mehta, người sáng lập kiêm chủ tịch, bị cấm tham gia thị trường chứng khoán và công ty sẽ bị kiểm toán pháp y lại toàn bộ hoạt động tài chính.

Tại sao các con số không còn khớp nhau

Rajesh Exports xây dựng danh tiếng trong danh sách Fortune Global 500 dựa trên doanh thu hợp nhất. Từ 97% đến 99% doanh thu này đến từ các công ty con ở nước ngoài, chủ yếu là Valcambi. Tuy nhiên, SEBI cho biết, kiểm toán viên không thể đối chiếu các số liệu này với số liệu thực tế tại các công ty con.

“REL có dấu hiệu đã báo cáo sai lệch khoảng 15,15,385 crore INR (158 tỷ USD), tương đương 99.80% tổng doanh thu được ghi nhận từ các công ty con trong giai đoạn từ năm tài chính 2020-21 đến 2024-25,” ông Kamlesh Chandra Varshney – Ủy viên Thường trực SEBI viết trong lệnh tạm thời.

Cuộc điều tra này bắt đầu từ đơn khiếu nại của cổ đông vào tháng 03/2024 về các khoản phải thu thương mại lớn. SEBI cho biết công ty đã không cung cấp tài liệu về quyền sở hữu, bản đối chiếu, hay bằng chứng giao dịch chi tiết dù đã nhiều lần được yêu cầu.

SEBI cáo buộc công ty đã ghi nhận toàn bộ giá trị vàng tinh chế là doanh thu của mình, trong khi phần lớn số vàng này thực tế thuộc sở hữu của khách hàng và công ty chỉ thu phí xử lý.

Báo cáo kiểm toán của Valcambi chỉ ra rằng, doanh thu thực tế của cả nhóm chưa đến 0.5% con số mà Rajesh Exports công bố.

Vụ việc diễn ra trong bối cảnh thị trường token hóa vàng đang phát triển, và các nhà đầu tư lại quan tâm đến vàng như nơi trú ẩn an toàn. Điều này đặt ra nhiều câu hỏi mới về cách định giá và công bố luồng chảy vàng vật chất trên thị trường.

“Ấn Độ có thể vừa chứng kiến một trong những vụ gian lận tài chính lớn nhất từ trước đến nay,” một chuyên gia phân tích nhận xét.

Theo dõi chúng tôi trên X để cập nhật tin tức mới nhất ngay khi xảy ra

Giao dịch ảo và dòng tiền bất thường

SEBI đã phát hiện gần 11,487 crore INR, tương đương khoảng 1.3 tỷ USD, các giao dịch liên quan đến công ty môi giới Affluence Shares and Stocks. Tuy nhiên, phía môi giới cho biết Rajesh Exports chưa từng là khách hàng và không có giao dịch nào diễn ra.

Lệnh của SEBI cũng cáo buộc rằng, tiền của công ty đã được chuyển vào tài khoản cá nhân của ông Mehta để thực hiện các hoạt động giao dịch phái sinh mà không có sự chấp thuận của ban giám đốc. SEBI không chấp nhận lý do từ chối cung cấp hồ sơ của các công ty con, được viện dẫn là vì luật bảo mật của Thụy Sĩ.

Những cáo buộc này khiến vai trò của kiểm toán viên tiếp tục bị đặt dấu hỏi, tương tự các tranh luận về quản lý và giám sát trong những vụ lừa đảo tài chính lớn từng xảy ra trước đây.

Vụ việc còn phản ánh những lo ngại chung về token hóa tài sản thực và sự minh bạch của tài sản bảo chứng.

Phản hồi của công ty

Rajesh Exports phủ nhận mọi cáo buộc. Trong văn bản gửi sàn giao dịch, công ty cho biết lệnh của SEBI chỉ là tạm thời và không phải kết luận cuối cùng. Họ khẳng định công bố doanh thu tuân thủ theo chuẩn mực kế toán, và chênh lệch số liệu là do việc so sánh giữa giá vàng thô với phí xử lý.

“Doanh thu mà công ty công bố là chính xác và không có việc thổi phồng doanh thu. Có vẻ đã có sự hiểu nhầm hoặc thiếu thông tin giữa SEBI và công ty… Chúng tôi từ chối mọi thông tin tiêu cực trên truyền thông về lệnh tạm thời của SEBI. Công ty sẽ sớm có thông cáo báo chí chính thức để làm rõ và giải đáp dư luận,” Rajesh Exports Limited phản hồi.

Dù vậy, thị trường đã phản ứng tức thì. Giá cổ phiếu rơi về mức sàn gần 104 INR (1.09 USD) vào ngày 04/06/2024. Hiện, Tập đoàn Bảo hiểm Nhân thọ Ấn Độ đang sở hữu khoảng 10.8% cổ phần công ty, cùng khoảng 194,000 nhà đầu tư nhỏ lẻ bị ảnh hưởng.

Hướng dẫn của SEBI hiện mới ở mức tạm thời, công ty chưa bị kết luận phạm luật. Rajesh Exports có 30 ngày để giải trình chi tiết và sẽ bị kiểm toán pháp y lại toàn bộ.

Cách mà nhà quản lý xác định giá trị vàng thô so với phí xử lý sẽ là yếu tố then chốt quyết định liệu cáo buộc “báo cáo sai lệch” có được khẳng định hay không.

Nguồn chính: lệnh tạm thời của SEBI tại đây và báo cáo gửi sàn giao dịch của công ty tại đây.