Khủng hoảng MBA? Các trường giảm học phí khi AI làm lung lay giá trị bằng cấp

Các chương trình MBA đang giảm học phí lên tới 50% khi lượng đơn đăng ký năm nay sụt giảm mạnh. Những trường tầm trung đang chịu áp lực lớn, trong khi các trường nằm trong top 20 vẫn giữ hoặc tăng mức học phí.

Sự khác biệt này đặt ra câu hỏi liệu thị trường MBA đang thực sự khủng hoảng hay chỉ đang điều chỉnh lại giá trị. Việc giảm học phí chủ yếu tập trung ở các chương trình ngoài nhóm trường hàng đầu. Trí tuệ nhân tạo (AI) đã làm giảm giá trị về kỹ năng mà bằng MBA từng mang lại.

Các chương trình MBA tầm trung đua nhau giảm học phí

Trường Kinh doanh Mitch Daniels của Đại học Purdue đang giảm học phí từ 60,000 USD xuống còn 36,000 USD, tức giảm 40% cho sinh viên mới. Đại học Johns Hopkins trao tặng học bổng lên tới 50% cho các khóa. UC Irvine cũng giảm 38% học phí cho chương trình Flex và Executive MBA.

The Wall Street Journal vừa đưa tin về làn sóng giảm học phí như một phần của quá trình điều chỉnh rộng hơn do nhu cầu MBA giảm.

Lượng đơn đăng ký MBA tại Mỹ đã giảm từ 20% đến 30% ở nhiều trường trong giai đoạn này. Đối với sinh viên quốc tế, số lượng đơn còn giảm đến 43% ở một số trường.

Từ tháng 07/2026, quy định trần vay vốn liên bang mới sẽ chỉ cho phép học viên sau đại học vay tối đa 100,000 USD. Quy định này sẽ thu hẹp nguồn tài chính cho các chương trình MBA kéo dài hai năm vốn thường có chi phí 150,000 USD trở lên, chưa kể các khoản sinh hoạt.

“Nhờ Đạo luật Cắt giảm thuế cho các gia đình lao động do Tổng thống Trump ký ban hành (the Act), giới hạn mới về vay vốn bắt đầu từ mùa hè này sẽ giúp hạn chế vay quá mức và buộc các trường phải xem lại chi phí đào tạo,” Bộ Giáo dục Mỹ cho biết.

Giá trị thương hiệu vẫn giữ, kỹ năng được định giá lại

Nhà đầu tư và chuyên gia phân tích Gagan Dhillon cho rằng sự thay đổi này là sự định giá lại mang tính cơ cấu chứ không phải sụp đổ. Ông phân tích rằng bằng MBA vốn là sự kết hợp giữa hai giá trị trong một gói: mạng lưới và kỹ năng.

“MBA thực chất gồm hai phần được bán chung: Giá trị thương hiệu (signal), và cập nhật kỹ năng. AI vừa biến việc cập nhật kỹ năng thành miễn phí. Vậy nên những trường chỉ bán kỹ năng thì phải giảm giá mạnh, còn trường bán giá trị thương hiệu thì lại nắm quyền định giá hơn lúc nào hết,” ông nhấn mạnh.

Các trường thuộc top đầu như Harvard, Stanford, Wharton, Booth, Sloan và Kellogg đều giữ nguyên hoặc thậm chí tăng học phí cho khoá tới. Theo phân tích của Dhillon, không trường nào giảm học phí thuộc top 20.

Tuy nhiên, tỷ lệ nhà tuyển dụng tìm kiếm ứng viên MBA đã giảm từ 92% năm 2019 xuống còn 71% trong năm 2024 theo một số khảo sát. Số lượng vị trí tuyển dụng đầu vào cũng giảm khoảng 35%.

Theo WSJ, nguyên nhân chính không chỉ đến từ AI mà còn vì các vấn đề về visa, hạn mức vay vốn và thị trường tuyển dụng đang yếu hơn theo chu kỳ kinh tế.

Vòng xét tuyển tiếp theo sẽ là thử thách cho các trường MBA xem liệu “thương hiệu đắt giá” có còn đủ sức chống đỡ khi thị trường tuyển dụng giảm tiếp. Ngược lại, nếu không, sự điều chỉnh về giá có thể lan rộng lên cả các trường hàng đầu.

“Các trường MBA vốn bán một con đường sự nghiệp chứ không chỉ là tấm bằng. Các tập đoàn lớn như McKinsey, Goldman hay Bain đã âm thầm cắt giảm 20-40% số lượng tuyển MBA trong hai năm qua, khi AI dần thay thế các công việc phân tích cấp thấp. Giảm 50% học phí không thể giúp ích gì nếu ‘cánh cổng nghề nghiệp’ vốn cần bằng MBA lại không còn được chiết khấu,” một người dùng mạng xã hội bình luận.