Giá đồng tăng vọt lên mức cao kỷ lục: Cổ phiếu ngành đồng nào đáng chú ý?

TradingKey - Giá đồng gần đây đã vượt đỉnh mọi thời đại để đạt 14.533 USD, với mức tăng tích lũy 17% trong năm qua.

Bối cảnh của đợt tăng giá kỷ lục này là câu chuyện dài hạn mà phe kỳ vọng giá đồng tăng đã đề cập trong nhiều năm: các mỏ lớn lâu đời trên toàn cầu chật vật đáp ứng sự gia tăng nhu cầu từ các trung tâm dữ liệu AI, năng lượng tái tạo và xây dựng lưới điện. Mức tăng trong năm qua được củng cố chính bởi sự mất cân đối cung - cầu dài hạn này.

Vì sao giá đồng lập đỉnh lịch sử

Yếu tố thực sự đẩy giá lên các mức đỉnh mới là các nhân tố ngắn hạn. Các thị trường tiếp tục đặt cược rằng Tổng thống Mỹ Donald Trump sẽ mở rộng thuế quan bao gồm cả mặt hàng đồng tinh luyện nhập khẩu. Báo cáo đề xuất của Bộ Thương mại Mỹ gửi Nhà Trắng về việc có áp thuế quan đối với đồng tinh luyện hay không hiện đã quá hạn khoảng hai tháng, khiến sự mơ hồ về chính sách thuế quan vẫn chưa được giải quyết và tiếp tục tạo động lực hỗ trợ cho giá.

Điều đáng chú ý hơn nữa là cơ cấu tồn kho đồng: Mặc dù tổng lượng tồn kho công khai trên toàn cầu hiện không ở mức thấp, nhưng phần lớn lại tập trung tại Mỹ.

Lượng đồng trong mạng lưới giao hàng toàn cầu của sàn LME tiếp tục sụt giảm, làm cạn kệt nguồn cung khả dụng trong ngắn hạn, gây sức ép lên các vị thế bán khống và cuối cùng đẩy giá lên các mức cao kỷ lục. Giá đồng đã lập đỉnh mới ngay cả trong bối cảnh nhu cầu còn lâu mới khởi sắc; các lực cản vĩ mô như tình hình tại Iran và chi phí vay gia tăng tại Mỹ cho đến nay vẫn chưa thể dập tắt đà tăng giá này.

Cách các giao dịch thuế quan đẩy hàng trăm nghìn tấn đồng vào Mỹ

Động lực trực tiếp nhất thúc đẩy đợt tăng giá này là mức chênh lệch giá cao tại thị trường New York. Kể từ khi ông Trump lần đầu tiên chính thức đề xuất áp thuế đối với mặt hàng đồng vào tháng 2 năm ngoái, hợp đồng tương lai đồng trên sàn Comex đã liên tục duy trì mức giá cao hơn so với sàn LME, mở ra cơ hội kinh doanh chênh lệch giá rất lớn cho các nhà giao dịch, kéo theo hàng trăm nghìn tấn đồng được vận chuyển đến Mỹ trong năm nay.

Dữ liệu mới nhất từ Bộ Thương mại Mỹ cho thấy, do hoạt động tích trữ hàng trước thời điểm áp thuế thúc đẩy, lượng nhập khẩu đồng tinh luyện và hợp kim đồng của Mỹ đã đạt mức cao kỷ lục 225.094 tấn trong tháng 7. Theo công ty theo dõi dữ liệu thương mại Trade Data Monitor, đây là mức tính theo tháng cao nhất được ghi nhận kể từ năm 1990, tăng 78% so với tháng trước và 8% so với cùng kỳ năm ngoái.

Các đợt luân chuyển hàng hóa liên thị trường quy mô lớn đã trực tiếp rút cạn lượng tồn kho trên sàn LME: trong tháng trước, lượng tồn kho phục vụ việc giao hàng cho các hợp đồng đồng LME đã giảm xuống mức cực thấp, kích hoạt tình trạng siết nguồn cung rõ rệt. Dù các lô hàng mới đến sau đó đã phần nào giải tỏa áp lực, giá giao ngay vẫn duy trì mức chênh lệch cao hơn đáng kể so với hợp đồng tương lai kỳ hạn 3 tháng. Cấu trúc kỳ hạn này, thường được gọi là "backwardation", là tín hiệu kinh điển cho thấy nhu cầu thực tế đang vượt quá nguồn cung.

Nguồn cung đồng đình trệ: Yếu tố hỗ trợ mạnh mẽ hơn thuế quan

Nếu kỳ vọng về thuế quan là chất xúc tác thị trường, thì tình trạng sản lượng đình trệ thậm chí còn mang lại một động lực nền tảng vững chắc hơn. Dữ liệu mới nhất từ Nhóm Nghiên cứu Đồng Quốc tế (ICSG) cho thấy sản lượng khai thác đồng toàn cầu đã giảm 1,1% so với cùng kỳ năm ngoái trong nửa đầu năm nay, trong đó các nhà sản xuất lớn như Codelco và Freeport-McMoRan ghi nhận mức giảm hai chữ số.

Là quốc gia sản xuất đồng lớn nhất thế giới, tình cảnh của Chile mang tính đại diện rõ nhất: sản lượng đồng trong quý 2 của nước này đã giảm xuống mức thấp nhất trong 19 năm và dự báo sản lượng cả năm đã bị điều chỉnh giảm 2,6%. Codelco cảnh báo rằng ngay cả những mục tiêu sản lượng khiêm tốn cũng có thể khó đạt được trong năm nay. Mặc dù giá đồng tăng mạnh, lượng đồng xuất khẩu của Chile trong tháng 8 vẫn giảm xuống mức thấp nhất trong hơn một năm.

Dự báo từ các tổ chức đang đồng loạt trở nên bi quan về nguồn cung. Morgan Stanley, ngân hàng ban đầu dự báo nguồn cung đồng tăng trong năm nay, hiện đã điều chỉnh kỳ vọng xuống mức "gần như đi ngang hoặc giảm nhẹ", hàm ý rằng sản lượng khai thác đồng toàn cầu có thể ghi nhận mức giảm hằng năm đầu tiên kể từ năm 2017. Giá đồng cao thường khuyến khích các công ty khai khoáng tăng cường sản xuất, nhưng hàm lượng quặng giảm, các sự cố vận hành thường xuyên, dự án chậm tiến độ và thời tiết cực đoan đang tạo ra những rào cản thực tế đối với việc mở rộng sản lượng.

Được thúc đẩy bởi giá đồng tăng mạnh, các cổ phiếu ngành đồng đã tích lũy mức tăng khoảng 15% tính từ đầu năm đến nay. Hiện tại, các nhà đầu tư đang đặt cược rằng tăng trưởng sản lượng đồng bị đình trệ sẽ đẩy giá của kim loại công nghiệp này lên cao hơn nữa.

Ngân hàng ANZ lưu ý trong báo cáo nghiên cứu mới nhất rằng, do tác động kết hợp từ các thay đổi trong chính sách thuế quan của Mỹ, thách thức nguồn cung khai khoáng và nhu cầu chuyển dịch năng lượng toàn cầu, giá đồng vẫn sở hữu tiềm năng tăng giá mạnh mẽ và có thể tiếp tục vượt mốc 15.000 USD vào đầu năm 2027.

Cổ phiếu ngành đồng đáng chú ý: Bốn doanh nghiệp khai thác thượng nguồn

Được thúc đẩy bởi sự mở rộng của các trung tâm dữ liệu AI, nhu cầu hạ tầng điện và kỳ vọng về tình trạng thiếu hụt nguồn cung, biến động của các cổ phiếu nhóm ngành đồng đã gia tăng đáng kể. Lý do tập trung vào ngành thượng nguồn là vì sản phẩm chính của các công ty khai thác đồng là tinh quặng đồng và đồng tinh luyện, giúp giá đồng tăng tác động trực tiếp thành lợi nhuận. Trong khi đó, độ tập trung ngành ở lĩnh vực thượng nguồn cao hơn so với các phân khúc trung nguồn và hạ nguồn. Trong bối cảnh thâm hụt cung - cầu ngày càng mở rộng vào năm 2026, các doanh nghiệp khai khoáng có công suất sản xuất ổn định sẽ nắm giữ quyền thương lượng mạnh mẽ nhất.

Xét theo từng doanh nghiệp: Freeport-McMoRan (FCX) là một trong những nhà sản xuất đồng, vàng và molybdenum lớn trên thế giới, sở hữu các tài sản cốt lõi bao gồm các mỏ lớn tại Indonesia, Peru và Arizona, Mỹ, đồng thời được coi là một trong những cổ phiếu liên kết trực tiếp nhất với giá đồng; Southern Copper (SCCO) là một trong những nhà sản xuất đồng tích hợp lớn nhất thế giới, sở hữu trữ lượng đồng lớn nhất thế giới với hoạt động trải dài ở Peru, Mexico và một số quốc gia khác; BHP (BHP) là tập đoàn khai khoáng đa dạng hóa có mảng kinh doanh cốt lõi bao gồm quặng sắt và đồng, vận hành Escondida - mỏ đồng lớn nhất thế giới; Rio Tinto (RIO) nằm trong top 3 công ty khai khoáng toàn cầu, với các hoạt động liên quan đến khai thác và chế biến nhiều loại kim loại cũng như khoáng sản như nhôm, đồng, quặng sắt và kim cương.

Cần lưu ý rằng ngay cả các doanh nghiệp khai khoáng hàng đầu nhìn chung cũng phải đối mặt với những thách thức vận hành trong năm nay, bằng chứng là hoạt động xuất hàng từ Chile tiếp tục trì trệ; cổ phiếu ngành đồng biến động cùng chiều với giá đồng, và biên độ biến động của các cổ phiếu này thường thậm chí còn mạnh mẽ hơn so với chính giá đồng.