Bên cạnh vàng, đâu là lựa chọn tài sản trú ẩn an toàn tiếp theo?

TradingKey - Trong bối cảnh thị trường toàn cầu hiện đang biến động dữ dội, rủi ro địa chính trị leo thang cùng với sự đan xen của các tín hiệu kinh tế vĩ mô cả tích cực lẫn tiêu cực, tâm lý né tránh rủi ro của thị trường tiếp tục gia tăng. Đối mặt với sự bất ổn ngày càng lớn, ngày càng nhiều nhà đầu tư bắt đầu tìm kiếm những "hầm trú ẩn" an toàn có khả năng bảo toàn giá trị và chống lại rủi ro.

Từ lâu, vàng ( XAUUSD) đã được coi là "ngoại tệ mạnh" theo nghĩa truyền thống. Khi thị trường tài chính biến động và rủi ro hệ thống xuất hiện, vàng thường trở thành tài sản trú ẩn an toàn được dòng vốn ưu tiên. Đặc biệt trong môi trường bất ổn quốc tế gia tăng gần đây, vàng một lần nữa trở thành tâm điểm chú ý.

Tuy nhiên, diễn biến giá vàng thời gian gần đây cực kỳ biến động, với đặc điểm là những đợt sụt giảm nhanh chóng sau các đợt tăng mạnh. Biến động tổng thể đã tăng vọt, đạt mức cao nhất kể từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008. Sự biến động dữ dội này phản ánh chính xác kỳ vọng rủi ro thị trường đang tăng lên và cho thấy việc chỉ dựa vào vàng để phòng ngừa rủi ro đang đối mặt với nhiều thách thức.

Sự xáo trộn mạnh mẽ của giá vàng đã đặt ra một câu hỏi cốt lõi cho các nhà đầu tư: Trong bối cảnh thị trường hiện nay với độ biến động cao, sự bất ổn lớn và mối tương quan chặt chẽ giữa các loại tài sản, liệu vàng có còn là lựa chọn trú ẩn an toàn duy nhất đáng tin cậy? Rõ ràng, câu trả lời không phải là tuyệt đối.

Mặc dù vàng vẫn sở hữu các đặc tính trú ẩn an toàn như phòng ngừa lạm phát, bù đắp sự mất giá của tiền tệ và chống lại sự bất ổn địa chính trị, nhưng nó cũng đối mặt với các vấn đề như sự phân tách trong ngắn hạn và biến động quá mức do tâm lý dẫn dắt. Đặc biệt, sự phân hóa của thị trường hiện nay liên quan đến định hướng chính sách của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), xu hướng lạm phát và triển vọng suy thoái toàn cầu đã khiến giá vàng trở nên linh hoạt hơn và xu hướng của nó khó dự đoán hơn.

Do đó, đối với những nhà đầu tư có ý thức kiểm soát rủi ro mạnh mẽ và nhu cầu cao về đa dạng hóa danh mục tài sản, việc chỉ dựa vào vàng như tài sản trú ẩn an toàn duy nhất có thể là không đủ thận trọng. Cần phải mở rộng tầm nhìn và tập trung vào các loại tài sản khác có chức năng phòng ngừa rủi ro.

Đồng Đô la Mỹ và các tài sản tương đương tiền mặt bằng đồng USD

Trong bối cảnh xung đột địa chính trị gia tăng, thị trường tài chính biến động mạnh hoặc khủng hoảng nợ bùng nổ, khẩu vị rủi ro của thị trường thường sụt giảm nhanh chóng. Vào những thời điểm như vậy, dòng vốn toàn cầu thường chảy nhanh về phía đồng đô la Mỹ và các tài sản liên quan do nhu cầu trú ẩn an toàn, từ đó đẩy tỷ giá đồng đô la lên cao. Nhiều trường hợp thị trường biến động trong lịch sử đã xác nhận xu hướng này. Cho dù đó là cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008, giai đoạn đầu của đại dịch COVID-19 năm 2020 hay sự bùng nổ của xung đột Nga-Ukraine năm 2022, Chỉ số Đô la Mỹ (DXY) đều cho thấy sự mạnh lên đáng kể, phản ánh vai trò là "hầm trú ẩn an toàn" của nó.

Một số ưu điểm lớn của tài sản bằng USD được thể hiện trong thời kỳ hỗn loạn:

• Tính thanh khoản cực cao: có khả năng thanh khoản nhanh chóng và gia nhập/thoát khỏi thị trường dễ dàng;
• Khả năng bảo toàn giá trị tương đối mạnh: khả năng chống chịu rủi ro tốt và được thị trường công nhận cao;
• Dễ dàng phân bổ: các cá nhân và tổ chức có thể nhanh chóng phân bổ vào các tài khoản tiền mặt bằng USD, các tài sản bằng USD ngắn hạn hoặc các công cụ tài chính neo giá vào đồng USD.

Tuy nhiên, vị thế trú ẩn an toàn mà đồng đô la Mỹ hiện đang nắm giữ đang bị tác động bởi một số yếu tố dài hạn. Mặc dù khả năng ứng phó với các sự kiện cực đoan của đồng đô la vẫn còn, nhưng nền tảng niềm tin vào nó như một đồng tiền dự trữ toàn cầu đang đối mặt với những thách thức. Khi Hoa Kỳ theo đuổi các chính sách thương mại bảo hộ, chẳng hạn như việc thường xuyên sử dụng thuế quan, một số quốc gia đã trở nên hoài nghi về tính ổn định của chính sách kinh tế Hoa Kỳ. Hơn nữa, thâm hụt tài khóa khổng lồ của Mỹ và quy mô nợ quốc gia ngày càng mở rộng cũng khiến các nhà đầu tư lo ngại về tính bền vững tài khóa. Những yếu tố này đang dần làm xói mòn niềm tin của thị trường vào giá trị dài hạn của đồng đô la.

Mặt khác, trong những giai đoạn nhất định, các chính sách tiền tệ nới lỏng được Fed áp dụng có thể dẫn đến sự suy yếu định kỳ của đồng đô la, tác động thêm đến sức mua thực tế của nó. Trong môi trường lạm phát cao, ngay cả khi lãi suất danh nghĩa tăng, giá trị thực của các tài sản bằng USD do người tiêu dùng nắm giữ vẫn có thể bị xói mòn.

Trái phiếu Kho bạc Hoa Kỳ

Được mệnh danh là "tài sản an toàn nhất thế giới", trái phiếu Kho bạc Hoa Kỳ kỳ hạn 10 năm từ lâu đã là một công cụ quan trọng để phòng ngừa rủi ro trên thị trường vốn quốc tế. Là nợ tín dụng của chính phủ do nền kinh tế lớn nhất thế giới phát hành, nó không chỉ được bảo đảm bằng uy tín chủ quyền mạnh mẽ mà còn bởi vị thế đồng tiền dự trữ của đồng đô la Mỹ và tính thanh khoản cao do thị trường repo khổng lồ cung cấp. Tổng hợp lại, các yếu tố này xây dựng một nền tảng thị trường sâu rộng cho trái phiếu Kho bạc Hoa Kỳ, khiến chúng trở thành lựa chọn hàng đầu thường xuyên cho dòng vốn trú ẩn an toàn toàn cầu trong các giai đoạn bất ổn kinh tế hoặc tài chính.

Bất cứ khi nào các nhà đầu tư có nghi ngờ về triển vọng kinh tế hoặc kỳ vọng của thị trường về rủi ro tài chính hệ thống tiềm tàng tăng lên, dòng vốn tổ chức thường chọn cắt giảm đáng kể tỷ trọng nắm giữ các tài sản rủi ro cao như cổ phiếu và hàng hóa, thay vào đó chuyển sang trái phiếu Kho bạc Hoa Kỳ để tìm kiếm nguồn lợi nhuận tương đối chắc chắn. Động thái trú ẩn an toàn này đã trở thành một chiến lược phân bổ điển hình khi "khẩu vị rủi ro nguội lạnh".

Tuy nhiên, mặc dù trái phiếu Kho bạc vẫn có chức năng trú ẩn an toàn, bản thân việc định giá chúng cũng đối mặt với các yếu tố rủi ro mang tính cấu trúc. Thâm hụt tài khóa của chính phủ Mỹ vẫn ở mức cao trong thời gian dài và quy mô nợ tiếp tục tăng trưởng, dẫn đến lo ngại ngày càng tăng của thị trường về tính bền vững tài khóa. Ngoài ra, sự không chắc chắn của chu kỳ chính sách của Fed vẫn chưa được loại bỏ hoàn toàn.

Đồng Yên Nhật và Đồng Franc Thụy Sĩ

Đồng yên Nhật và đồng franc Thụy Sĩ theo truyền thống được coi là những lựa chọn tiền tệ ổn định hơn trên thị trường quốc tế. Trong các giai đoạn căng thẳng địa chính trị, thị trường tài chính biến động mạnh hoặc triển vọng kinh tế không rõ ràng, chúng thường được dòng vốn sử dụng như những lựa chọn thay thế để tránh các tài sản rủi ro cao. Việc hình thành chức năng trú ẩn an toàn này chủ yếu bắt nguồn từ nhiều yếu tố, bao gồm cấu trúc kinh tế vững chắc và tình trạng tài chính lành mạnh của cả hai quốc gia, cũng như tính ổn định tương đối trong việc thực thi chính sách tiền tệ của họ.

Về cán cân thanh toán, cả Nhật Bản và Thụy Sĩ từ lâu đã duy trì khối lượng tài sản ròng nước ngoài lớn, dẫn đến khả năng dễ bị tổn thương từ bên ngoài thấp đối với nền kinh tế trong nước và khả năng chịu đựng áp lực tài chính đáng kể. Đồng thời, cơ chế thị trường ngoại hối ở cả hai quốc gia đều được tiêu chuẩn hóa, truyền thông chính sách rõ ràng và tần suất can thiệp tương đối thấp, tạo ra sự ổn định kỳ vọng mạnh mẽ cho các nhà đầu tư.

Mặc dù chênh lệch lãi suất ngày càng rộng giữa các nền kinh tế lớn trên toàn cầu hiện đã làm suy yếu sức hấp dẫn của đồng yên và đồng franc về mặt lợi suất, nhưng khi tâm lý thị trường chuyển từ săn tìm lợi nhuận sang né tránh rủi ro, tính an toàn của các loại tiền tệ này thường giành lại ưu thế.

Tuy nhiên, sau cuộc bầu cử tại Nhật Bản, thị trường nhìn chung kỳ vọng rằng chính sách tài khóa chủ động sẽ tiếp tục dưới sự lãnh đạo của Thủ tướng Sanae Takaichi, bao gồm kế hoạch kích thích trị giá 135 tỷ USD đã đề xuất trước đó để giảm bớt áp lực lạm phát. Thị trường vẫn duy trì thái độ chờ xem đối với định hướng tương lai của đồng yên.

Các kim loại quý khác như bạc

Ngoài vàng, bạc ( XAGUSD) cũng giữ một vị trí quan trọng trên thị trường kim loại quý. So với vàng, bạc sở hữu đặc tính kép là "thuộc tính tiền tệ kim loại quý" và "tiện ích công nghiệp". Nó có thể đóng vai trò như một công cụ phòng ngừa lạm phát và cũng đóng vai trò then chốt trong các lĩnh vực như sản xuất, quang điện, điện tử và xe điện. Do đó, giá của nó được thúc đẩy bởi cả tâm lý thị trường và nhu cầu công nghiệp, có độ nhạy bén và biến động cao.

Trong những giai đoạn kỳ vọng lạm phát tăng cao, đồng đô la mất giá hoặc vàng tăng giá mạnh, bạc thường thể hiện một "hiệu ứng bắt kịp" nhất định, trở thành một lựa chọn tiềm năng cho các nhà đầu tư đang tìm kiếm các tài sản trú ẩn an toàn thay thế.

Tuy nhiên, vì khối lượng giao dịch tổng thể của thị trường bạc nhỏ hơn so với vàng nên biến động giá trong ngắn hạn diễn ra dữ dội hơn. Kiểm soát rủi ro nên là trọng tâm khi đầu tư, và đặc biệt không nên nắm giữ vị thế lớn ở mức đỉnh hoặc đuổi theo các đợt tăng giá và bán tháo trong các đợt sụt giảm.

Ngoài bạc, các kim loại quý như palladium và bạch kim cũng sở hữu một số thuộc tính trú ẩn an toàn nhất định, nhưng chúng được sử dụng rộng rãi hơn với tư cách là kim loại công nghiệp.

Lấy palladium làm ví dụ, nó được sử dụng rộng rãi trong các hệ thống làm sạch khí thải ô tô và giá của nó phụ thuộc rất nhiều vào các biến động chu kỳ của ngành ô tô. Bạch kim thường được tìm thấy trong sản xuất đồ trang sức, thiết bị hóa chất, xúc tác hữu cơ và các lĩnh vực khác; biến động giá của nó chủ yếu bị ảnh hưởng bởi sự tắc nghẽn nguồn cung hoặc sự gián đoạn nhu cầu công nghiệp. Do đó, những kim loại quý này phù hợp hơn với những nhà đầu tư có khả năng phân tích ngành nhất định.

Cổ phiếu phòng thủ

Trong những giai đoạn tâm lý thị trường không ổn định và triển vọng kinh tế không chắc chắn, một số lĩnh vực ngành có đặc điểm hoạt động ổn định thường có thể cung cấp khả năng chống chịu rủi ro mạnh mẽ hơn, trở thành điểm đến quan trọng để vốn đầu tư tạm thời tránh khỏi sự biến động. Trong số đó, các cổ phiếu phòng thủ đại diện bởi ngành tiện ích, chăm sóc sức khỏe và hàng tiêu dùng thiết yếu là đặc biệt nổi bật.

Những công ty như vậy thường sở hữu mô hình kinh doanh vững chắc và dòng tiền ổn định, với các sản phẩm hoặc dịch vụ của họ duy trì nhu cầu ổn định trong suốt các chu kỳ kinh tế khác nhau. Ví dụ, việc sử dụng nước, điện và khí đốt trong sinh hoạt, sự phụ thuộc vào các nguồn lực y tế cơ bản và việc mua sắm các mặt hàng tiêu dùng thiết yếu trong cuộc sống hàng ngày không bị suy yếu đáng kể bởi những biến động kinh tế ngắn hạn. Điều này làm cho khả năng sinh lời của các công ty liên quan tương đối độc lập với chu kỳ kinh tế vĩ mô và ít bị kéo lùi bởi sự suy thoái kinh tế.

Hơn nữa, các công ty hàng đầu trong các ngành phòng thủ thường sở hữu thị phần lớn và cơ chế quản lý trưởng thành, cho phép họ duy trì hoạt động ổn định mà không quá phụ thuộc vào huy động vốn để mở rộng. Điều này mang lại cho họ lợi thế tương đối trong môi trường thường xuyên có thay đổi lãi suất hoặc thắt chặt tín dụng. Từ góc độ thị trường vốn, biến động giá cổ phiếu của họ thường thấp hơn so với các công ty tăng trưởng hoặc chu kỳ, tạo ra hiệu ứng "đệm" giúp họ dễ dàng nhận được sự ưa chuộng của thị trường, đặc biệt là khi thị trường chung trải qua những biến động dữ dội hoặc tâm lý trú ẩn an toàn đang mạnh mẽ.

Đáng chú ý là mặc dù cổ phiếu phòng thủ không chiến thắng nhờ tăng trưởng tốc độ cao, nhưng sự ổn định của chúng có giá trị đáng kể ở cấp độ phân bổ tài sản. Khi xây dựng danh mục đầu tư và ứng phó với biến động thị trường, việc phân bổ một tỷ lệ nhất định các mục tiêu như vậy một cách hợp lý sẽ giúp làm giảm bớt sự biến động tổng thể và tăng cường khả năng phục hồi của danh mục đầu tư.

Không có nơi trú ẩn an toàn vĩnh cửu

Bước sang năm 2026, các thị trường tài chính toàn cầu đang ở điểm giao thoa giữa căng thẳng địa chính trị leo thang, các chu kỳ kinh tế lệch pha và sự tiến hóa công nghệ đang tăng tốc. Bối cảnh thị trường đang trở nên đa cực hơn và độ biến động đã tăng lên đáng kể. Tư duy tuyến tính truyền thống không còn đủ để giải thích tình trạng bất ổn hiện nay.

Từ cuộc xung đột kéo dài ở Đông Âu và căng thẳng ở Trung Đông đến những làn sóng ngầm cạnh tranh tài nguyên ở Bắc Cực, các cuộc xung đột khu vực và ma sát chiến lược xảy ra thường xuyên, càng đẩy tâm lý trú ẩn an toàn toàn cầu lên cao. Một loạt các rủi ro địa chính trị và kinh tế vĩ mô chồng chéo đang đặt ra cho các nhà đầu tư những thách thức chưa từng có.

Trong bối cảnh đó, hiệu ứng trú ẩn an toàn của các "tài sản an toàn" truyền thống đang được xem xét lại. Quan sát kỹ cho thấy hầu như không có loại tài sản nào có thể duy trì sự ổn định và lợi nhuận liên tục trong mọi môi trường thị trường; rủi ro đang thể hiện những đặc điểm phân tán và phức tạp hơn.

Nói cách khác, những nơi trú ẩn an toàn theo kiểu "thiết lập và quên đi" không còn tồn tại nữa. Chìa khóa để đối phó với những thay đổi thị trường do nhiều biến số thúc đẩy như vậy nằm ở việc quay trở lại các nguyên tắc hợp lý và tăng cường quản lý danh mục đầu tư: đa dạng hóa phân bổ tài sản, kiểm soát mức độ đòn bẩy và cải thiện khả năng phục hồi trước các sự kiện bất ngờ.

Điều này cũng đóng vai trò như một lời nhắc nhở rằng chúng ta không nên đặt cược vào bất kỳ tài sản đơn lẻ hay xu hướng ngắn hạn nào. Xây dựng một danh mục tài sản có khả năng thích ứng và sức chịu đựng là phương tiện hiệu quả để đối phó với sự bất ổn. Chiến lược cốt lõi hiện nay nên dựa trên việc phân bổ đa dạng, vận hành thận trọng và liên tục tối ưu hóa, mang lại khả năng phục hồi mạnh mẽ hơn cho các khoản đầu tư bất kể thị trường diễn biến ra sao.