Tín hiệu bùng nổ và sụp đổ từ dot-com và bất động sản quay trở lại, lần này dành cho AI

Một tín hiệu bong bóng – vỡ trận từng xuất hiện trước khi xảy ra khủng hoảng dot-com và khủng hoảng nhà đất năm 2008. Hiện tại, tín hiệu này cũng có thể xuất hiện ở làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI).

Tín hiệu này có tên gọi là “khoảng trống vốn” (funding gap), và Wall Street Journal đã chỉ ra sự xuất hiện của nó trong hai cuộc khủng hoảng lớn trước đây. Nhà báo Jonathan Weil cho rằng sự bùng nổ AI cũng đang dựa nhiều vào dòng vốn này.

Dấu hiệu bong bóng – vỡ trận từng xuất hiện vào năm 2000 và 2007

Weil liệt kê một số rủi ro khác đang rình rập làn sóng đầu tư vào AI, như nguy cơ thiếu hụt điện năng ở các trung tâm dữ liệu hay sự cạnh tranh từ những đối thủ nhỏ hơn. Tuy nhiên, ông cho rằng nguy cơ đóng cửa dòng vốn mới là rủi ro gần nhất cần chú ý.

Vào năm 2000, những từ như “tốc độ đốt tiền” (burn rate) và “khoảng trống vốn” bắt đầu xuất hiện phổ biến khi bong bóng dot-com xẹp xuống. Trang web Pets.com liên tục huy động vốn dù kinh doanh thua lỗ nặng, cho đến khi nguồn tiền cạn kiệt và công ty phá sản sau đó chỉ vài tháng.

Một kịch bản tương tự diễn ra vào tháng 11/2007. Freddie Mac đã phải giảm mạnh cổ tức và bán ra 6 tỷ USD cổ phiếu ưu đãi nhằm bổ sung vốn do thua lỗ ngày càng lớn ở mảng cho vay thế chấp bất động sản.

Tuy nhiên, Freddie Mac vẫn không thể huy động được nguồn vốn chủ sở hữu mà các nhà đầu tư kỳ vọng. Chính “khoảng trống vốn” này đã góp phần làm bùng phát cuộc khủng hoảng dẫn tới việc tổ chức này bị chính phủ quản lý vào năm sau.

Ngành AI có đang lặp lại những dấu hiệu rạn nứt?

Theo phân tích của Wall Street Journal, hai tên tuổi lớn là OpenAI và Anthropic đang “đốt tiền” liên tục mà chưa có lợi nhuận công khai. Năng lực huy động tiền của OpenAI chủ yếu dựa vào sự hậu thuẫn của Nvidia (NVDA) và SoftBank.

Lịch IPO của Anthropic cũng đã được dời từ tháng 10 sang tháng 11. Một nhà cung cấp thiết bị trung tâm dữ liệu AI là Holtec Nuclear cũng đã tạm hoãn lên sàn trong tháng này.

Dù vậy, Wall Street Journal cho rằng những động thái trì hoãn mới chỉ là dấu hiệu cẩn trọng sớm, chưa phải bằng chứng cho thấy cánh cửa huy động vốn đã đóng lại. Việc Oracle (ORCL) mạnh tay đầu tư trung tâm dữ liệu bằng vốn vay vẫn phụ thuộc vào OpenAI tiếp tục thanh toán chi phí tính toán. Điều đó nghĩa là toàn bộ ngành AI đang phụ thuộc vào vài phòng thí nghiệm thuộc sở hữu tư nhân.

Wall Street Journal nhận định: Những cơn sốt có thể kết thúc đột ngột hoặc dần dần hạ nhiệt. Hai đợt bong bóng trước đều bắt đầu lao dốc khi cụm từ “khoảng trống vốn” quay trở lại trên thị trường. Liệu AI sẽ gặp tình huống tương tự hay không, thị trường chỉ có thể nhìn lại và nhận ra sau này.