Sergei Novikov, Giám đốc Sản phẩm của 8Blocks, cho biết 95% các crypto token từng được ra mắt thực chất không cần thiết. Phần lớn các đội nhóm tạo ra token chỉ vì theo xu hướng, chứ không phải thực sự phục vụ cho sản phẩm.
Nhận định này được Novikov chia sẻ trong một buổi phỏng vấn với BeInCrypto. Ông cũng giải thích lý do tại sao nhiều sản phẩm Web3 phát triển tốt nhưng giá trị token lại không tăng theo, và tại sao các dự án nên kiểm toán tokenomics giống như kiểm toán bảo mật hợp đồng thông minh.
Một trong những hiểu lầm phổ biến nhất trong lĩnh vực Web3 là cứ sản phẩm phát triển thì token cũng sẽ tăng trưởng. Theo chia sẻ của Sergei, thực tế điều này hiếm khi tự động xảy ra.
“Bạn có thể có một sản phẩm nhiều người dùng, khối lượng TVL lớn, doanh thu tốt, số lượng giao dịch nhiều,… nhưng không có gì đảm bảo giá trị token của bạn sẽ hưởng lợi từ những điều đó,” ông nói với BeInCrypto.
Điều quan trọng là liệu token có thực sự nhận được giá trị do sản phẩm tạo ra hay không. 8Blocks đã xây dựng phương pháp đánh giá dựa trên khái niệm “mức độ liên kết giữa sản phẩm và token”, tức là mức độ mà hoạt động của sản phẩm có chuyển hóa thành nhu cầu thực tế của token hay không. Đơn vị này dựa vào đó để kiểm tra mô hình token và nhận diện các rủi ro cấu trúc.
Câu hỏi mà những nhà sáng lập và nhà đầu tư cần đặt ra rất đơn giản: Nếu sản phẩm phát triển mạnh hơn, lý do gì khiến token trở nên cần thiết hoặc có nhu cầu lớn hơn? Nếu không có câu trả lời rõ ràng, có thể token hoàn toàn tách rời với hoạt động kinh doanh.
Sergei Novikov chỉ ra một số dấu hiệu cảnh báo khi đánh giá các dự án ra mắt mới. Đặc điểm phổ biến là token được giới thiệu có “tiện ích” yếu, mà chỉ mô tả trong white paper, khi đi vào thực tế lại không có giá trị sử dụng rõ ràng.
Một số dấu hiệu khác mà nhà đầu tư nhỏ lẻ cần chú ý là: định giá hoàn chỉnh (FDV) cao nhưng lượng token lưu hành rất thấp, lịch mở khóa lớn nhưng không thấy nguồn cầu tương lai, hoặc sản phẩm vẫn dùng tốt dù không có token riêng. Đặc biệt, dấu hiệu lớn nhất là khi phần lớn nhu cầu token đến từ airdrop, phần thưởng hoặc đầu cơ, chứ không phải do chính sản phẩm mang lại.
Bài kiểm tra cốt lõi rất đơn giản: Nếu sản phẩm vẫn hoạt động mà không cần token, đó là một vấn đề về cấu trúc mà white paper không thể khắc phục được.
Sergei nhận xét rằng hầu hết các đội nhóm đều tập trung “quá mức” vào việc tạo hype cho sự kiện ra mắt token (TGE), nhưng lại ít chú trọng vào thiết kế để token có thể giữ được giá trị lâu dài trong nhiều tháng, nhiều năm sau đó. Trong khi TGE chỉ diễn ra một ngày, để nhu cầu token luôn duy trì ổn định cần có một kế hoạch bài bản, dài hạn.
“Một dự án có thể mã hóa an toàn, nhưng vẫn thất bại nếu mô hình kinh tế bị lỗi,” Novikov nói.
Ông nhấn mạnh kiểm toán tokenomics cũng cần được xem là tiêu chuẩn bắt buộc như kiểm toán bảo mật hợp đồng thông minh hiện nay. Nếu một đội nhóm công bố kiểm toán kinh tế, điều đó cho cộng đồng thấy họ chú trọng tới hiệu quả vận hành token trong dài hạn, chứ không chỉ quan tâm đến ngày ra mắt.
8Blocks đang hợp tác với các đội nhóm Web3 cả về thiết kế, kiểm toán và tối ưu tokenomics. Họ cũng tư vấn doanh nghiệp xem có thật sự cần ra mắt token hay không. Theo Novikov, nhiều nhà sáng lập nên tự hỏi mình trước khi tung token ra thị trường. Đội 8Blocks thường xuyên cập nhật thông tin, chia sẻ kiến thức tại X.