Nhật Bản chuẩn bị đạt lãi suất cao nhất trong 30 năm: Biến động lãnh đạo làm tăng bất ổn

Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) gần như chắc chắn sẽ tăng lãi suất tham chiếu lên 1% tại cuộc họp chính sách ngày 15-16/06, mức mà Nhật Bản chưa từng thấy kể từ năm 1995. Tuy nhiên, với việc Thống đốc Kazuo Ueda đang phải nhập viện và không thể chủ trì cuộc họp, câu hỏi lớn hơn là điều gì sẽ xảy ra tiếp theo.

Một cuộc khảo sát của Reuters với 70 chuyên gia kinh tế cho thấy, có đến 94% dự đoán BOJ sẽ điều chỉnh lãi suất trước khi tháng này kết thúc. Lý do khá rõ ràng: giá bán buôn tháng 04/2024 đã tăng 4.9% so với cùng kỳ năm trước, đồng yen đã giảm xuống dưới mức 160 yen/USD, và Nhật Bản đã phải chi 11.7 nghìn tỷ yen (tương đương 73 tỷ USD) để can thiệp hỗ trợ đồng yen kể từ cuối tháng 04/2024.

BOJ tăng lãi suất nhưng vắng người kiến tạo chính

Ông Ueda, 74 tuổi, đã nhập viện từ ngày 10/06/2024 để điều trị u nang gan bị nhiễm trùng, theo CNBC. Đây là lần đầu tiên kể từ năm 1998 một Thống đốc BOJ vắng mặt tại một cuộc họp chính sách quan trọng. Nikkei Asia đưa tin rằng Phó thống đốc Ryozo Himino sẽ chủ trì thay, còn Phó thống đốc Shinichi Uchida, người vừa được chẩn đoán mắc bệnh bạch cầu, sẽ đảm nhiệm buổi họp báo hậu cuộc họp.

Việc BOJ tăng lãi suất gần như chắc chắn sẽ xảy ra, nhưng điều khiến nhiều người quan tâm là các bước tiếp theo sẽ như thế nào. Các cuộc họp trước của BOJ cho thấy thị trường có thể biến động mạnh không chỉ vì quyết định lãi suất mà còn bởi những gì được phát biểu sau đó.

Mari Iwashita, chiến lược gia về lãi suất cao cấp tại Nomura Securities, chia sẻ với Reuters rằng BOJ có thể sẽ không đưa ra tín hiệu cụ thể về hướng đi sắp tới của lãi suất:

“Càng ngày càng khó đoán hơn liệu BOJ có nâng lãi suất lần nữa trong năm nay hay không.” Ông Shigeto Nagai, Trưởng bộ phận kinh tế Nhật Bản tại Oxford Economics, nhận định: “Tôi cho rằng đợt tăng lãi suất sắp tới chỉ là biện pháp phòng thủ nhằm ngăn đồng yen giảm giá sâu hơn.”

Qua mốc 1%: Ai sẽ quyết định giai đoạn tiếp theo?

Có hơn 75% chuyên gia kinh tế trong khảo sát mới nhất của Reuters dự đoán BOJ sẽ tăng tiếp lên 1.25% trong quý 4/2026, thậm chí 2/3 dự báo lãi suất có thể lên 1.5% vào giữa năm 2027.

Tuy nhiên, các yếu tố chính trị có thể khiến quá trình này chậm lại. Thủ tướng Sanae Takaichi – người ủng hộ chính sách tài khóa và tiền tệ nới lỏng – sẽ có quyền bổ nhiệm lại thành viên Ban điều hành BOJ khi hai thành viên “diều hâu” hết nhiệm kỳ vào tháng 07/2027.

“Những thay đổi về nhân sự trong năm tới có thể làm thay đổi cán cân quyền lực trong nội bộ,” theo ông Tsuyoshi Ueno, chuyên gia kinh tế cấp cao tại Viện nghiên cứu NLI. “BOJ khó có thể hành động nếu lo ngại làm chính phủ không hài lòng.”

Việc tăng lãi suất trong tháng 06 xem như đã được quyết định. Nhưng liệu Nhật Bản có tiếp tục chu kỳ siết chặt tiền tệ sau đó hay không còn phụ thuộc vào diễn biến kinh tế, tình hình sức khỏe của Thống đốc BOJ và cả sự kiên nhẫn của Thủ tướng.