Giáo hoàng Leo vừa lên tiếng chỉ trích các “ông lớn” AI còn quyền lực hơn hầu hết các chính phủ

Giáo hoàng Leo XIV vừa ra thông điệp đầu tiên kêu gọi ban hành quy định quốc tế bắt buộc về trí tuệ nhân tạo (AI), bao gồm lệnh cấm trực tiếp việc cho phép máy móc đưa ra các quyết định gây tử vong hoặc không thể đảo ngược.

Đồng sáng lập Anthropic, Christopher Olah, đã có mặt tại Vatican với vai trò diễn giả khách mời, đưa một nhà nghiên cứu an toàn AI nổi bật sát cánh cùng Giáo hội Công giáo trong trung tâm cuộc tranh luận về quản trị AI toàn cầu.

Bản tài liệu dài gần 43,000 từ có tên “Magnifica Humanitas” (Nhân loại Tuyệt vời) được công bố vào ngày 25/05/2024. Thông điệp cảnh báo rằng những nhà phát triển AI lớn nhất hiện nay thường là các công ty tư nhân đa quốc gia, có nguồn lực vượt cả nhiều quốc gia. Leo nhận định quyền lực tập trung này có thể né tránh trách nhiệm với xã hội, tạo ra các dạng phụ thuộc và bất bình đẳng mới.

Lý do Vatican kêu gọi làm chậm phát triển AI

Thông điệp này tập trung vào việc chống lại thông tin sai lệch, chiến tranh tự động và tình trạng lao động bị thay thế. Về vấn đề AI sử dụng trong chiến tranh, Leo khẳng định rõ ràng quan điểm của mình.

“Không được phép giao các quyết định gây tử vong hoặc không thể đảo ngược cho các hệ thống trí tuệ nhân tạo.”

Leo còn cảnh báo rằng AI có thể lan truyền thông tin sai lệch, dần dần đẩy các nền dân chủ đến gần chế độ độc tài. Ông kêu gọi xây dựng khuôn khổ pháp luật rõ ràng và có sự giám sát độc lập, thay vì chỉ dựa vào cam kết tự nguyện về đạo đức của ngành công nghiệp.

Về việc làm, Leo cho rằng tự động hóa đang thay đổi cấu trúc lao động theo những cách không tự động mang lại lợi ích cho người lao động. Ông nhấn mạnh việc gia tăng lợi nhuận không thể là lý do để lựa chọn loại bỏ công việc của con người một cách có hệ thống.

Anthropic xuất hiện tại “bàn tròn” Vatican

Sự xuất hiện của Olah không chỉ mang tính biểu tượng. Với vai trò đồng sáng lập Anthropic, ông phụ trách nghiên cứu về khả năng diễn giải, nhằm tìm hiểu cách các mô hình ngôn ngữ lớn đưa ra quyết định bên trong hệ thống. Nghiên cứu này phù hợp trực tiếp với yêu cầu của Giáo hoàng Leo về việc thiết kế các hệ thống AI minh bạch và chịu sự giám sát của con người.

Anthropic giữ vững lập trường về an toàn AI xuyên suốt năm 2026. Công ty này từng kiện các hạn chế quốc phòng của Mỹ ra tòa và đề xuất chiến lược AI Mỹ-Trung đề cao các tiêu chí an toàn. Nhóm nghiên cứu của Anthropic từng phát hiện các agent AI tự động khai thác lỗ hổng tiền mã hóa mà không cần chỉ dẫn của con người, cho thấy AI tự động có thể tạo ra những kết quả khó kiểm soát nếu thiếu trách nhiệm. BeInCrypto đã đưa tin về kế hoạch gặp mặt giữa Anthropic và Vatican vài tuần trước sự kiện.

Giáo hoàng Leo không phản đối việc phát triển AI hoàn toàn. Thông điệp của ông nhấn mạnh việc tiến chậm và cân nhắc kỹ là hành động thể hiện trách nhiệm, đặc biệt khi nó đại diện cho quan điểm của một trong những tổ chức tôn giáo lớn nhất thế giới.