Chính quyền Trump chuẩn bị trao 2 tỷ USD cho chín công ty điện toán lượng tử và sẽ nắm giữ cổ phần thiểu số tại mỗi công ty này. Hình thức này sẽ chuyển các khoản hỗ trợ liên bang thành các khoản đầu tư theo kiểu quỹ mạo hiểm, trải rộng trên nhiều hướng phát triển phần cứng khác nhau của ngành điện toán lượng tử.
Những cái tên được hưởng lợi rõ rệt nhất trên thị trường chứng khoán Mỹ là IBM, GlobalFoundries, D-Wave Quantum, Rigetti Computing và Infleqtion, với mã chứng khoán — IBM, GFS, QBTS, RGTI, và INFQ — đã có biến động tăng trong phiên giao dịch tiền thị trường sau khi tin tức được phát đi.
Các công ty điện toán lượng tử khác cũng có thể hưởng lợi nhờ sức nóng của toàn ngành, nhưng đây là năm mã cổ phiếu niêm yết trực tiếp nổi bật nhất trong chương trình này.
Một bản tin của WSJ, dẫn nguồn từ Bộ Thương mại Mỹ, cho biết IBM sẽ nhận về 1 tỷ USD, còn GlobalFoundries sẽ nhận 375 triệu USD. Sáu đơn vị quy mô nhỏ hơn bao gồm D-Wave Quantum, Rigetti Computing, Infleqtion và Diraq.
Các thỏa thuận của Bộ Thương mại biến dạng từ các gói hỗ trợ truyền thống thành việc sở hữu cổ phần, dựa theo tiền lệ mà chính quyền Trump từng thực hiện với cổ phần của Intel vào năm ngoái.
Khi đó, khoản tài trợ 5.7 tỷ USD theo Đạo luật CHIPS đã được quy đổi thành khoảng 433 triệu cổ phiếu Intel. Lượng cổ phiếu này sau đó được định giá hơn 56 tỷ USD.
Các công ty nhận hỗ trợ đại diện cho mọi hướng phát triển lớn của điện toán lượng tử. IBM và Rigetti tập trung vào qubit siêu dẫn, D-Wave theo đuổi hệ thống ủ nhiệt, còn Infleqtion chọn làm việc với các nguyên tử trung hòa.
Diraq, dự kiến nhận được 38 triệu USD, đang phát triển qubit spin trên silicon. Như vậy, danh mục đầu tư này đã được đa dạng hóa có chủ đích, phân bổ vào nhiều hướng phát triển cạnh tranh nhau.
“Đầu tư lớn tiếp theo của Trump là vào điện toán lượng tử,” theo Kobeissi Letter bình luận.
Giá cổ phiếu của các công ty này sau khi tin tức công bố đã tăng mạnh, từ 7% đến 21% trong phiên giao dịch trước giờ mở cửa.
Các nhà ủng hộ gọi đây là chủ nghĩa tư bản chiến lược. Họ cho rằng tiền thuế nên được đầu tư vào các công nghệ mạo hiểm cao, để khi thành công sẽ mang về lợi nhuận cho nhà nước.
Tuy nhiên, phía phản đối lại cho rằng việc chính phủ nắm cổ phần tại doanh nghiệp tư nhân sẽ làm mờ ranh giới giữa quản lý và can thiệp thị trường, dễ tạo ra tình trạng định hướng thị trường từ phía nhà nước.
“Chính phủ tham gia nắm cổ phần trong các doanh nghiệp điện toán lượng tử, chip và vật liệu mới. Đây là tư bản chiến lược hay bóp méo thị trường?” — một người dùng bày tỏ ý kiến.
Cách làm này khá giống các quỹ đầu tư crypto: quét toàn bộ danh mục ngành. Giống như a16z hay Paradigm chia nhỏ đầu tư vào các nền tảng L1, L2, restaking và DePIN — họ không chọn người thắng, mà đầu tư vào cả hệ sinh thái. Bộ Thương mại Mỹ lần này cũng làm vậy với:
Đây là những khoản đặt cược đa dạng vào nhiều công nghệ phần cứng khác nhau khi chưa ai biết mô hình nào sẽ dẫn đầu trong tương lai.
“Chú Sam nay đã như một nhà đầu tư VC. 2 tỷ USD từ Đạo luật CHIPS rót vào điện toán lượng tử… nhưng kèm theo cổ phần của nhà nước,” một người dùng bình luận.
Kết cấu sở hữu cổ phần thiểu số này tương tự như dạng SAFE hay token warrant — tức là rót vốn lúc này, và hưởng lợi nếu công nghệ thành công trong tương lai.
Khoản 1 tỷ USD cho IBM giống như một phiếu đầu tư dẫn đầu, trong khi 38 triệu USD cho Diraq là kiểu đầu tư giai đoạn đầu giống seed-stage.
Tương tự các quỹ đầu tư crypto, chính phủ sẽ không thể trực tiếp điều hành các công ty này, nhưng vẫn đủ cổ phần để chia sẻ lợi ích nếu họ thành công.
Khác biệt lớn nhất nằm ở mục tiêu. Quỹ đầu tư crypto hướng tới lợi suất cho các nhà đầu tư, còn Washington lại nhắm tới lợi thế chiến lược trước Trung Quốc. Còn lại, cách xây dựng danh mục đầu tư của hai bên là khá giống nhau.
Tính liên quan của điện toán lượng tử với crypto cũng làm cuộc tranh luận thêm nóng bỏng. Nếu các máy điện toán lượng tử phát triển đủ mạnh, chúng có thể phá vỡ các thuật toán mã hóa bảo vệ crypto, gây nguy cơ cho ví Bitcoin và Ethereum.
Giám đốc công nghệ của IBM gần đây đã lên tiếng cảnh báo rằng các rủi ro liên quan đến lượng tử đang đến nhanh hơn dự đoán.
“Bạn cần những qubit có chất lượng rất cao,” ông nói. Ông cũng khuyên đừng nên tin hoàn toàn vào các tiêu đề báo chí, bởi vì các con số dự đoán thường dựa trên những giả định về kiến trúc, độ sâu của mạch điện, và cách kết hợp giữa tài nguyên truyền thống và lượng tử,” Michael Osborne, CTO của IBM Quantum Safe, chia sẻ với BeInCrypto.
Đăng ký kênh YouTube của chúng tôi để xem các lãnh đạo và nhà báo chia sẻ góc nhìn chuyên môn
Các chuyên gia trong ngành vẫn chưa thống nhất về thời điểm Bitcoin có thể đối mặt với mối đe dọa lượng tử, với dự đoán dao động từ vài năm cho đến vài thập kỷ tới.
Các mạng lưới crypto đã bắt đầu thử nghiệm các biện pháp phòng thủ. Gần đây, BNB Chain đã hoàn thành bài kiểm tra lượng tử trên mạng lưới của mình.
Quyền biểu quyết, thời gian khóa, và điều khoản rút vốn vẫn chưa được công bố. Những thông tin này sẽ quyết định gói hỗ trợ này hoạt động như một quỹ đầu tư mạo hiểm hay là một khoản tài trợ theo kiểu CHIPS truyền thống.