Hệ thống petrodollar đối mặt với 3 mối đe dọa khi đồng nhân dân tệ thách thức đồng đô la

Hệ thống petrodollar, một cơ chế tài chính toàn cầu trong đó hầu hết các giao dịch dầu mỏ quốc tế đều được định giá và thanh toán bằng USD, đang đối mặt với nhiều nguy cơ trong bối cảnh chiến tranh giữa Mỹ và Iran leo thang.

Theo hệ thống này, các quốc gia nhập khẩu dầu cần phải nắm giữ USD để thanh toán, từ đó tạo ra nhu cầu liên tục cho đồng tiền này trên toàn cầu và củng cố vai trò của USD như đồng tiền dự trữ lớn nhất thế giới.

Hệ thống petrodollar chịu nhiều áp lực khi căng thẳng tại vùng Vịnh tăng cao

Theo tờ The Wall Street Journal, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) đã bắt đầu trao đổi với Mỹ về khả năng thiết lập một “vành đai an toàn tài chính” khi rủi ro từ căng thẳng với Iran ngày càng gia tăng.

Các quan chức cho biết Thống đốc Ngân hàng Trung ương Khaled Mohamed Balama đã nêu ra khả năng thiết lập đường hoán đổi tiền tệ trong các cuộc họp với Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent và các quan chức Cục Dự trữ Liên bang ở Washington.

Những cuộc trao đổi này diễn ra trong bối cảnh cơ sở hạ tầng năng lượng của UAE bị ảnh hưởng và xuất khẩu dầu qua eo biển Hormuz bị hạn chế, khiến dòng USD vào nước này giảm sút.

Dù UAE chưa có đề xuất chính thức nào, các quan chức xem đây chỉ là phương án phòng ngừa. Tuy vậy, họ cũng cho biết việc Mỹ thực hiện hành động quân sự với Iran đã “khiến đất nước họ bị cuốn vào một cuộc xung đột nghiêm trọng mà hậu quả có thể vẫn chưa dừng lại”.

“Các quan chức UAE cho phía Mỹ biết rằng nếu UAE thiếu hụt USD, họ có thể buộc phải sử dụng đồng nhân dân tệ của Trung Quốc hoặc các loại tiền khác để giao dịch dầu mỏ và thương mại. Điều này ngầm đe dọa vị thế thống trị của USD trên toàn cầu, một phần cũng nhờ việc USD được sử dụng gần như độc quyền trong các giao dịch dầu khí,” báo WSJ đưa tin.

Đăng ký kênh YouTube của chúng tôi để xem các nhận định chuyên sâu từ các chuyên gia và nhà báo nổi tiếng

Bên cạnh đó, các hình thức thanh toán khác ngoài USD đã bắt đầu xuất hiện. Một số nguồn tin cho biết, vào đầu tháng 04/2024, Iran đã thu phí quá cảnh tàu thương mại qua eo biển Hormuz bằng đồng nhân dân tệ.

“Hiện chưa rõ có bao nhiêu tàu đã trả phí bằng nhân dân tệ, nhưng ít nhất đã có hai trường hợp như vậy tính đến ngày 25/03”, Al Jazeera đưa tin, dẫn lời Lloyd’s List.

Tehran cũng đã hé lộ kế hoạch mở rộng việc này sang các tài sản số, bao gồm việc áp dụng phí quá cảnh tàu dầu bằng Bitcoin – tất cả đều nhằm tránh phụ thuộc vào các kênh tài chính truyền thống.

Những động thái này cho thấy hệ thống petrodollar đang đối mặt với thách thức lớn từ nhiều phía. Tuy nhiên, các sức ép đối với petrodollar đã xuất hiện từ trước khi cuộc khủng hoảng hiện tại diễn ra.

Deutsche Bank nhận định, các lệnh cấm vận dầu mỏ của Mỹ đối với Nga và Iran đã khiến các mạng lưới giao dịch song song nổi lên, ngày càng ưa chuộng đồng tiền khác như đồng nhân dân tệ để thanh toán thay vì USD.

Sự chuyển dịch sang nhân dân tệ có thể đe dọa vị thế của USD

Trước đó, nhiều chuyên gia cũng cảnh báo về sự thống trị của USD. Nhà sáng lập Bridgewater, Ray Dalio, từng cảnh báo nếu Mỹ không bảo vệ được eo biển Hormuz thì rủi ro mất vị trí đồng tiền dự trữ lớn nhất thế giới của USD sẽ tăng lên đáng kể.

Tương tự, ông Balaji Srinivasan nhận định nếu Iran giành thắng lợi, điều này có thể thúc đẩy sự kết thúc của nhiều thời kỳ địa chính trị và tài chính, bao gồm cả hệ thống petrodollar.

Bên cạnh đó, chuyên gia kinh tế Kenneth Rogoff thuộc Đại học Harvard dự báo đồng nhân dân tệ của Trung Quốc hoàn toàn có thể trở thành đồng tiền dự trữ toàn cầu trong vòng 5 năm tới, với lý do nhu cầu đa dạng hóa của các nhà đầu tư ngày càng tăng thay vì chỉ dựa vào USD.

Theo dõi chúng tôi trên X để cập nhật tin tức mới nhất

Dù vẫn còn nhiều lo ngại trong tương lai, nhưng ở thời điểm hiện tại, các yếu tố thị trường ngắn hạn vẫn phần nào hỗ trợ cho USD. Chỉ số USD đã giảm gần 2% trong khoảng thời gian từ ngày 07/04 đến 15/04 sau khi thông báo về thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran.

Tuy nhiên, những bất ổn mới xuất hiện quanh cuộc chiến này lại đẩy giá dầu tăng trở lại, giúp sức cho hiệu ứng petrodollar.

Ở thời điểm hiện tại, các căng thẳng địa chính trị vẫn giúp hệ thống petrodollar duy trì được vai trò nhất định. Tuy vậy, những thay đổi lớn đang diễn ra âm thầm khiến nhiều người đặt dấu hỏi về khả năng duy trì sức mạnh của hệ thống này trong dài hạn.