Tình hình Mỹ-Iran sẽ diễn biến như thế nào? Điều gì đằng sau mức cao kỷ lục của Nasdaq?

TradingKey - Xung đột tại Trung Đông tiếp tục leo thang trong cuối tuần qua. Những tín hiệu lạc quan do ông Trump đưa ra đã bị phía Iran bác bỏ. Theo Reuters, quân đội Mỹ đã bắt giữ một tàu chở hàng của Iran cố gắng phá vỡ lệnh phong tỏa, trong khi Iran tuyên bố sẽ không tham gia vòng đàm phán hòa bình thứ hai, bất chấp đe dọa phát động đợt không kích mới từ Tổng thống Trump.

Theo báo cáo, Mỹ vẫn duy trì phong tỏa các cảng của Iran. Trong khi đó, Iran tạm thời dỡ bỏ rồi tái lập phong tỏa eo biển Hormuz. Đáng chú ý, thỏa thuận ngừng bắn tạm thời kéo dài hai tuần giữa Mỹ và Iran sẽ hết hạn vào tối thứ Ba. Diễn biến những ngày tới sẽ mang tính quyết định liệu hai bên có quay lại bàn đàm phán hay xung đột sẽ tái diễn.

Mặc dù tình hình địa chính trị ngắn hạn còn nhiều bất ổn, thị trường đã đưa ra câu trả lời khác: Nasdaq ghi nhận chuỗi tăng điểm 13 ngày liên tiếp và đạt mức cao kỷ lục vào ngày 17/4, chạm mức cao nhất trong phiên tại 24.519,51 điểm và đóng cửa ở mức 24.468,48 điểm, tăng 1,52%.

Đằng sau các mức cao kỷ lục của chứng khoán Mỹ không phải là một đà tăng trưởng trên diện rộng, mà là một "thị trường giá lên do tâm lý" ở nhóm cổ phiếu công nghệ.

Được thúc đẩy bởi những tin tức lặp lại về việc "mở cửa trở lại" Eo biển Hormuz, ba chỉ số chứng khoán chính của Mỹ đã phục hồi hoàn toàn mức giảm kể từ khi xung đột bắt đầu. Tuy nhiên, ngay cả trong cùng một thị trường, sự phân hóa giữa các loại tài sản khác nhau vẫn tồn tại: trong khi Nasdaq đã đạt mức cao mới, Chỉ số Công nghiệp Trung bình Dow Jones tiếp tục tụt hậu đáng kể; trong khi thị trường chứng khoán đạt đỉnh kỷ lục, giá dầu và lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ vẫn ở mức cao, và vàng vẫn chưa quay trở lại mức trước xung đột. Đằng sau bề ngoài của một thị trường có vẻ đang mạnh lên là sự phân hóa sâu sắc trong xu hướng giá tài sản giữa các lĩnh vực khác nhau.

Ở cấp độ ngành, sự phân hóa cấu trúc xoay quanh hai chủ đề chính: các cú sốc giá dầu và sự sụt giảm khẩu vị rủi ro. Nhóm ngành công nghệ — bao gồm cổ phiếu bán dẫn và thiết bị phần cứng — là động lực chính đằng sau các mức cao mới của thị trường, trong khi những đợt điều chỉnh đáng kể nhất tập trung vào nhóm hàng lâu bền và vận tải. Một đặc điểm chung của các cổ phiếu công nghệ này là tác động trực tiếp từ các xung đột địa chính trị và biến động giá dầu thấp hơn nhiều so với các lĩnh vực trung nguồn và hạ nguồn, nơi năng lượng là chi phí chính. Nói cách khác, đợt tăng giá của cổ phiếu công nghệ chủ yếu được thúc đẩy bởi sự kết hợp giữa phần bù rủi ro vốn cổ phần và kỳ vọng lợi nhuận.

Nói một cách đơn giản, các tài sản chạm mức cao theo giai đoạn chỉ cần dựa vào sự lạc quan của thị trường bắt nguồn từ việc căng thẳng hạ nhiệt, mà không phải đối mặt với áp lực lợi nhuận đáng kể do giá dầu cao gây ra.

Citigroup cũng giữ quan điểm tương tự, lưu ý trong một báo cáo nghiên cứu rằng trong khi lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu (EPS) của tất cả các ngành toàn cầu dự kiến sẽ tăng trưởng vào năm 2026, khoảng 50% mức tăng trưởng gia tăng đó được dự báo sẽ đến từ lĩnh vực công nghệ. Cấu trúc lợi nhuận tập trung cao độ này là logic cốt lõi đằng sau quan điểm lạc quan về cổ phiếu Mỹ — tỷ trọng ngày càng tăng của các công ty công nghệ Mỹ trong tăng trưởng lợi nhuận toàn cầu mang lại cho chứng khoán Mỹ lợi thế cấu trúc trong việc phân bổ toàn cầu. Ngân hàng này lưu ý thêm rằng kỳ vọng về việc xuống thang căng thẳng tại Trung Đông, ở một mức độ nào đó, đã giảm bớt rủi ro đuôi của lạm phát do giá dầu, dẫn đến việc nâng hạng chứng khoán Mỹ lên mức "Tăng tỷ trọng" (Overweight).

Cục diện địa chính trị Mỹ-Iran sẽ diễn tiến thế nào? Tác động đối với triển vọng thị trường ra sao?

Kể từ giai đoạn đầu của cuộc xung đột bắt đầu từ ngày 28/2, các hành động thù địch đã liên tục leo thang. Iran tuyên bố đóng cửa eo biển Hormuz và chuyển từ kiểm soát luồng lạch tạm thời sang phong tỏa bình thường hóa, làm gia tăng mối lo ngại của thị trường về rủi ro đuôi (Tail Risk). Trong giai đoạn này, phần bù rủi ro địa chính trị bắt đầu được phản ánh ổn định vào giá của nhiều loại tài sản khác nhau, với giá thị trường chủ yếu xoay quanh các cú sốc năng lượng và làn sóng bán tháo thanh khoản do hoảng loạn. Giai đoạn này có đặc điểm là các tài sản năng lượng tăng giá biệt lập trong khi tất cả các tài sản khác đều giảm.

Khi cả hai bên phát đi tín hiệu xuống thang thông qua đối thoại, một số tài sản ít nhạy cảm với giá năng lượng đã hồi phục. Điều này cho thấy thị trường phần lớn đã loại bỏ rủi ro đuôi liên quan đến xung đột cực đoan khỏi định giá.

Hiện tại, những khác biệt đáng kể vẫn tồn tại giữa Mỹ và Iran về các vấn đề cốt lõi như việc đi lại qua eo biển Hormuz và làm giàu uranium, khiến một giải pháp toàn diện trong ngắn hạn khó có thể xảy ra. Tuy nhiên, từ góc độ vĩ mô, giá dầu thô và áp lực từ lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ có thể đóng vai trò là những động lực chính thúc đẩy cả hai bên quay trở lại bàn đàm phán.

Đối với Mỹ, giá dầu và lãi suất tăng tạo ra sự kìm hãm kép từ lạm phát và chi phí huy động vốn cao hơn, từ đó làm giảm chi tiêu tiêu dùng và đầu tư của doanh nghiệp.

Đối với Iran, việc phong tỏa eo biển Hormuz kéo dài cũng sẽ gây tổn hại đến hoạt động xuất khẩu dầu thô và doanh thu tài khóa của nước này. Vào ngày 12/4, Mỹ đã công bố lệnh phong tỏa vùng ngoài Vịnh Ba Tư, một động thái trực tiếp cắt đứt các kênh vận chuyển dầu và ngoại thương chính của Iran, làm tăng đáng kể chi phí tài khóa và kinh tế của nước này.

Do đó, nhìn về phía trước từ thời điểm hiện tại, việc leo thang xung đột không phù hợp với lợi ích cốt lõi của cả hai bên. Các kịch bản trong tương lai có thể sẽ luân phiên giữa các cuộc diễn tập chiến thuật lặp đi lặp lại và một giải pháp dứt điểm cho cuộc xung đột.

CICC đã mô phỏng hai kịch bản sau đây:

Kịch bản 1: Tình hình tại Iran rơi vào thế bế tắc với đặc điểm là các cuộc đụng độ lẻ tẻ, không leo thang một cách hệ thống cũng như không dẫn đến một thỏa thuận toàn diện nhanh chóng. Giá dầu có thể sẽ tiếp tục dao động quanh các mức trung bình trước đó. Trong kịch bản này, các rủi ro địa chính trị cực đoan sẽ tiếp tục xu hướng giảm, khẩu vị rủi ro tổng thể sẽ không bị co hẹp một cách hệ thống và thị trường sẽ duy trì xu hướng cấu trúc, trong đó công nghệ vẫn là chủ đề cốt lõi.

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng giá dầu duy trì ở mức cao sẽ đẩy chi phí sản xuất ở trung nguồn và hạ nguồn lên cao, có khả năng gây áp lực lên các lĩnh vực mang tính chu kỳ thuận như các ngành dựa trên tài nguyên, tài chính và các lĩnh vực tiêu dùng truyền thống.

Kịch bản 2: Căng thẳng tại Iran hạ nhiệt toàn diện trong ngắn hạn và một thỏa thuận ngừng bắn chính thức được ký kết, kích hoạt sự sụt giảm nhanh chóng của giá dầu.

Theo kịch bản này, các lĩnh vực mang tính chu kỳ thuận, thương mại toàn cầu và nhu cầu vĩ mô vốn bị kìm hãm trước đó bởi giá dầu tăng và rủi ro địa chính trị có thể sẽ chứng kiến sự phục hồi về định giá. Một khi giá cả quay trở lại phạm vi hợp lý như trước khi xảy ra sự kiện, hiệu suất thị trường sẽ một lần nữa được dẫn dắt bởi các chu kỳ công nghiệp. Trong khi đó, lĩnh vực công nghệ, vốn dẫn dắt đợt tăng giá trước đó, khó có thể trải qua một đợt điều chỉnh sâu, thay vào đó là sự tái cân bằng định kỳ các chủ đề chính của thị trường.

Nhìn chung, bất kể kịch bản địa chính trị nào xảy ra, các chủ đề công nghiệp mang tính cấu trúc vẫn sẽ là trọng tâm chính của thị trường. Sự tan biến liên tục của các rủi ro đuôi cũng tạo ra một môi trường tương đối thuận lợi về thanh khoản và khẩu vị rủi ro cho các xu hướng thị trường mang tính cấu trúc.