Sự sụp đổ của Jereh tại Thâm Quyến: 150,000 nhà đầu tư nhỏ lẻ vàng chỉ nhận lại số tiền rất nhỏ so với số vốn bỏ ra

Một nền tảng giao dịch vàng có trụ sở tại Thâm Quyến đã sụp đổ sau khi vận hành một mô hình đặt cược đòn bẩy mà không có sự bảo đảm bằng vàng thật, khiến hơn 150,000 nhà đầu tư nhỏ lẻ phải lo lắng tìm cách lấy lại tiền của mình.

Vụ sụp đổ của Jereh — lớn nhất trong làn sóng các nền tảng giao dịch vàng trái phép mới đây tại Trung Quốc — đang trở thành một cuộc đối đầu căng thẳng khi các nạn nhân từ chối phương án hoàn trả chỉ trả cho họ một phần nhỏ số tiền gốc, đổi lại họ phải từ bỏ mọi quyền khiếu kiện pháp lý.

Cách Jereh hoạt động

Jereh hoạt động tại khu Thủy Bắc, trung tâm giao dịch vàng và trang sức lớn nhất Trung Quốc. Nền tảng này thu hút rất nhiều nhà đầu tư nhỏ lẻ bằng cách miễn phí giao dịch vàng, cam kết mua lại với giá hấp dẫn và sản phẩm gọi là “giao dịch giá ấn định trước“, nơi người dùng chỉ cần đặt cọc khoảng 4 USD là có thể giữ giá 1 gram vàng.

Trên thực tế, cách vận hành này giống như hình thức giao dịch quyền chọn không có phép. Nền tảng luôn là bên đối nghịch với mọi đặt cược của người dùng, với đòn bẩy lên đến 40 lần. Không có vàng thật nào được chuyển giao. Khi người dùng thắng, Jereh phải bù phần chênh lệch. Khi giá vàng tăng mạnh, khoản nợ đó trở nên không thể chi trả nổi.

Cuộc rút tiền hàng loạt tại ngân hàng

Các lệnh rút tiền bắt đầu bị hạn chế từ khoảng 20/01/2024, mỗi ngày chỉ cho rút tối đa 69 USD hoặc 1 gram vàng. Hàng nghìn nhà đầu tư, nhiều người đến từ các tỉnh khác, đã kéo tới trụ sở công ty tại Thâm Quyến để đòi lại tiền. Một số vụ xô xát với cảnh sát đã xảy ra. Theo báo chí địa phương, phần lớn nạn nhân là các bà nội trợ và người lao động phổ thông.

Khoản chi trả thấp hơn nhiều so với kỳ vọng

Chính quyền địa phương thành lập tổ công tác đặc biệt và công bố vào ngày 31/01/2024 rằng Jereh đã bắt đầu xử lý việc hoàn trả sau khi bán tài sản và huy động vốn. Một đơn vị kiểm toán độc lập cũng được chỉ định, chính quyền nói rằng con số 13.4 tỷ nhân dân tệ nợ người dùng được lan truyền là “bị phóng đại nhiều”.

Nhưng thực tế với các nạn nhân, việc hoàn trả chẳng mấy khả quan.

Nền tảng này lúc đầu đưa ra hai lựa chọn: nhận thanh toán một lần ở mức 20% số tiền gốc, hoặc nhận 40% chia thành 12 tháng. Tuy nhiên, trên thực tế, tỷ lệ hoàn trả thực tế còn thấp hơn cả mức tối thiểu 20% đã hứa.

Một nhà đầu tư ở Hà Nam từng đầu tư 5,100 USD gửi hai lệnh rút tiền riêng biệt. Lệnh đầu nhận được đề nghị trả 1,219 USD. Lệnh thứ hai giảm xuống còn 244 USD. Một nạn nhân khác, có hơn 44,400 USD tiền mặt, 5.2 gram vàng và 1,000 gram bạc trong tài khoản chỉ nhận được đề nghị trả hơn 2,800 USD — chưa đến 6% giá trị tài sản.

Những khách hàng mua bạch kim qua nền tảng này đều không được tính vào phương án hoàn trả, khiến nhiều người nghi ngờ Jereh thật ra chưa từng nắm giữ bạch kim thật.

Điều khoản ân xá tội phạm gây phẫn nộ

Làm cho làn sóng phản đối thêm gay gắt, quy trình rút tiền của Jereh yêu cầu các nạn nhân phải ký ba văn bản, trong đó có “thư miễn truy cứu hình sự” — tài liệu mà nhiều nhà đầu tư cho biết sẽ khiến họ mất quyền khởi kiện, bất kể số tiền được nhận là bao nhiêu.

“Kể cả ký rồi thì cũng không chắc mình thật sự được nhận tiền. Rồi lại mất luôn quyền kiện cáo. Chỉ vì 1,700 tệ (~236 USD) sao?” một nhà đầu tư tại Trịnh Châu chia sẻ với truyền thông địa phương.

Nhiều người đã từ chối ký, khiến họ rơi vào thế giằng co với nền tảng này. Một số cho hay đang chuẩn bị khởi kiện độc lập.

Không phải là trường hợp cá biệt

Jereh không phải là trường hợp duy nhất. Nhiều nền tảng tương tự trên khắp Trung Quốc cũng rơi vào khủng hoảng thanh khoản thời gian qua, khi giá vàng tăng mạnh đã khiến các đơn vị này — vốn không có cơ chế phòng ngừa rủi ro phù hợp — thua lỗ nặng khi liên tục “cược ngược” lại chính khách hàng của mình.

Tài khoản mạng xã hội của Jereh đã bị xóa. Nhiều lần gọi điện đến công ty đều không ai bắt máy, và mọi nỗ lực liên hệ với ông Zhang Zhiteng, chủ sở hữu Jereh, đều không thành công.

Tổ công tác quận La Hồ cho biết vẫn đang tiếp tục ghi nhận các khiếu nại từ nạn nhân. Việc điều tra hiện vẫn đang tiến hành.