Swift áp dụng chiến lược của Ripple — nhưng không thay thế các ngân hàng

SWIFT công bố chương trình thanh toán toàn cầu mới nhằm giúp chuyển tiền xuyên biên giới cho cá nhân và doanh nghiệp nhỏ nhanh chóng, minh bạch như thanh toán nội địa.

Sáng kiến này được giới thiệu vào ngày 29/01/2024 và sẽ triển khai qua nhiều giai đoạn từ năm 2026, với phiên bản khả dụng tối thiểu dự kiến ra mắt trong nửa đầu năm. Đã có hơn 40 ngân hàng tham gia phát triển khung chương trình này.

Nhìn sơ qua, thông báo có vẻ chỉ là nâng cấp cơ sở hạ tầng thông thường. Tuy nhiên, thực tế đây là bước chuyển hướng chiến lược — và phản ánh nhiều vấn đề mà Ripple đã chỉ ra suốt nhiều năm qua.

Thanh toán quốc tế qua SWIFT sẽ thay đổi lớn

Chương trình thanh toán mới của SWIFT hướng đến các giao dịch xuyên biên giới do cá nhân và doanh nghiệp nhỏ thực hiện, lĩnh vực vốn thường chậm trễ, phí không minh bạch và tỷ giá ngoại tệ biến động khó đoán.

Theo đó, các ngân hàng tham gia sẽ tuân thủ quy tắc nghiêm ngặt, gồm: công khai trước phí và tỷ giá ngoại tệ, đảm bảo chuyển tiền đủ giá trị, và khách hàng có thể theo dõi trạng thái giao dịch từ đầu đến cuối.

Hiểu đơn giản, trước khi gửi tiền, khách hàng sẽ biết rõ số tiền mình trả, người nhận sẽ nhận được bao nhiêu và thời gian tiền tới nơi.

SWIFT có đang nhận ra mối đe dọa từ blockchain?

Thanh toán xuyên biên giới cho nhà đầu tư nhỏ lẻ hiện đang là điểm yếu của các ngân hàng.

Ở nhiều nước, thanh toán nội địa chỉ mất vài giây. Trong khi đó, chuyển khoản quốc tế thường mất nhiều ngày, phải qua nhiều trung gian và dễ bị trừ hao giá trị trên đường đi.

Các công ty fintech và mạng lưới blockchain đã tận dụng lỗ hổng này. Ripple đặc biệt nhấn mạnh rằng mô hình ngân hàng đại lý hiện tại đã không còn phù hợp với kỳ vọng thời hiện đại.

Thông báo của SWIFT phản ánh áp lực ngày càng gia tăng nhằm thu hẹp khoảng cách này.

Những vấn đề từng được Ripple chỉ ra giờ đây đã được SWIFT thừa nhận

Trong nhiều năm, Ripple luôn cho rằng thanh toán xuyên biên giới gặp rắc rối vì 3 lý do chính:

• Bên gửi hiếm khi biết trước được tổng chi phí thực sự.
• Quá trình chuyển tiền chậm và thiếu ổn định.
• Các ngân hàng phải đặt quỹ trước tại nước ngoài, gây lãng phí vốn.

Chương trình mới của SWIFT giải quyết trực tiếp hai vấn đề đầu tiên: minh bạch và dự báo được thời gian nhận tiền.

Điều này cho thấy các “nút thắt” Ripple từng nêu lên là có thật — dù SWIFT lựa chọn hướng giải quyết khác biệt.

Dù các cải tiến này rất đáng ghi nhận, nhưng mô hình của SWIFT không thay đổi phương thức quyết toán tiền giữa các ngân hàng.

Dòng tiền vẫn phải đi qua chuỗi các ngân hàng đại lý; ngân hàng vẫn phải duy trì tài khoản đặt quỹ ở nước ngoài, dẫn đến vốn bị “chôn” để phục vụ giao dịch quốc tế.

Chương trình chủ yếu cải thiện trải nghiệm thanh toán cho khách hàng, không làm thay đổi cách ngân hàng quản lý dòng tiền phía sau.

Đây cũng chính là giới hạn của giải pháp SWIFT.

Các dự án thử nghiệm ngân hàng của Ripple đáng để theo dõi

Các hợp tác ngân hàng gần đây của Ripple lại chọn hướng đi khác.

Thay vì chỉ tập trung vào tiêu chuẩn nhắn tin và quy định, Ripple chú trọng vào kỹ thuật quyết toán. Thông qua kết nối blockchain và stablecoin đã được quản lý, Ripple hướng đến giảm bớt nhu cầu đặt quỹ trước tại các ngân hàng nước ngoài.

Nhiều ngân hàng ở các khu vực như Ả Rập Xê Út, Thụy Sĩ và Nhật Bản đang thử nghiệm mô hình này trong môi trường kiểm soát. Những thử nghiệm này không nhằm thay thế SWIFT mà là để giảm chi phí vốn ở một số tuyến chuyển tiền riêng biệt.

Giá trị cốt lõi của Ripple nằm ở việc tối ưu hóa bảng cân đối kế toán, không phải chỉ giao diện người dùng.

Con đường ngày càng hẹp lại cho Ripple

Bước đi của SWIFT đang nâng kỳ vọng cho toàn ngành. Minh bạch và chắc chắn về thời gian nhận tiền giờ đã trở thành tiêu chuẩn cơ bản.

Điều này khiến Ripple khó cạnh tranh chỉ bằng tốc độ và khả năng theo dõi giao dịch. Tuy nhiên, nhu cầu về các mô hình quyết toán thay thế vẫn còn rất lớn.

Ở những tuyến chuyển tiền yêu cầu nhiều vốn hoặc ở các thị trường mới nổi, bài toán tối ưu dòng vốn vẫn chưa được giải quyết. Đây là lý do cách tiếp cận của Ripple tiếp tục hấp dẫn các ngân hàng.

Tóm lại, SWIFT chưa áp dụng blockchain. SWIFT cũng chưa tích hợp XRP và không loại bỏ mô hình ngân hàng đại lý truyền thống.

Thay vào đó, SWIFT chỉ công nhận các vấn đề về cơ cấu mà Ripple đã nói tới trong nhiều năm – nhưng chọn giải bài toán này theo cách bảo toàn hệ thống hiện tại.