Tại sao Bitcoin trở thành một yếu tố kháng cự trong khủng hoảng kinh tế ở Iran

Theo báo cáo mới từ Chainalysis, Bitcoin (BTC) đang đóng vai trò như một “yếu tố kháng cự” tại Iran giữa bối cảnh bất ổn gia tăng, với tổng giá trị hệ sinh thái tiền mã hóa tại đây dự kiến vượt mức 7.78 tỷ USD trong năm 2025.

Trước tình hình đồng nội tệ mất giá nghiêm trọng và các cuộc biểu tình kéo dài trên khắp cả nước, tiền mã hóa đã trở thành một lựa chọn quan trọng đối với nhiều người Iran, thể hiện rõ qua số lượng giao dịch tiền mã hóa ngày càng tăng cao.

Người Iran tăng chuyển Bitcoin khi khủng hoảng kinh tế ngày càng nghiêm trọng

Theo trang BeInCrypto, kể từ cuối tháng 12/2025, làn sóng biểu tình quy mô lớn đã bùng phát tại Iran. Nguyên nhân chính bắt nguồn từ lạm phát tăng mạnh và đồng nội tệ Iran mất giá sâu so với USD.

Thống kê của Cơ quan Tin tức Nhà hoạt động Nhân quyền tại Mỹ (HRANA) ước tính đã có hơn 2,500 người bị thiệt mạng. Nhà chức trách cũng đã cắt truy cập internet trên diện rộng.

Trong bối cảnh này, Chainalysis ghi nhận hoạt động tiền mã hóa tại Iran tăng vọt, với tổng giá trị giao dịch trung bình mỗi ngày bằng USD tăng cao cùng lượng chuyển tiền vào ví cá nhân cũng tăng mạnh.

Lượng rút tiền quy mô lớn dưới 10,000 USD ghi nhận mức tăng mạnh nhất, giá trị trung bình mỗi lần rút tăng 236% và số giao dịch tăng 262%. Lượng rút tiền quy mô vừa dưới 1,000 USD cũng tăng 228% về giá trị và tăng 123% về số lần chuyển.

Lượng rút tiền rất lớn dưới 100,000 USD cũng tăng, với tổng giá trị tăng 32% và số lần chuyển tăng 55%. Ngay cả những khoản rút nhỏ dưới 100 USD cũng ghi nhận giá trị trung bình tăng 111% và số giao dịch tăng 78%. Ngoài ra, lượng chuyển Bitcoin từ sàn giao dịch tại Iran sang ví cá nhân không xác định cũng tăng đột biến.

“Hành động này là phản ứng hợp lý trước sự sụp đổ của đồng rial Iran, vốn đã mất gần như toàn bộ giá trị và trở thành đồng tiền vô dụng so với các loại tiền lớn như euro,” báo cáo nhận định.

Chainalysis nhấn mạnh rằng Bitcoin không chỉ đóng vai trò như kênh bảo vệ tài sản trong khủng hoảng tại Iran, mà còn trở thành “yếu tố kháng cự” đối với nhiều người Iran.

Khác với những tài sản truyền thống vốn khó thanh khoản và dễ bị kiểm soát bởi chính quyền, Bitcoin cho phép tự lưu trữ, chống kiểm duyệt, giúp người dân linh hoạt hơn về tài chính.

Điều này đặc biệt quan trọng trong những tình huống người dân cần rời khỏi đất nước hoặc phụ thuộc vào các hệ thống tài chính nằm ngoài phạm vi kiểm soát của chính phủ.

“Xu hướng tăng rút BTC vào thời điểm bất ổn gia tăng này là điều chúng tôi quan sát được trên toàn cầu ở các khu vực xảy ra chiến tranh, khủng hoảng kinh tế hay bị siết chặt kiểm soát,” Chainalysis viết.

Hệ sinh thái crypto của Iran đạt 7.78 tỷ USD vào năm 2025

Chainalysis cũng cho biết thị trường tiền mã hóa Iran năm 2025 tăng trưởng mạnh so với năm trước, với hệ sinh thái vượt mốc 7.78 tỷ USD. Nhìn lại các giai đoạn trước đó, hoạt động tiền mã hóa tại nước này thường tăng vọt mỗi khi xuất hiện biến động lớn trong nước hoặc diễn biến địa chính trị.

Nhiều đợt tăng đặc biệt đã diễn ra vào thời điểm xảy ra vụ đánh bom Kerman hồi tháng 01/2024, các cuộc tấn công tên lửa vào Israel tháng 10/2024, và cuộc chiến 12 ngày vào tháng 06/2025, khi cả sàn giao dịch tiền mã hóa lớn nhất cùng ngân hàng dẫn đầu tại Iran bị tấn công mạng.

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) hiện đang nắm vị trí chi phối trong lĩnh vực tiền mã hóa tại Iran. Hoạt động on-chain liên quan IRGC chiếm khoảng một nửa tổng giá trị tiền mã hóa nhận được tại Iran trong quý 4/2025.

Theo báo cáo từ Chainalysis, các ví liên quan IRGC đã nhận trên 3 tỷ USD trong năm 2025, tăng từ hơn 2 tỷ USD của năm trước. Nhóm này ngày càng dựa nhiều hơn vào tài sản số để vượt qua lệnh trừng phạt, hỗ trợ mạng lưới tài chính tại khu vực. Chainalysis cũng cho rằng,

“Chúng tôi dự đoán con số này sẽ còn tăng lên nữa khi ngày càng có thêm các ví liên quan IRGC được công bố, cũng như các mắt xích lớn hơn trong mạng lưới rửa tiền của họ bị lật tẩy.”

Như vậy, có thể thấy việc người Iran sử dụng tiền mã hóa là một xu hướng hai mặt. Các tổ chức liên quan đến nhà nước đã tận dụng tài sản số để lách lệnh cấm vận quốc tế.

Trong khi đó, với người dân bình thường, tiền mã hóa là “phao cứu sinh” giúp bảo vệ tiền tiết kiệm trước lạm phát phi mã, đồng thời giảm rủi ro tài sản bị tịch thu. Chainalysis dự đoán rằng tiền mã hóa sẽ tiếp tục là “vũ khí” quan trọng để người Iran có được sự tự do tài chính lớn hơn.