Liệu thị trường không còn "mua vào châu Á"? Tại sao chứng khoán châu Á đối mặt với làn sóng bán tháo giữa xung đột Mỹ-Iran trong khi chứng khoán Mỹ lại trở thành nơi trú ẩn an toàn?

TradingKey - Các thị trường mới nổi đã tỏa sáng trong năm nay: bên cạnh chỉ số KOSPI của Hàn Quốc có thời điểm tăng tới 40%, chỉ số BVSP của Brazil đã tăng gần 20% tính từ đầu năm đến nay, và chỉ số chuẩn SAALL của Nam Phi cũng tăng khoảng 10%.

Tuy nhiên, kể từ khi cuộc xung đột Mỹ-Iran bùng nổ, chỉ số MSCI khu vực Châu Á - Thái Bình Dương đã giảm 6% trong tuần này, mức giảm lớn hơn nhiều so với chỉ số S&P 500 trong cùng kỳ, cho thấy dòng vốn toàn cầu đang đẩy nhanh việc quay trở lại Hoa Kỳ.

Liệu chiến lược giao dịch "Bán Mỹ, Mua Châu Á" vốn phổ biến vào đầu năm nay có trở nên lỗi thời? Liệu cuộc xung đột Mỹ-Iran có đảo ngược hoàn toàn đà tăng trưởng mạnh mẽ của các thị trường mới nổi trong năm 2026?

Giá dầu thô tăng vọt: Sự phụ thuộc vào nhập khẩu năng lượng gây áp lực lên chứng khoán Châu Á

Các chuyên gia phân tích tin rằng lý do chính khiến chứng khoán Châu Á chịu áp lực là sự phụ thuộc rộng rãi của các quốc gia Châu Á vào dầu thô Trung Đông. Bloomberg Economics cho thấy Trung Quốc, Ấn Độ và Indonesia nằm trong số những quốc gia nhập khẩu dầu lớn nhất thế giới. Theo ước tính của Goldman Sachs, cứ mỗi 20% giá dầu thô Brent tăng lên sẽ kéo lợi nhuận của các doanh nghiệp Châu Á giảm khoảng 2%.

Ngoài ra, vì giá dầu tăng nhanh chóng phản ánh vào chi phí của các sản phẩm như xăng và dầu diesel - trong khi tiêu thụ năng lượng chiếm tỷ trọng cao trong Chỉ số Giá tiêu dùng (CPI) - giá dầu cao hơn sẽ trực tiếp đẩy lạm phát tổng thể lên, từ đó giáng một đòn mạnh vào các nền kinh tế Châu Á.

Alicia Garcia-Herrero, chuyên gia kinh tế trưởng khu vực Châu Á - Thái Bình Dương tại Natixis SA, chỉ ra rằng Nhật Bản và Hàn Quốc, nơi áp lực dầu mỏ đặc biệt gay gắt, sẽ chịu ảnh hưởng nặng nề nhất khi hơn 60% lượng dầu nhập khẩu của họ phải đi qua eo biển Hormuz.

Ngược lại, sự phụ thuộc trực tiếp của Hoa Kỳ vào dầu mỏ Trung Đông là khá hạn chế. Với tư cách là nhà sản xuất dầu lớn nhất thế giới, sản lượng dầu thô hàng ngày của Mỹ vượt xa các cường quốc truyền thống như Nga và Ả Rập Xê-út. Mức sản lượng cao đã giúp giảm thiểu những gián đoạn do biến động nguồn cung ở Trung Đông gây ra.

Thêm vào đó, tác động của cú sốc này đã lan rộng ra ngoài chi phí năng lượng sang các lĩnh vực như vận tải, xây dựng, tài chính và quốc phòng. Hệ quả là, phí bảo hiểm vận chuyển tăng vọt, chi phí nguyên vật liệu xây dựng như nhôm và thép tăng cao, và kỳ vọng về các đơn đặt hàng quốc phòng cũng tăng lên. Những yếu tố này đã gây ra những tác động khác nhau trên các phân khúc thị trường Châu Á.

Vị thế bá chủ của đồng USD quay trở lại, dập tắt hy vọng cắt giảm lãi suất của các ngân hàng trung ương Châu Á

Trong cuộc xung đột này, Hoa Kỳ nhờ hưởng lợi từ khả năng tự chủ dầu mỏ trong nước nên chịu ít tác động hơn so với các quốc gia nhập khẩu dầu, chứng minh khả năng phục hồi của nền kinh tế. Điều này đã củng cố động lực cho dòng vốn toàn cầu chảy vào đồng USD như một tài sản trú ẩn an toàn, và đây là nguyên nhân trực tiếp nhất dẫn đến sức mạnh của đồng bạc xanh.

Đồng USD mạnh lên đã kìm hãm các đồng nội tệ trên khắp Châu Á: đồng Won Hàn Quốc gần đây đã vượt ngưỡng 1.500 so với đồng USD lần đầu tiên kể từ năm 2009. Đồng Yên Nhật, vốn cũng là một tài sản trú ẩn an toàn, đã chứng kiến sức hút trú ẩn của mình giảm sút do biến động quá mức sau khi giảm gần 5% trong năm qua. Kết hợp với rủi ro năng lượng và lạm phát gia tăng, đồng Yên tiếp tục giảm sâu, chạm mức 157 đổi 1 USD.

Tỷ giá hối đoái mất giá đã hạn chế dư địa cắt giảm lãi suất của các ngân hàng trung ương địa phương. Theo dữ liệu do Bloomberg tổng hợp, kỳ vọng của thị trường về việc tăng lãi suất tích lũy của Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc trong 12 tháng tới đã được điều chỉnh tăng đáng kể từ khoảng 25 điểm cơ bản lên xấp xỉ 50 điểm cơ bản. Hơn nữa, việc nội tệ yếu đi cũng gây áp lực lên các dự báo lợi nhuận doanh nghiệp.

Rajeev de Mello, Giám đốc danh mục đầu tư vĩ mô toàn cầu tại Gama Asset Management, cho biết dư địa nới lỏng tiền tệ bị thu hẹp sẽ làm giảm tâm lý thị trường chứng khoán, khi sự lạc quan thái quá của các nhà đầu tư đối với các thị trường mới nổi trước đó bắt đầu phai nhạt.

Liệu cơn sốt "Mua Châu Á" có đi đến hồi kết?

Elfreda Jonker, Giám đốc danh mục đầu tư khách hàng tại Alphinity Investment Management, chỉ ra rằng những đợt điều chỉnh mạnh hiện nay trên thị trường chứng khoán Nhật Bản và Hàn Quốc không chỉ đơn thuần do những lo ngại về năng lượng từ việc giá dầu tăng cao.

Tính từ đầu năm đến nay, chỉ số Nikkei 225 đã tăng 16% và chứng khoán Hàn Quốc tăng 40% trước đợt sụt giảm gần đây. Bà Jonker tin rằng vì cổ phiếu Châu Á đã tăng đáng kể vào đầu năm nay, dẫn đến định giá cao và vị thế giao dịch quá đông đúc, nên chúng trở nên dễ bị tổn thương hơn khi các cú sốc xảy ra.

Tuy nhiên, sự sụt giảm này không đại diện cho sự suy yếu về các yếu tố cơ bản. Sau đợt điều chỉnh khoảng 20% của thị trường chứng khoán Hàn Quốc, UBS đã nâng xếp hạng lên mức "Hấp dẫn", viện dẫn kỳ vọng rằng các nhà sản xuất bán dẫn Hàn Quốc sẽ vẫn đạt được mức tăng trưởng lợi nhuận mạnh mẽ. UBS cho biết trong bối cảnh thiếu hụt nguồn cung, giá giao ngay DRAM dự kiến sẽ tăng gần gấp đôi lên mức 1,7 USD/Gb vào nửa cuối năm 2027, hỗ trợ lợi nhuận cho các nhà sản xuất bán dẫn.