Chiến thắng của bà Sanae Takaichi mang lại những quan ngại gì? Tại sao Trái phiếu Chính phủ Nhật Bản bị bán tháo? Liệu giá trái phiếu có tiếp tục giảm vào năm 2026?

TradingKey - Gần đây, trái phiếu chính phủ Nhật Bản kỳ hạn dài đã phải đối mặt với áp lực bán tháo liên tục, khiến giá giảm mạnh và lợi suất tăng vọt lên mức cao nhất trong gần 27 năm. Vào ngày 20/1, kỳ hạn 10 năm trái phiếu chính phủ Nhật Bản (JGB) lợi suất có thời điểm đã leo lên mức 2,330%, chạm mức cao nhất kể từ tháng 2/1999; vào ngày 9/2, sau kết quả cuộc bầu cử Hạ viện, lợi suất JGB kỳ hạn 10 năm đã tăng thêm 5 điểm cơ bản lên 2,28%, trong khi lợi suất kỳ hạn 20 năm đã vượt ngưỡng 3,16%.

“Làn sóng bán tháo” này càn quét thị trường trái phiếu Nhật Bản không chỉ gây ra sự biến động của đồng Yên — dẫn đến tình trạng “bán tháo kép” đầy khó khăn đối với cả trái phiếu và tiền tệ — mà còn làm lung lay tâm lý của các nhà đầu tư toàn cầu. Điều gì đang gây ra sự sụt giảm mạnh của giá JGB, và liệu chúng sẽ đạt đỉnh rồi quay đầu hay tiếp tục giảm trong năm 2026?

Điều gì đứng sau đà lao dốc liên tục của trái phiếu chính phủ Nhật Bản?

Trái phiếu Chính phủ Nhật Bản (JGB) vốn từ lâu được dán nhãn là một trong những “tài sản ổn định nhất thế giới”, từng duy trì mức biến động thấp trong nhiều năm nhờ sự hỗ trợ mạnh mẽ từ Ngân hàng Trung ương Nhật Bản. Tuy nhiên, đà lao dốc liên tục vào đầu năm 2026 không phải là ngẫu nhiên; đó là kết quả tất yếu của sự cộng hưởng giữa các yếu tố tài khóa, tiền tệ và lạm phát, trong đó sự chuyển dịch chính sách tài khóa do nội các Takaichi dẫn dắt đóng vai trò là ngòi nổ trực tiếp.

Hiện tại, nợ công của Nhật Bản tính theo tỷ lệ phần trăm trên GDP đã vượt quá 260%, làm nổi bật sự tổn thương về tài khóa. Việc cuộc bầu cử Hạ viện năm 2026 đang đến gần càng làm gia tăng áp lực mở rộng tài khóa.

Để giành được sự ủng hộ của cử tri, các đảng phái chính trị trên khắp Nhật Bản đã đề xuất cắt giảm thuế. Trong số đó, đảng do bà Sanae Takaichi dẫn dắt là Đảng Dân chủ Tự do (LDP) thậm chí đã hứa sẽ “tạm dừng thuế tiêu thụ thực phẩm trong hai năm”, giảm mức thuế 8% ban đầu xuống còn 0%.

Ước tính nếu chính sách này được thực thi, nó sẽ dẫn đến việc giảm 5 nghìn tỷ Yên doanh thu chính phủ mỗi năm, và chính phủ vẫn chưa công bố rõ ràng các nguồn tài chính cụ thể để lấp đầy khoảng trống khổng lồ này.

Thị trường đang lo ngại rộng rãi rằng Chính phủ Nhật Bản sẽ phải phát hành thêm trái phiếu trong tương lai để bù đắp thâm hụt tài khóa, điều này sẽ trực tiếp làm tăng nguồn cung JGB, phá vỡ sự cân bằng cung - cầu hiện tại và kích hoạt làn sóng bán tháo để phòng ngừa rủi ro của các nhà đầu tư.

Trong một thời gian dài, chính sách tiền tệ siêu nới lỏng của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản là lực lượng nòng cốt hỗ trợ giá JGB. Dưới cơ chế nới lỏng định lượng (QE), BoJ đã mua vào một lượng lớn trái phiếu để kìm hãm lợi suất một cách nhân tạo và duy trì sự ổn định của thị trường trái phiếu.

Trong bối cảnh lạm phát toàn cầu ở mức cao, sự mất giá của đồng Yên đã làm trầm trọng thêm áp lực lạm phát của Nhật Bản, tác động gián tiếp đến thị trường trái phiếu. Vào đầu năm 2026, đồng Yên đã giảm xuống gần mức 156,7 Yên đổi 1 USD, cho thấy xu hướng mất giá rõ rệt.

Đồng Yên yếu hơn đã dẫn đến sự gia tăng đáng kể chi phí nhập khẩu năng lượng và nguyên liệu thô, đẩy giá cả trong nước lên cao và tạo ra áp lực kép từ “lạm phát nhập khẩu cộng với lạm phát trong nước”.

Chiến thắng bầu cử của bà Sanae Takaichi và tác động trực tiếp đến xu hướng JGB

Vào ngày 8/2/2026, cuộc bầu cử Hạ viện Nhật Bản đã kết thúc với chiến thắng áp đảo cho liên minh cầm quyền giữa Đảng Dân chủ Tự do (LDP) và Đảng Duy tân Nhật Bản (Nippon Ishin no Kai). Riêng LDP đã giành được 316 ghế, và toàn liên minh nắm giữ hơn 75% số ghế, đạt được quyền quản trị tuyệt đối. Kết quả này đã dọn sạch hoàn toàn các rào cản chính trị để bà Sanae Takaichi thực thi các chính sách kinh tế của mình và có tác động trực tiếp, sâu sắc đến xu hướng giá JGB.

Ngay sau khi công bố kết quả bầu cử, thị trường JGB đã phản ứng tiêu cực. Lợi suất kỳ hạn 10 năm tăng hơn 5 điểm cơ bản lên 2,28%, lợi suất kỳ hạn 20 năm tăng hơn 3 điểm cơ bản lên 3,16% và đồng Yên tiếp tục mất giá, làm trầm trọng thêm tình trạng “bán tháo kép” đối với trái phiếu và tiền tệ.

Với việc chính phủ của bà Takaichi đảm bảo quyền quản trị tuyệt đối, Nhật Bản rất có khả năng sẽ tiếp tục hỗn hợp chính sách “mở rộng tài khóa + thắt chặt tiền tệ chậm”. Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BoJ) sẽ tiếp tục chính sách thắt chặt định lượng (QT), làm giảm sự hỗ trợ cho thị trường trái phiếu, dẫn đến tình trạng thiếu thanh khoản và biến động gia tăng hơn nữa.

Sau chiến thắng bầu cử của bà Takaichi, kỳ vọng của thị trường đối với JGB càng trở nên tồi tệ hơn. Kazuya Fujiwara, chiến lược gia về thu nhập cố định tại Mitsubishi UFJ Morgan Stanley Securities, nhận định rằng trừ khi sự bất ổn trong chính sách tài khóa được xoa dịu rõ ràng, nếu không thị trường sẽ khó tìm thấy các chất xúc tác tích cực để thúc đẩy lực mua.

Dự báo xu hướng Trái phiếu Chính phủ Nhật Bản năm 2026

Nhìn về chặng đường còn lại của năm 2026, JGB khó có thể chứng kiến sự phục hồi theo xu hướng, và có nhiều khả năng sẽ thể hiện sự biến động ở mức cao với mặt bằng giá có xu hướng đi xuống.

Lợi suất JGB kỳ hạn 10 năm dự kiến sẽ dao động trong khoảng từ 2,10% đến 2,60%. Nếu Bộ Tài chính không thể đưa ra một kế hoạch giảm nợ rõ ràng, việc lợi suất vượt ngưỡng 3% là điều hoàn toàn có thể xảy ra.

Một đợt “bear steepening” đáng kể được dự báo sẽ diễn ra, khi lợi suất kỳ hạn dài (30 năm, 40 năm) tăng nhanh hơn nhiều so với lợi suất kỳ hạn ngắn, phản ánh lo ngại của thị trường về sự sụp đổ tài khóa dài hạn.

Kết quả của các cuộc đàm phán tiền lương “Shunto” vào tháng 4-6 sẽ mang tính quyết định. Nếu mức tăng lương vượt quá kỳ vọng trong năm thứ ba liên tiếp, BoJ có thể buộc phải đẩy lãi suất lên trên mức 1,25% trong nửa cuối năm, thời điểm mà thị trường trái phiếu sẽ phải đối mặt với mức đáy thứ hai.

Mitsubishi UFJ nhấn mạnh rằng sự xấu đi của tình trạng tài khóa Nhật Bản là một rủi ro dài hạn. Bất chấp những thay đổi về lạm phát và chính sách tiền tệ, sự gia tăng của phần bù rủi ro tài khóa sẽ tiếp tục kìm hãm giá JGB. Đồng thời, cần thận trọng trước khả năng leo thang của tình trạng “bán tháo kép” đối với trái phiếu và tiền tệ, điều có thể gây ra hiệu ứng lan tỏa đến các thị trường tài chính toàn cầu.

Morgan Stanley tin rằng tốc độ tăng lãi suất của BoJ là một biến số quan trọng. Nếu tốc độ nhanh hơn dự kiến, giá JGB sẽ giảm mạnh; nếu tốc độ chậm lại, thị trường trái phiếu có thể dần ổn định trở lại.