Các ngân hàng lớn đang “gắn” gần 1 nghìn tỷ USD vào AI. Điều gì sẽ xảy ra nếu cơn sốt này sụp đổ?

Các công ty mẹ của ngân hàng lớn nhất Mỹ hiện có khoản tiếp xúc gần 1,000 tỷ USD với những doanh nghiệp đứng sau làn sóng xây dựng AI. Số liệu này được Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) công bố trong Báo cáo Ổn định Tài chính tháng 11 vừa qua.

Fed vẫn đánh giá hệ thống ngân hàng đang ở trạng thái ổn định, với tỷ lệ vốn an toàn ở mức cao.

Tuy nhiên, có đến 87% những người tham gia khảo sát của Fed New York cho rằng AI là một rủi ro, tăng mạnh từ mức 50% vào mùa xuân vừa qua. Vậy nếu cơn sốt AI hạ nhiệt, liệu các ngân hàng có đủ sức chống đỡ không?

Các ngân hàng bị cuốn vào cuộc đua trung tâm dữ liệu như thế nào

Câu trả lời bắt đầu từ việc nguồn tài trợ cho xây dựng hệ thống AI đến từ đâu. Theo báo cáo của Fed, tổng vay nợ cho hạ tầng tính toán công nghệ cao năm nay đã vượt mốc 680 tỷ USD tính đến tháng 10/2024, gấp khoảng 5 lần con số 130 tỷ USD của cả năm 2023.

Các công ty công nghệ lớn cũng hỗ trợ các nhà phát triển nhỏ hơn, rủi ro hơn thông qua các hợp đồng thuê và bảo lãnh. Tuy nhiên các khoản này chưa được ghi nhận ngay vào báo cáo tài chính của họ.

Để vay vốn xây dựng, các nhà phát triển dùng hợp đồng thuê từ các ông lớn điện toán đám mây. Trong khi đó, các nhà sản xuất chip bảo lãnh giá bán lại các GPU để hỗ trợ khách hàng mua chip của mình.

Khi các ông lớn công nghệ còn đầu tư vốn chủ sở hữu, Fed cho rằng điều này tạo ra một vòng xoay tài chính “khép kín”.

Cam kết tài chính qua các kênh này đã tăng còn nhanh hơn cả khoản vay nợ trực tiếp. Tổng giá trị các hợp đồng thuê chưa thực hiện đã vượt 1,000 tỷ USD, còn các khoản bảo lãnh và cam kết hợp đồng đã trên 2,000 tỷ USD.

Fed cũng nhấn mạnh mặt trái của các mối liên kết này.

“Thông qua những liên kết này, các công ty công nghệ lớn có thể phải chịu lỗ nếu thị trường đi xuống trong tương lai, góp phần giảm ảnh hưởng xấu lên phần còn lại của hệ thống tài chính. Tuy nhiên, điều này cũng cho thấy mức độ chịu ảnh hưởng của các công ty này trong trường hợp thị trường đảo chiều có thể lớn hơn rất nhiều so với những gì thể hiện trên bảng cân đối kế toán”, Fed cho biết.

Các ngân hàng lớn nhất của Mỹ cũng nằm trong cùng mạng lưới này. Họ có sự tiếp xúc tài chính với các ông lớn công nghệ, các công ty xây dựng trung tâm dữ liệu và các đơn vị cung cấp năng lượng.

Không chỉ vậy, còn có sự liên hệ với các quỹ tín dụng tư nhân và các công ty chuyên mục đích đặc biệt (SPE) liên quan đến lĩnh vực tính toán.

Nếu cơn sốt AI chững lại, điều gì sẽ xảy ra với các ngân hàng cho vay?

Những liên kết này càng có ý nghĩa khi việc đầu tư vào AI không còn sinh lời. Theo Fed, nếu doanh thu không như kỳ vọng, giá trị tài sản có thể sụt giảm, tín dụng bị siết lại và vốn đầu tư cũng sẽ thu hẹp.

Nền kinh tế tăng trưởng chậm hơn cũng sẽ gây áp lực lên các doanh nghiệp vay nợ lớn, làm gia tăng rủi ro nợ xấu cho các ngân hàng.

Những phần rủi ro nhất của các khoản vay này lại nằm ở các quỹ trái phiếu lợi suất cao, công ty bảo hiểm nhân thọ và các quỹ tín dụng tư nhân.

Nhà đầu tư đã phần nào cảm nhận rủi ro này khi thị trường chứng khoán Mỹ bốc hơi 2,000 tỷ USD chỉ trong một giờ hồi đầu tháng 11/2024.

Các ý kiến trong khảo sát của Fed cũng cảnh báo rằng mức định giá hiện tại cao và sử dụng nhiều nợ vay có thể khiến tổn thất gia tăng mạnh nếu thị trường điều chỉnh sâu.

Dù vậy, không phải ai cũng quá lo lắng về điều này. Nhà đầu tư vĩ mô Raoul Pal cho rằng nỗi lo về nợ của các công ty Big Tech đã bị thổi phồng. Các ngân hàng vẫn đang báo lãi lớn, và Fed cho biết các khoản tiếp xúc liên quan đến AI của ngân hàng sẽ chịu kiểm tra áp lực hàng năm.

Theo mô tả của Fed, chuỗi rủi ro bắt nguồn từ sụt giảm bất ngờ trong lợi nhuận doanh nghiệp. Điều này đồng nghĩa kết quả kinh doanh của các công ty công nghệ sẽ là bài kiểm tra kế tiếp cho các ngân hàng.

Đăng ký kênh YouTube của chúng tôi để theo dõi các lãnh đạo và nhà báo chia sẻ góc nhìn chuyên sâu