Donald Trump có đang cố gắng mua cuộc bầu cử giữa kỳ Mỹ? Ông đã hứa tặng mỗi người dân Mỹ 5,000 USD nếu Đảng Cộng hòa thắng vào tháng 11. Tuy nhiên, câu chuyện không chỉ đơn giản như vậy.
Tại hội nghị Đảng Cộng hòa ở Dallas, Trump đã hứa với mỗi người trưởng thành ở Mỹ một “Trump Dividend” nếu Đảng Cộng hòa giữ được Quốc hội sau tháng 11. Gói này dự kiến tiêu tốn khoảng 1.2 nghìn tỷ USD.
Nghe thì có vẻ phi pháp, nhưng Trump không phải Tổng thống đầu tiên gắn kết kết quả bầu cử với việc người dân nhận được tiền trực tiếp trong tài khoản ngân hàng.
Mỗi lần điều này xảy ra trước đây, thị trường tài chính – kể cả thị trường tiền mã hóa – đều biến động đáng kể.
Vào tháng 01/2021, Joe Biden đã nói với cử tri bang Georgia rằng việc bầu chọn Jon Ossoff và Raphael Warnock sẽ giúp họ nhận được gói trợ cấp 2,000 USD. Sau đó, họ đã chiến thắng và phe Dân chủ kiểm soát Thượng viện. Biden sau đó ký lệnh chi trả 1,400 USD cho mỗi người, cộng với khoản 600 USD trước đó, hoàn tất tổng số tiền là 2,000 USD mỗi người.
Thị trường đã chú ý. Theo nghiên cứu của Fed Cleveland, ngay khi khoản trợ cấp COVID đầu tiên, trị giá 1,200 USD, được gửi đến người dân vào tháng 04/2020, số lượng giao dịch mua Bitcoin đã tăng đột biến. Khối lượng giao dịch Bitcoin tăng khoảng 3.8%. Giá BTC cũng bật mạnh trong tháng sau đó.
Cổ phiếu cũng phản ứng tương tự. Một nghiên cứu từ NBER cho thấy hai đợt phát tiền tại Mỹ giúp nhà đầu tư nhỏ lẻ mua cổ phiếu nhiều hơn và đẩy giá lên cao ở những mã được nhà đầu tư nhỏ lẻ ưa thích.
Sau đó là khoản chi 1,400 USD của Biden vào tháng 03/2021. Lúc này Bitcoin đã bước vào thị trường tăng giá, nhưng giá vẫn tăng từ khoảng 56,500 USD lên trên 60,000 USD chỉ trong vài ngày. Chỉ số S&P 500 cũng tăng mạnh trong tháng tiếp theo.
Tuy nhiên, tiền miễn phí không phải lúc nào cũng đảm bảo thị trường tăng trưởng.
George W. Bush từng gửi các khoản hoàn thuế cho người dân trong năm 2001 và lần nữa vào năm 2008. Tuy vậy, thị trường chứng khoán lại giảm mạnh trong cả hai giai đoạn này do sự kiện bong bóng dot-com, vụ khủng bố 11/09 và khủng hoảng tài chính khiến tác động từ việc phát tiền không còn nhiều ý nghĩa.
Đại dịch COVID cho thấy một bài học rõ ràng: khi người Mỹ bất ngờ nhận thêm tiền tiêu dùng, một phần trong số đó có thể được rót vào các tài sản rủi ro như cổ phiếu hay tiền mã hóa.
Lời hứa 5,000 USD của Trump nếu thành hiện thực sẽ là khoản trợ cấp cá nhân lớn nhất từng có, vượt xa các khoản phát tiền trong COVID.
Việc này có thành hiện thực hay không lại là chuyện khác. Quốc hội Mỹ sẽ phải thông qua đề xuất này. Ông JD Vance có đề cập việc loại trừ người giàu và sử dụng tiền thuế nhập khẩu để tài trợ cho chương trình, nhưng thực tế nguồn thu hiện tại vẫn còn quá nhỏ so với chi phí.
Hiện tại, đây mới chỉ là lời hứa trong chiến dịch tranh cử. Và nó thực sự rất tốn kém.