Anthropic đã tiêu hủy hàng triệu cuốn sách để huấn luyện Claude: Việc đó có hợp pháp không?

Anthropic đã mua hàng triệu cuốn sách cũ, tháo bìa sách và scan từng trang để huấn luyện cho Claude. Một thẩm phán liên bang đã phán quyết rằng việc phá hủy sách theo cách này là hợp pháp.

Các tài liệu tại tòa án đã tiết lộ chương trình này vào tháng 01 với tên nội bộ là Project Panama. Hiện các nhà môi giới cũng đang cung cấp dịch vụ mua sách tương tự cho các công ty trí tuệ nhân tạo (AI) khác.

Tại sao việc Anthropic phá hủy sách lại được coi là hợp pháp

Quy định này xuất hiện từ trước khi có AI. Khi bạn mua một cuốn sách, nó thuộc về bạn. Bạn có thể bán lại, cho mượn hoặc vứt đi. Các luật sư gọi đây là “nguyên tắc bán lần đầu”.

Thẩm phán William Alsup áp dụng quy định này một cách rõ ràng. Ông viết trong phán quyết tháng 06/2025 rằng Anthropic “đã mua các bản in một cách công bằng và hợp pháp.” Như vậy, phía tác giả không tranh cãi về việc thanh toán, mà là việc chuyển đổi từ sách giấy sang dạng PDF.

Alsup cho rằng việc chuyển đổi này không tạo thêm bản sao nào cả.

“Ở đây, mỗi bản in đã mua đều được sao chép lại để tiết kiệm không gian lưu trữ và giúp dễ tìm kiếm dưới dạng bản số hóa. Bản gốc đã bị phá hủy. Bản này thay thế cho bản kia,” thẩm phán Alsup viết trong vụ Bartz kiện Anthropic.

Điều thú vị là, việc phá hủy sách gốc lại là yếu tố giúp Anthropic tuân thủ pháp luật. Nếu giữ lại sách giấy, bạn có hai bản, còn hủy sách giấy thì chỉ còn một.

Trước đây, việc scan hàng loạt sách cũng từng bị đưa ra tòa án và từng có nhiều phán quyết trái chiều.

Bên trong Project Panama – chương trình scan sách của Anthropic

Anthropic từng thử tìm nguồn sách miễn phí trước. Thẩm phán Alsup cho biết họ có “rất nhiều nơi có thể mua sách.” Tuy nhiên, CEO Dario Amodei đã chủ động “lấy sách”, để tránh các trở ngại về pháp lý và thủ tục kinh doanh.

Đồng sáng lập Ben Mann đã tải về thư viện Books3 đầu năm 2021, gồm 196,640 đầu sách lậu. Đến tháng 06 cùng năm, họ lấy thêm 5 triệu đầu sách từ Library Genesis. Năm 2022, họ tải thêm 2 triệu đầu sách khác từ Pirate Library Mirror.

Việc mua sách chỉ bắt đầu sau đó. Đến tháng 02/2024, Anthropic tuyển Tom Turvey, người từng quản lý mảng hợp tác sách tại Google. Nhiệm vụ của ông là tìm mua “tất cả sách trên thế giới.” Các nhà thầu sau đó tháo gáy sách, cắt các trang và scan từng cuốn.

Phán quyết không nêu đích danh nhà cung cấp nào. Tuy nhiên, tờ Washington Post đưa tin có nhắc đến hai bên bán sách cũ là Better World Books và World of Books. Bài viết cũng mô tả việc sử dụng máy cắt thủy lực để tháo gáy sách.

Chỉ riêng việc sử dụng sách lậu mới khiến họ phải trả giá. Ngày 20/07, một thẩm phán đã chấp thuận mức bồi thường 1.5 tỷ USD, tức mỗi cuốn sách khoảng 3,000 USD. Anthropic phải xóa toàn bộ file sách lậu trong vòng 30 ngày kể từ phán quyết. Ngoài ra, họ còn đang đối mặt với một vụ kiện khác trị giá 75 triệu USD và các hãng xuất bản nhạc kiện liên quan đến lời bài hát.

Vì sao sách cũ lại trở thành “hàng hot” của AI

Sách in cũ là nguồn dữ liệu sạch, đó chính là lý do quan trọng. Hiện nay, văn bản AI tràn lan trên Internet. Nếu lấy lại những dữ liệu này để huấn luyện mô hình thì chất lượng mô hình càng giảm dần. Một nghiên cứu trên tạp chí Nature năm 2024 gọi hiện tượng này là “model collapse”.

Vì thế, những cuốn sách in trước khi có ChatGPT sẽ không thể chứa văn bản do máy tạo ra. Các nhà môi giới đã nhận ra điều này. ISBNdb bán dịch vụ cung ứng sách cho các công ty AI. “Nguồn dữ liệu đào tạo AI tốt nhất thế giới đang nằm trên kệ sách,” website này quảng bá.

Trong khi đó, chi phí mua sách gần như không đáng kể. Tháng 05 vừa qua, Anthropic đã huy động được 65 tỷ USD với định giá công ty lên đến 965 tỷ USD, doanh thu hàng năm là 47 tỷ USD. Tiền bồi thường chỉ chiếm khoảng 3% số này.

Với cộng đồng tiền điện tử, câu chuyện nằm ở tính minh bạch nguồn gốc dữ liệu. Hiện nay, chứng minh dữ liệu từ đâu xuất phát lại trở thành một khoản chi phí pháp lý. Đó cũng là động lực khiến dự báo thị trường AI phi tập trung phát triển mạnh và thúc đẩy xu hướng sở hữu dữ liệu dựa trên blockchain.

Không phải ai cũng đồng tình với sự đánh đổi này. Elon Musk, CEO của SpaceX và Tesla, cho biết đội ngũ của ông sẽ có phương án scan khác biệt.

I’ve asked the SpaceXAI team to preserve any rare books in a library and scan them the hard way vs just cutting off the spine and scanning

— Elon Musk (@elonmusk) July 27, 2026

Theo dõi chúng tôi trên X để cập nhật tin tức mới nhất

Công nghệ scan nhẹ nhàng đã xuất hiện từ hàng chục năm nay, dù tốc độ chậm hơn và chi phí cao hơn. Vấn đề hiện tại là liệu sự phẫn nộ của công chúng có thể thay đổi một ngành công nghiệp mà luật pháp đang ủng hộ việc hủy sách hàng loạt hay không.