Tiền mã hóa có thể trở thành một phần của thế chấp, khoản vay và tín dụng hàng ngày không?

• Ứng dụng rõ ràng nhất của crypto trong tài chính đời sống hiện nay là thanh toán qua stablecoin và các khoản vay dựa trên tài sản thế chấp.
• Việc mở rộng sử dụng crypto trong vay mua nhà và các khoản vay lớn sẽ phụ thuộc vào sự ổn định giá, quy định pháp lý rõ ràng, tiêu chuẩn lưu ký và mô hình quản lý rủi ro tốt hơn.
• Các rủi ro lớn nhất là biến động giá, sốc về thanh khoản, đòn bẩy ẩn, bị thanh lý cưỡng bức và việc người dùng chưa hiểu hết về sản phẩm.

Crypto đã tốn nhiều năm để vượt khỏi phạm vi đầu tư và góp mặt vào đời sống tài chính hàng ngày. Trong đó, thanh toán – đặc biệt qua stablecoin – đang có bước tiến đáng kể nhất. Lĩnh vực tài chính dựa trên tài sản thế chấp và cho vay có thể sẽ là bước phát triển tiếp theo, khi người dùng có thể dùng crypto để đảm bảo cho các sản phẩm tín dụng, vay vốn kinh doanh hoặc những giao dịch lớn quan trọng trong đời.

BeInCrypto đã trao đổi với Kevin Lee, Giám đốc Kinh doanh của Gate, và Fernando Aranda, Giám đốc Marketing tại Zoomex về các điểm giao thoa giữa crypto với tài chính truyền thống hiện nay, những gì cần thay đổi để tài sản kỹ thuật số thực sự hỗ trợ cho vay mua nhà hoặc tín dụng, và đâu là các rủi ro đáng chú ý nhất.

Stablecoin đã chứng minh được case sử dụng lớn cho crypto trong lĩnh vực thanh toán. Nhờ stablecoin, người dùng và doanh nghiệp có thể chuyển giá trị tính bằng USD xuyên biên giới với chi phí và thời gian thấp hơn so với nhiều hệ thống ngân hàng truyền thống. Tuy nhiên, theo Aranda, tiềm năng lớn nhất lại nằm ở lĩnh vực cho vay.

“Thanh toán đã được giải quyết. Stablecoin đã chứng minh điều đó. Nhưng điểm hấp dẫn thực sự nằm ở mảng cho vay,” Aranda chia sẻ. “Crypto biến tài sản thế chấp thành tài sản có thể lập trình, cho phép tiếp cận tín dụng toàn cầu, tức thì mà không cần các trung gian truyền thống. Đây mới là nơi có sự đột phá và biên lợi nhuận cao.”

Nhận định này cho thấy sự khác biệt lớn giữa việc sử dụng crypto như một phương tiện thanh toán và một tài sản đảm bảo cho vay. Thanh toán giúp tăng tốc quy trình chuyển tiền, còn cho vay lại có thể thay đổi cách người dùng tiếp cận nguồn vốn.

Người sở hữu crypto có thể vay tiền mà không cần bán đi tài sản của mình. Điều này đặc biệt hấp dẫn với những người có tài sản lớn, công ty hoạt động trong lĩnh vực crypto, thợ đào, nhà sáng lập, cũng như các nhà đầu tư nắm giữ nhiều tài sản kỹ thuật số. Đồng thời, nó cũng mở ra cơ hội cho những người ở các quốc gia mà việc vay vốn ngân hàng còn khó khăn.

Thách thức lớn là làm sao để mô hình này đủ an toàn, tin cậy cho các sản phẩm tài chính phổ thông. Một khoản vay nhỏ bằng crypto và một khoản vay mua nhà là hai loại hình hoàn toàn khác về mặt rủi ro. Vay mua nhà đòi hỏi kỳ hạn trả dài, tài sản thế chấp ổn định và quy định bảo vệ người vay. Trong khi đó, thị trường crypto vẫn còn biến động mạnh và thanh khoản không ổn định, gây khó khăn khi thiết kế các khoản vay dài hạn.

Để crypto thực sự hỗ trợ các sản phẩm như vay mua nhà, ngân hàng và tổ chức cho vay cần nhiều điều hơn là nhu cầu từ phía người dùng. Họ cần khung pháp lý minh bạch, hệ thống lưu ký tin cậy, phương pháp định giá nhất quán và quản lý rủi ro đủ mạnh để ứng phó khi thị trường biến động.

Aranda đã tóm tắt lại những yếu tố quan trọng thông qua ba tiêu chí chính.

“Sự ổn định giá, quy định pháp lý rõ ràng và các khung lưu ký tin cậy,” ông nói. “Ngân hàng không từ chối crypto. Họ từ chối rủi ro biến động giá và sự không rõ ràng về pháp lý. Khi những rào cản này được xử lý, crypto chỉ là một tài sản thế chấp như bao tài sản khác, không còn gì quá đặc biệt.”

Đây chính là điểm mấu chốt cho các tổ chức cho vay truyền thống. Tài sản thế chấp chỉ phát huy hiệu quả khi có thể định giá, thu giữ, thanh lý và xử lý đúng quy trình pháp lý rõ ràng. Bất động sản, chứng khoán, tiền mặt đều đã có hệ thống sẵn có. Còn với crypto, vẫn cần xây dựng các tiêu chuẩn nhất quán về lưu ký, quyền của tài sản thế chấp, quy trình thanh lý và minh bạch dành cho người đi vay.

Với trường hợp vay mua nhà, vấn đề còn nhạy cảm hơn. Bên cho vay phải đánh giá thu nhập người vay, năng lực trả nợ, giá trị tài sản và chất lượng tài sản thế chấp. Nếu tính cả crypto, tổ chức cho vay cần quyết định sẽ công nhận giá trị crypto đến đâu, mức chiết khấu như thế nào và làm sao để nhanh chóng thanh lý tài sản này nếu thị trường đi xuống.

Ví dụ, một người vay nắm giữ 500,000 USD giá trị Bitcoin có thể sở hữu bảng cân đối tài sản đẹp trong giai đoạn thị trường tăng giá. Nhưng mọi thứ sẽ khác hoàn toàn nếu thị trường giảm sâu. Để crypto hỗ trợ trung thực cho khoản vay lớn, ngành tài chính cần những giải pháp quản lý biến động giá mà không đẩy người đi vay vào nguy cơ bị thanh lý tài sản một cách đột ngột.

Các khoản vay thế chấp crypto ban đầu chỉ phục vụ cho những người nắm giữ tài sản giá trị lớn muốn có dòng tiền mà không cần bán tài sản. Nhưng theo Aranda, tình hình này sẽ thay đổi dần khi hạ tầng thị trường phát triển hơn.

“Khởi đầu sẽ là những người giàu, nhưng không dừng lại ở đó,” Aranda nói. “Khi hạ tầng hệ sinh thái trưởng thành, đây sẽ trở thành lớp tín dụng chính cho đại bộ phận người dùng – nhất là các vùng chưa được ngân hàng phục vụ đầy đủ. Xu hướng lớn là chuyển từ đánh giá điểm tín dụng sang hiệu quả tài sản thế chấp.”

Khả năng ứng dụng đại trà sẽ phụ thuộc vào mức độ dễ tiếp cận và an toàn. Cho vay dựa trên crypto sẽ chỉ trở nên hữu ích với người dùng phổ thông khi việc quản lý tài sản thế chấp đơn giản, minh bạch và chịu giám sát pháp lý. Người vay cần hiểu rõ các rủi ro thanh lý, lãi suất, yêu cầu ký quỹ, và tác động của biến động thị trường tới khoản vay của mình.

Các trường hợp sử dụng khả thi nhất trong tương lai gần sẽ xuất hiện ở những khoản vay quy mô nhỏ trước khi phát triển đến vay mua nhà. Ví dụ, tín dụng kinh doanh nhỏ, vay ngắn hạn, khoản vay cá nhân có tài sản đảm bảo hoặc các sản phẩm thanh toán liên kết với stablecoin. Qua đó, hệ thống có thể thử nghiệm mô hình rủi ro với thời gian ngắn, giá trị vay nhỏ trước khi mở rộng sang các quyết định tài chính lớn hơn.

Ở các thị trường mới nổi, tín dụng dựa vào crypto còn có thể giúp người có tài sản nhưng khó tiếp cận hệ thống ngân hàng chính thống. Người sở hữu stablecoin hoặc tài sản crypto lớn có thể dùng làm tài sản đảm bảo mà không cần phụ thuộc vào xếp hạng tín dụng địa phương. Điều này giúp mở rộng khả năng vay vốn, nhưng cũng cần chú ý tới khía cạnh bảo vệ nhà đầu tư nhỏ lẻ.

Kevin Lee cho rằng rủi ro cốt lõi khi tích hợp crypto vào sản phẩm tài chính đại chúng chính là sự biến động giá mạnh. Các sản phẩm như vay mua nhà hay tín dụng tiêu dùng vốn dựa vào giá trị tài sản đảm bảo ổn định. Điều này có thể bị phá vỡ rất nhanh nếu sử dụng crypto.

“Rủi ro lớn nhất là crypto mang biến động giá lớn vào các sản phẩm tài chính vốn cần sự ổn định,” Lee nhận định. “Việc xác định tỷ lệ chiết khấu, mức ký quỹ và ngưỡng thanh lý đáng tin cậy sẽ trở nên khó khăn khi giá trị tài sản đảm bảo có thể thay đổi cực nhanh chỉ trong vài giờ.”

Vấn đề sẽ nghiêm trọng hơn nếu cơn sốc từ thị trường crypto lan sang các sản phẩm tín dụng truyền thống. Lee cảnh báo về một “kênh truyền dẫn rủi ro” khi biến động từ crypto có thể lan tới hệ thống vay mua nhà hay các cấu trúc tín dụng trong giai đoạn suy thoái thị trường.

Anh ấy cũng chỉ ra rằng sự phân mảnh thanh khoản và chênh lệch giá là những rủi ro bổ sung. Khi thị trường yên bình, tài sản thế chấp bằng crypto có vẻ dễ dàng để định giá và bán. Nhưng khi thị trường gặp áp lực, thanh khoản có thể cạn kiệt trên nhiều nền tảng, giá có thể biến động mạnh, và chất lượng giao dịch có thể suy giảm.

Aranda cũng cảnh báo tương tự, nhưng tập trung vào vấn đề đòn bẩy và các bên trung gian.

“Biến động giá là điều dễ nhận ra nhất, nhưng đó không phải là lớn nhất,” ông chia sẻ. “Những rủi ro thật sự là các cú sốc thanh khoản, đòn bẩy ẩn và việc quá phụ thuộc vào các bên trung gian kém minh bạch. Nếu crypto tạo ra những rủi ro giống hệ thống tài chính truyền thống nhưng với tốc độ nhanh hơn, thì như vậy chẳng có gì tiến bộ.”

Đây chính là lý do việc thiết kế sản phẩm trở nên cực kỳ quan trọng. Hình thức tài chính dựa trên thế chấp crypto có thể mang lại sự nhanh chóng và khả năng tiếp cận toàn cầu, nhưng nếu sản phẩm thiết kế kém, có thể khiến thị trường giảm giá dẫn đến làn sóng buộc phải giảm đòn bẩy. Khi giá tài sản giảm, sẽ kéo theo các lệnh gọi ký quỹ, dẫn đến thanh lý tài sản và làm giá càng giảm mạnh hơn nữa.

Việc người dùng hiểu đúng cũng là một điểm yếu cần lưu ý. Nhiều người có thể hiểu sự biến động giá, nhưng lại không biết rõ về cách hoạt động của việc thanh lý tài sản, tỷ lệ thế chấp, hay các cơ chế kiểm soát rủi ro tự động. Những sản phẩm tín dụng dành cho người tiêu dùng nên có thông tin minh bạch, ngắn gọn và thiết kế một cách thận trọng, đặc biệt khi người dùng mang tài sản biến động mạnh vào các khoản chi tiêu quan trọng của cuộc sống.

Vai trò của crypto trong tài chính thường ngày có thể sẽ phát triển mạnh trước tiên thông qua thanh toán bằng stablecoin và cho vay dựa trên tài sản thế chấp. Hình thức thanh toán này đã phù hợp với nhu cầu thực tế, nhất là trong thanh toán xuyên biên giới và giao dịch kỹ thuật số. Hoạt động cho vay có thể sẽ mang lại lợi ích lâu dài lớn hơn, vì có thể biến các khoản nắm giữ crypto thành tài sản thế chấp có thể sử dụng cho các sản phẩm tài chính.

Đối với các giao dịch liên quan đến các quyết định lớn của cuộc sống, quá trình ứng dụng sẽ diễn ra chậm hơn. Các khoản vay lớn hoặc thế chấp nhà cần sự ổn định, quy định pháp lý rõ ràng, tiêu chuẩn lưu ký và các biện pháp kiểm soát rủi ro phù hợp với điều kiện thị trường khắc nghiệt. Cơ hội là có thật, nhưng rủi ro cũng rất thực tế. Crypto có thể giúp mở rộng tiếp cận tín dụng, nhưng chỉ khi thiết kế sản phẩm chú ý đến sự biến động giá, thanh khoản, đòn bẩy và bảo vệ người tiêu dùng làm trung tâm của mọi quyết định.