Thỏa thuận Adani của Bộ Tư pháp Trump làm dấy lên lo ngại hệ thống thực thi pháp luật của Mỹ đang trở thành “trả tiền thì được chơi”

Bộ Tư pháp Mỹ chuẩn bị hủy bỏ cáo buộc gian lận đối với tỷ phú Ấn Độ Gautam Adani trong một thỏa thuận mà nhiều người chỉ trích là “trả tiền để được tha bổng”. Ông đã thuê một trong những luật sư riêng của cựu Tổng thống Donald Trump và đề nghị đầu tư 10 tỷ USD vào Mỹ để giải quyết vụ án.

Nếu thỏa thuận này được thực hiện, quá trình truy tố Adani thời Tổng thống Biden sẽ kết thúc—trước đó, ông bị cáo buộc tham gia vào vụ hối lộ trị giá 265 triệu USD. Nhiều người cho rằng vụ việc phản ánh hệ thống vận hành dựa trên mối quan hệ, tiền bạc và những thỏa thuận giữa các tập đoàn lớn.

Cách thỏa thuận đảo ngược này được thực hiện

Sự chuyển hướng này xuất phát sau khi Adani quyết định chọn Robert J. Giuffra Jr. làm người đứng đầu nhóm bào chữa mới. Giuffra là đồng chủ tịch hãng luật Sullivan & Cromwell, đồng thời cũng là luật sư riêng của ông Trump.

Trong một cuộc họp kín diễn ra vào tháng 04/2024 tại Washington, Giuffra đã trình bày với các công tố viên khoảng 100 slide thuyết trình. Theo một bài báo trên The New York Times, ông lập luận rằng chính phủ Mỹ không có đủ bằng chứng và cũng không có thẩm quyền giải quyết vụ án này.

Một trong những slide đó đề xuất điều kiện đặc biệt: nếu truy tố được hủy bỏ, Adani cam kết sẽ đầu tư 10 tỷ USD vào các dự án Mỹ và tạo ra 15,000 việc làm tại đây.

Ông đã từng nhắc đến con số đầu tư này trên một bài đăng X (Twitter) vào tháng 11/2024, chỉ vài ngày trước khi phía công tố chính thức công bố cáo trạng.

Phía công tố sau đó cũng nói rõ với Giuffra rằng cam kết đầu tư không ảnh hưởng đến quyết định xử lý hình sự. Tuy vậy, vẫn có ít nhất một quan chức cấp cao của Bộ Tư pháp Mỹ tỏ ra đồng tình với đề nghị này.

Các án phạt từ SEC và Bộ Tài chính vẫn còn đang chờ xử lý

Dù vậy, Adani vẫn không thể thoát hoàn toàn khỏi các án phạt tại Mỹ. Ủy ban Giao dịch Chứng khoán Hoa Kỳ (SEC) đang chuẩn bị một thỏa thuận dân sự song song, có thể sẽ công bố ngay từ thứ Năm tới.

Tổng mức phạt dân sự dự kiến vào khoảng 18 triệu USD, chia đều cho Adani và một đồng phạm.

Một cuộc điều tra khác từ Bộ Tài chính Mỹ lại tiềm ẩn mức phạt lớn hơn nhiều. Các cơ quan liên bang đã điều tra việc các công ty thuộc Adani Group bị nghi vận chuyển khí gas hóa lỏng của Iran qua hệ thống tài chính Mỹ. Nếu bị kết luận vi phạm, án phạt có thể lên tới khoảng 275 triệu USD.

Tính tổng cộng, mức phạt dân sự mà Adani phải đối mặt vào khoảng gần 300 triệu USD—dù con số này vẫn thấp hơn rất nhiều so với mức án tù nếu ông bị kết tội theo cáo trạng ban đầu.

Dấu hiệu “trả tiền để được ưu ái” dưới thời ông Trump

Các nhà phê bình cho rằng vụ của Adani chỉ là một phần trong những gì đang lặp lại ở nước Mỹ. Trong năm vừa qua, ông Trump đã ân xá cho nhiều nhà tài trợ và đối tác kinh doanh lớn.

Chính quyền Trump cũng từng giải tán Đội truy quét tội phạm tiền mã hóa quốc gia và chuyển công tác các luật sư SEC từng tham gia điều tra các vụ án liên quan đến tiền mã hóa.

Những trường hợp tương tự cũng đã xảy ra gần đây. Roger Ver—người được gọi là “Bitcoin Jesus”—đã đạt được thỏa thuận nộp phạt 48 triệu USD để xử lý cáo buộc trốn thuế.

Các Thượng nghị sĩ Đảng Dân chủ đã mở cuộc điều tra việc ông Trump ân xá cho Changpeng Zhao—sáng lập Binance.

Tuy nhiên, những người không thân thiết với ông Trump lại có số phận khác biệt. Bộ Tư pháp Mỹ từng hai lần khởi tố cựu Giám đốc FBI James Comey. Lần thứ hai xuất phát từ một bức ảnh đăng trên Instagram vào năm 2025, trong đó có các vỏ sò xếp thành hình “86 47”.

Các công tố viên cho rằng hình ảnh đó là thông điệp mã hóa mang tính đe dọa đối với Tổng thống.

Các quan chức trả lời phỏng vấn Times cho biết việc hủy bỏ truy tố Adani thực ra là một phần trong xu hướng giảm hoạt động truy tố tội phạm hối lộ quốc tế, chứ không phải ưu ái chính trị.

“Bộ Tư pháp dưới thời Trump chuẩn bị hủy cáo buộc đối với tỷ phú Ấn Độ Gautam Adani vốn được khởi xướng dưới thời Biden… Nếu truy tố bị hủy, Adani cam kết sẽ đầu tư 10 tỷ USD vào kinh tế Mỹ và tạo ra 15,000 việc làm,” một người dùng mạng xã hội đã nhận xét.

Adani, người có giá trị tài sản ước tính khoảng 104 tỷ USD, hiện là người giàu thứ 24 trên thế giới theo dữ liệu Forbes.

Diễn biến của vụ án có thể sẽ ảnh hưởng lớn đến cách những người bị truy tố tiếp cận cuộc điều tra liên bang trong nhiệm kỳ tới của ông Trump.