Cuộc chiến Iran đã phơi bày hạ tầng vật lý đứng sau làn sóng AI như thế nào

Cơn sốt trí tuệ nhân tạo (AI) hiện nay thường được kể như một câu chuyện của vốn đầu tư, công nghệ và sức mạnh tính toán. Các “ông lớn” như Alphabet, Amazon, Meta, và Microsoft dự kiến chi khoảng 650 tỷ USD cho đầu tư vào năm 2026. Cùng lúc đó, các cổ phiếu liên quan đến AI đang giao dịch ở mức giá cao kỷ lục.

Tuy nhiên, đằng sau lớp phần mềm lại là một chuỗi cung ứng vật lý gồm biến áp, thiết bị đóng ngắt, pin, công suất lưới điện và một yếu tố ít được nhắc đến hơn: heli. 

AI đối mặt với bài toán thiếu hụt heli trong kế hoạch mở rộng 650 tỷ USD

Heli là nguyên liệu cực kỳ quan trọng cho sản xuất chip bán dẫn, hỗ trợ làm mát, phát hiện rò rỉ và các quy trình chính xác cao. Tuy nhiên, nguồn cung heli lại rất tập trung ở một số quốc gia.

Theo báo cáo của Cơ quan Khảo sát Địa chất Mỹ (US Geological Survey), Số lượng khoáng sản toàn cầu năm 2026, sản lượng heli toàn thế giới trong năm 2025 ước đạt khoảng 190 triệu mét khối. Ba quốc gia gồm Mỹ, Qatar và Nga chiếm khoảng 84% sản lượng heli toàn cầu. 

Riêng Qatar đã sản xuất được 63 triệu mét khối heli vào năm đó, chiếm gần 1/3 nguồn cung toàn cầu. Hầu như toàn bộ số heli này được khai thác tại thành phố công nghiệp Ras Laffan, khu phức hợp khí tự nhiên hóa lỏng lớn nhất thế giới.

Tình hình cân bằng này bị phá vỡ vào ngày 18/03/2026 khi Iran tấn công Ras Laffan trong bối cảnh chiến sự rộng lớn hơn giữa Mỹ và Iran. QatarEnergy đã ra tuyên bố tình trạng bất khả kháng đối với một số hợp đồng khí LNG dài hạn của mình. Trong thông cáo báo chí, hãng này cũng cảnh báo rằng việc sửa chữa có thể kéo dài tới 5 năm.

“QatarEnergy dự kiến thiệt hại do vụ tấn công tên lửa vào thành phố công nghiệp Ras Laffan, xảy ra vào thứ Tư, ngày 18/03/2026 và rạng sáng thứ Năm, ngày 19/03/2026, sẽ khiến công ty thất thu khoảng 20 tỷ USD mỗi năm và cần tới 5 năm để khắc phục, ảnh hưởng nguồn cung cho thị trường châu Âu và châu Á”, công ty dầu khí quốc doanh này cho biết.

Theo dõi chúng tôi trên X để cập nhật tin tức mới nhất ngay khi có

Tháng 04/2026, Nga tiếp tục làm tình hình khó khăn hơn khi áp dụng kiểm soát xuất khẩu heli đến hết năm 2027. Nhà chức trách giải thích lý do là để đảm bảo nhu cầu trong nước, đặc biệt phục vụ cho các linh kiện cáp quang dùng trong máy bay không người lái quân sự.

Việc thiếu thiết bị điện như biến áp, thiết bị đóng ngắt, pin cũng làm mọi chuyện thêm nghiêm trọng. Hiện, khoảng một nửa số trung tâm dữ liệu ở Mỹ dự kiến đi vào hoạt động trong năm nay đã bị hoãn hoặc hủy do thiếu các linh kiện chủ chốt kể trên.

Những thiết bị này cũng rất cần thiết để mở rộng chính lưới điện, vốn đang phải đáp ứng thêm nhu cầu ngày càng tăng từ xe điện và bơm nhiệt. Năng lực sản xuất trong nước không theo kịp, buộc các nhà phát triển trung tâm dữ liệu ngày càng phụ thuộc vào nhập khẩu.

Vì vậy, làn sóng AI hiện tại đang gặp phải những nút thắt vật lý mà chỉ tiền bạc thôi là không thể giải quyết. Phố Wall đã đặt cược cao vào khả năng triển khai nhanh của AI, nhưng các yếu tố đầu vào của quá trình này lại ngày càng trở nên khan hiếm từng bước một. 

Đăng ký kênh YouTube của chúng tôi để gặp gỡ các nhà lãnh đạo và phóng viên phân tích xu hướng chuyên sâu