Nỗi khó xử về stablecoin mà mọi nền kinh tế ngoài Mỹ đều đối mặt

Báo tiếng Anh lớn nhất Hồng Kông vừa đăng tải một cuộc tranh luận thẳng thắn về stablecoin vào ngày 25/03/2024, khi thời hạn cấp giấy phép stablecoin đầu tiên tại đây tự đặt ra cho tháng 03/2024 đã gần kết thúc nhưng chưa có thông báo chính thức nào.

Cuộc tranh luận này đặt ra một câu hỏi mà mọi quốc gia ngoài Mỹ hiện nay đều phải đối mặt: Việc chấp nhận stablecoin neo vào đô la Mỹ có khiến các nước càng phụ thuộc sâu hơn vào hệ thống mà họ đang muốn đa dạng hóa và tránh lệ thuộc không?

Nghịch lý của đồng đô la

Tờ South China Morning Post đã kết nối Gary Liu, đồng sáng lập Terminal 3 và nguyên CEO SCMP, với ông Liu Xiaochun, nhà kinh tế tại Đại học Giao thông Thượng Hải.

Gary Liu cho rằng Đạo luật GENIUS có thể là một trong những quyết sách chính sách tài sản số quan trọng nhất từ trước đến nay. Khi mà 99% thị trường stablecoin trị giá 300 tỷ USD được định giá bằng đô la Mỹ, việc hợp pháp hóa đã mở đường cho dòng vốn tổ chức đổ vào. Những quốc gia muốn xây dựng hệ thống song song với đồng đô la “giờ đây chỉ còn lại một cửa sổ ngắn để hành động”, ông nói.

Liu Xiaochun thì nhìn nhận một cách thẳng thắn hơn. Ông cho rằng Washington đã cấm phát hành CBDC nhưng lại hợp pháp hóa stablecoin để bảo vệ nguồn thu từ cộng đồng tiền điện tử. Nếu có đồng đô la số của chính phủ, stablecoin tư nhân sẽ không còn vai trò gì. Ông so sánh stablecoin như tấm séc hoặc chip trong casino — chỉ là đại diện của tiền mặt, cuối cùng vẫn cần chuyển đổi sang tiền pháp định để thực hiện thanh toán thật.

Nơi nhu cầu thực sự tồn tại

Vị chuyên gia kinh tế này cũng phân tích cụ thể về việc người dùng stablecoin. Người lao động tại Thổ Nhĩ Kỳ, Nigeria và Argentina sử dụng stablecoin đô la để tránh mất giá do đồng nội tệ suy yếu. Các công ty công nghệ trả lương cho lập trình viên ở nước ngoài qua stablecoin để giảm chi phí chuyển tiền qua ngân hàng truyền thống. Còn nhiều thương nhân giao dịch với các quốc gia bị cấm vận cũng sử dụng stablecoin để chuyển tiền ngoài hệ thống ngân hàng.

Chính ở điểm này, cuộc tranh luận vượt xa phạm vi Trung Quốc. Mỗi nhà quản lý tại các nền kinh tế mới nổi đều đang đối mặt với nghịch lý như nhau. Stablecoin đô la giúp giải quyết các rào cản thật sự trong giao dịch xuyên biên giới — Gary Liu ước tính thị trường kiều hối gần 1,000 tỷ USD mỗi năm — nhưng mỗi chu kỳ sử dụng stablecoin lại càng củng cố ưu thế sẵn có của đô la Mỹ.

Hong Kong là nơi thử nghiệm

Cả hai diễn giả đều nhận định việc cấp phép stablecoin sắp tới tại Hồng Kông rất quan trọng. “Việc Hồng Kông chuẩn bị cấp phép stablecoin là một ví dụ điển hình về phương châm ‘một quốc gia, hai chế độ'”, Gary Liu bình luận. Trong khi đó, Liu Xiaochun lại cho rằng Hồng Kông thực tế là trung tâm thanh toán linh hoạt cho các doanh nghiệp Trung Quốc mở rộng sang các nước có tiền tệ bất ổn và kiểm soát vốn chặt chẽ.

Cơ quan tiền tệ Hồng Kông (HKMA) đã xem xét 36 hồ sơ xin cấp phép theo Đạo luật Stablecoin được thông qua vào tháng 08/2023. HSBC, một liên doanh do Standard Chartered dẫn đầu, cùng OSL Group đang nằm trong danh sách được chọn. Việc cơ quan quản lý ưu tiên các tổ chức phát hành là ngân hàng cho thấy họ đặt niềm tin vào uy tín tổ chức hơn là tốc độ đổi mới. Các công ty Trung Quốc như Ant Group và JD.com đều đã rút hồ sơ do áp lực từ Bắc Kinh — một minh chứng rằng “một quốc gia, hai chế độ” cũng có giới hạn mà cả hai diễn giả đều không nhắc tới.

Thời điểm hiện tại rất đáng chú ý. Đạo luật GENIUS đang tái định hình dòng chảy stablecoin trên toàn cầu, Nga cũng đang phát triển stablecoin của riêng mình, còn EU thì thúc đẩy các lựa chọn thay thế bằng đồng euro theo khuôn khổ MiCA.

Giải pháp của Hồng Kông — phát hành stablecoin được quản lý, do ngân hàng dẫn dắt, neo vào đô la Hồng Kông nhưng cuối cùng vẫn gắn liền với đồng đô la Mỹ do cơ chế neo tỷ giá của thành phố — là một cách tiếp cận thực tế. Nhưng điều này cũng xác nhận lập luận của Gary Liu: cánh cửa để xây dựng một hệ thống ngoài đô la Mỹ đang dần khép lại rất nhanh.