Tại sao Đạo luật GENIUS có thể mở rộng giám sát CBDC mà không cần tạo ra CBDC

Đối với nhiều người, việc thông qua Đạo luật GENIUS đã đóng lại cánh cửa tạo ra Tiền kỹ thuật số của Ngân hàng Trung ương (CBDC). Stablecoin, mặc dù cũng là tài sản số, nhưng được quảng bá như một hình thức tiền tệ tư nhân, khác với đồng đô la kỹ thuật số do chính phủ phát hành.

Aaron Day, thành viên của Viện Brownstone và là một người phản biện gay gắt đối với ngành công nghiệp crypto, cho rằng Đạo luật GENIUS thực tế lại tạo điều kiện cho chính phủ tăng cường giám sát, dù luật đã cấm phát hành CBDC.

Lo ngại về giám sát theo đạo luật GENIUS

Đạo luật GENIUS quy định rõ rằng Cục Dự trữ Liên bang không được phép phát hành CBDC trực tiếp tới cá nhân hay thông qua bên thứ ba. Mục tiêu là ngăn chặn mọi khả năng ra đời đồng đô la số do chính phủ phát hành.

Luật này được thông qua vào tháng 07/2025 đã sát với các cam kết ngay từ đầu của Tổng thống Trump trong chiến dịch tranh cử, khi ông từng gọi CBDC là một hành động độc tài và kịch liệt phản đối sự xuất hiện của đồng tiền số quốc gia.

Theo ông Day, stablecoin và CBDC thực chất không có nhiều sự khác biệt. Khác nhau ở chỗ stablecoin là do tư nhân phát hành, còn CBDC do ngân hàng trung ương phát hành. Tuy nhiên, nếu chính phủ vẫn tham gia quản lý, mức độ giám sát sẽ như nhau.

“Việc phát hành bởi Cục Dự trữ Liên bang không hẳn là điều khiến mọi người lo lắng. Cục Dự trữ Liên bang là tổ chức tư nhân tập hợp nhiều ngân hàng. Dù stablecoin được phát hành bởi Jamie Dimon của JP Morgan Chase hay bởi Cục Dự trữ Liên bang thì cũng không khác biệt gì,” Day chia sẻ với BeInCrypto.

Theo ông, điều khiến những người quan tâm đến quyền riêng tư lo lắng là việc một cơ quan chính phủ có thể lập trình, theo dõi và kiểm soát giao dịch tài chính.

Nhận định này khiến ông gọi Đạo luật GENIUS là một “CBDC cửa sau”. Day cũng nhấn mạnh tính cấp thiết của vấn đề này, đặc biệt khi stablecoin đang tăng trưởng bùng nổ.

“Năm ngoái, tổng giá trị giao dịch stablecoin đã lên tới 33,000 tỷ USD. Con số này trên toàn cầu còn lớn hơn cả lượng giao dịch qua Visa,” ông chia sẻ, “Những gì họ làm thực tế là đặt stablecoin dưới tầm giám sát và kiểm soát của Quốc hội.”

Theo Day, mức độ giám sát này vốn đã tồn tại trước khi Đạo luật GENIUS ra đời. Luật mới chỉ làm tăng cấp độ kiểm soát trong một hệ thống vốn đã được thiết lập.

Các công cụ giám sát của chính phủ đã được triển khai

Ông Day chỉ ra rằng phần lớn đô la hiện nay đã là tiền số hóa.

Khi được hỏi về ví dụ thực tiễn, ông nhắc đến Đạo luật Bảo mật Ngân hàng (BSA). Đạo luật này được thông qua năm 1970, yêu cầu tổ chức tài chính hỗ trợ các cơ quan chức năng phát hiện và ngăn chặn rửa tiền, tài trợ khủng bố và nhiều hoạt động bất hợp pháp khác.

Theo Day, BSA cho phép các cơ quan chính phủ mở rộng quyền lực ở một số trường hợp nhất định.

“Chúng ta có cái gọi là báo cáo hoạt động đáng ngờ. Bất kỳ giao dịch nào từ 10,000 USD trở lên qua ngân hàng đều tự động bị báo cáo về Bộ Tài chính Mỹ. Điều này cho thấy hiện hệ thống đã có cơ chế theo dõi rồi,” ông giải thích.

Mặc dù những công cụ này thường nhằm mục tiêu bảo vệ người dân, các cơ quan chính phủ có thể áp dụng mà không cần xin phép cụ thể.

Ông Day lấy ví dụ rất cụ thể: Vào tháng 03/2025, Mạng lưới thực thi tội phạm tài chính (FinCEN) – một cơ quan thuộc Bộ Tài chính Mỹ – đã ban hành lệnh giám sát địa lý để ngăn rửa tiền dọc biên giới Tây Nam nước Mỹ.

Theo đó, FinCEN yêu cầu các đơn vị dịch vụ tài chính tại 30 mã bưu điện phải báo cáo những giao dịch trên 200 USD.

“Bạn hiểu điều này có nghĩa là gì không? Bộ Tài chính chỉ cần một bản ghi nhớ, không cần Quốc hội phê duyệt, không cần thông qua luật, là các ngân hàng sẽ tự động điều chỉnh mức giao dịch đô la để báo cáo về Bộ Tài chính,” ông nói.

Với các ví dụ trên, ông Day cho rằng các khung giám sát thực chất đã tồn tại. Đạo luật GENIUS chỉ hợp pháp hóa việc Quốc hội giám sát stablecoin, và qua đó mở rộng kiểm soát tài sản số gần giống một CBDC.