Chứng khoán Thượng Hải đạt đỉnh cao nhất trong 10 năm, trong khi các quỹ ETF crypto tại Hồng Kông lao dốc

Chỉ số chứng khoán chính của Thượng Hải đã tăng mạnh, đạt mức cao nhất trong một thập kỷ vào ngày thứ Hai khi các nhà đầu tư Trung Quốc đổ tiền vào cổ phiếu năng lượng, vàng và quốc phòng sau căng thẳng Iran – càng khẳng định lý do tại sao dòng vốn Trung Quốc tiếp tục rời xa thị trường crypto.

Đà tăng này, cộng với việc Bắc Kinh siết chặt thanh khoản trong nước trước kỳ họp Quốc hội Nhân dân toàn quốc tuần này, khiến cơ hội vốn Trung Quốc chảy vào crypto nay lại càng mong manh hơn.

Câu chuyện về hai thị trường

Chỉ số Shanghai Composite đã tăng 0.5% lên 4,182.6 điểm vào ngày 02/03/2025 – mức đóng cửa cao nhất kể từ tháng 06/2015, dù phần lớn các thị trường châu Á khác chịu áp lực địa chính trị. Chỉ số blue-chip CSI300 của Trung Quốc cũng tăng 0.4%.

Đà tăng được thúc đẩy bởi các nhóm cổ phiếu năng lượng và tài sản an toàn. Giá cổ phiếu CNOOC, PetroChina và Sinopec đều bật tăng mạnh sau khi giá dầu ghi nhận mức nhảy vọt lớn nhất trong bốn năm qua. Chỉ số các cổ phiếu vàng của Trung Quốc cũng tăng đến 7%, nhóm cổ phiếu quốc phòng cũng đi lên. Cổ phiếu nhóm vận tải biển như Nanjing Tanker và COSCO Shipping cùng tăng kịch trần 10% trong ngày.

Trong khi đó tại Hồng Kông – điểm tiếp cận hợp pháp duy nhất cho nhà đầu tư Trung Quốc muốn đầu tư vào các quỹ ETF crypto – tình hình lại khác. Chỉ số Hang Seng giảm hơn 2% xuống mức thấp nhất hai tháng, với các nhóm cổ phiếu công nghệ, y tế và du lịch giảm mạnh nhất. Các quỹ ETF crypto niêm yết tại Hồng Kông đều giảm, như ChinaAMC Bitcoin ETF (3042.HK) giảm 2%, Bosera HashKey Bitcoin ETF (3008.HK) giảm 2.3% và Harvest Bitcoin Spot ETF (3439.HK) mất 2.4%. Các quỹ ETF Ether cũng đi xuống.

Vì sao điều này quan trọng đối với crypto

Sự lệch pha giữa Thượng Hải và Hồng Kông đã làm nổi bật vấn đề cốt lõi đối với việc dòng vốn Trung Quốc đầu tư vào crypto.

Các nhà đầu tư đại lục vẫn chưa được phép tiếp cận trực tiếp với các ETF Bitcoin và Ethereum giao ngay ở Hồng Kông. Những kênh tiềm năng như chương trình QDII hay mô hình Cross-boundary Wealth Management Connect tại khu vực Greater Bay đã được chuyên gia và giới luật bàn đến, nhưng vẫn chưa có chính sách thực tế nào được thực hiện. Việc mở rộng chương trình Wealth Connect của GBA vào tháng 01/2025 từng mang lại hy vọng, song vẫn chưa đề cập rõ ràng đến các sản phẩm crypto.

Khi cổ phiếu Thượng Hải lên giá – nhờ kỳ vọng chính sách hỗ trợ trước thềm Quốc hội Nhân dân toàn quốc diễn ra vào ngày 05/03 – các nhà đầu tư Trung Quốc càng ít động lực tìm đến những kênh thay thế như crypto.

Bắc Kinh vốn có truyền thống hỗ trợ mạnh thị trường trong nước vào các thời điểm khủng hoảng bên ngoài. Ngược lại, Hồng Kông – cửa ngõ kết nối với dòng vốn toàn cầu – thường chịu ảnh hưởng ngược lại. Thứ Hai vừa qua là ví dụ rõ ràng khi biến động địa chính trị giúp cổ phiếu năng lượng, quốc phòng ở Thượng Hải tăng, trong khi Hang Seng lại giảm sâu, các ETF crypto cũng lao dốc theo. Nếu căng thẳng khu vực tiếp tục leo thang, vàng nhiều khả năng vẫn là “nơi trú ẩn an toàn” được nhà đầu tư Trung Quốc ưu tiên, còn Bitcoin dự báo sẽ tiếp tục chịu áp lực giảm thêm.

Yếu tố NPC

Kỳ họp quốc hội thường niên của Bắc Kinh tuần này lại là một yếu tố đáng chú ý khác. Nhiều khả năng Quốc hội Nhân dân toàn quốc (NPC) sẽ đặt mục tiêu tăng trưởng GDP 4.5%–5% cho năm 2026, đồng thời công bố Kế hoạch 5 năm lần thứ 15 với trọng tâm thúc đẩy nhu cầu trong nước, tự chủ công nghệ và kích thích tiêu dùng.

Bối cảnh chính sách này càng củng cố quan điểm Bắc Kinh muốn dòng vốn quay vòng trong hệ thống tài chính trong nước – như cổ phiếu A-share, trái phiếu chính phủ và các quỹ đầu tư do nhà nước chỉ đạo – thay vì chảy ra ngoài vào những tài sản biến động mạnh như crypto.

Trên thực tế, các cú sốc địa chính trị thường chỉ ảnh hưởng ngắn hạn tới cổ phiếu A-share Trung Quốc. Bộ công cụ hỗ trợ của Bắc Kinh – từ quỹ nhà nước mua vào cho tới hạn chế giao dịch – đều nhằm mục đích bảo vệ thị trường nội địa khỏi biến động nước ngoài, nhất là trong giai đoạn trước kỳ họp NPC.

Với crypto, tất cả các yếu tố hiện tại đều bất lợi: thị trường cổ phiếu trong nước đang tăng, chính sách hỗ trợ sắp tới, còn kiểm soát vốn vẫn rất chặt chẽ từ phía Bắc Kinh.

Bitcoin bị kẹt giữa làn đạn

Bản thân Bitcoin cũng không thể hiện được vai trò “trú ẩn an toàn” trong giai đoạn căng thẳng Iran. Sau khi giảm xuống 63,000 USD vào thứ Bảy sau vụ tấn công của Mỹ-Israel, giá BTC hồi phục ngắn lên trên 68,000 USD khi có tin tức về việc Lãnh tụ tối cao Khamenei qua đời trước khi ổn định trở lại quanh mức 66,000 USD – gần như mức trước khi các sự kiện này diễn ra.

Dòng tiền rút khỏi các quỹ crypto toàn cầu đã kéo dài sang tuần thứ năm liên tiếp, với tổng giá trị rút lên tới 4 tỷ USD theo dữ liệu từ CoinShares. Riêng tuần vừa qua đã ghi nhận 288 triệu USD bị rút, trong khi khối lượng giao dịch giảm còn 17 tỷ USD – mức thấp nhất kể từ tháng 07/2025. Giá Bitcoin hiện đã giảm 23% tính từ đầu năm và giảm gần 48% so với đỉnh mọi thời đại là 126,000 USD hồi tháng 10/2025.

Khi thị trường chứng khoán Trung Quốc hút hết thanh khoản trong nước, các sàn Hồng Kông chịu áp lực giảm, còn crypto lại ngày càng giống tài sản rủi ro hơn là “vàng kỹ thuật số”, khả năng dòng vốn lớn của Trung Quốc chảy vào crypto gần như không còn – ít nhất là ở thời điểm hiện tại.