Ray Dalio nói trật tự thế giới đã sụp đổ: Điều này có ý nghĩa gì với crypto?

Tỷ phú đầu tư và nhà sáng lập Bridgewater Associates, Ray Dalio, cho rằng trật tự thế giới được thiết lập sau Thế chiến thứ hai đang dần sụp đổ. Ông nhận định thế giới đang bước vào giai đoạn “Stage 6” của cái gọi là “Big Cycle.”

Cảnh báo của ông đã làm dấy lên nhiều tranh luận mới về bất ổn địa chính trị và tác động của nó đối với thị trường tiền điện tử.

Ray Dalio nói rằng chúng ta đang ở “Giai đoạn 6” khi trật tự thế giới đang tan rã

Dalio đưa ra góc nhìn về thời điểm hiện tại thông qua khái niệm “Big Cycle” – một chu kỳ trong đó các đế chế hùng mạnh trỗi dậy, đạt đỉnh rồi suy yếu. Theo mô hình này, thế giới hiện đang bước vào “Stage 6”.

“Theo cách tôi gọi, chúng ta đang ở giai đoạn Stage 6 của Big Cycle, nơi hỗn loạn lớn xuất hiện bởi vì không còn luật lệ nào, mạnh được yếu thua, và các cường quốc va chạm với nhau,” bài đăng viết.

Khác với các hệ thống chính trị trong nước, Dalio cho rằng quan hệ quốc tế không có các cơ chế thực thi hiệu quả như luật pháp ràng buộc hoặc trọng tài trung lập. Do đó, các vấn đề toàn cầu chủ yếu được quyết định bằng sức mạnh thay vì luật lệ. Khi một quốc gia đang dẫn đầu yếu đi và đối thủ mạnh lên, căng thẳng thường sẽ gia tăng.

Ông cho rằng có 5 dạng xung đột dễ bùng phát trong giai đoạn này: chiến tranh thương mại và kinh tế, chiến tranh công nghệ, chiến tranh vốn liên quan đến các lệnh trừng phạt và hạn chế tài chính, đấu tranh địa chính trị liên quan đến liên minh và lãnh thổ, cuối cùng là chiến tranh quân sự.

Theo ông, hầu hết các xung đột lớn đều bắt đầu từ các áp lực về kinh tế và tài chính lâu trước khi xảy ra xung đột quân sự thực sự. Dalio liên hệ tình hình hiện tại với những năm 1930, khi cuộc khủng hoảng nợ toàn cầu, chính sách bảo hộ, chủ nghĩa cực đoan chính trị và chủ nghĩa dân tộc dâng cao đã mở đường cho Thế chiến 2.

Ông cũng lưu ý rằng trước khi xảy ra chiến tranh quân sự trên diện rộng, các quốc gia đã tham gia vào các cuộc chiến thuế quan, đóng băng tài sản, cấm vận và hạn chế tài chính, những chiến thuật rất giống với cách xử lý hiện nay.

Theo quan điểm của Dalio, điểm nóng quan trọng nhất trong chu kỳ này chính là cuộc cạnh tranh chiến lược giữa Mỹ và Trung Quốc, đặc biệt là về vấn đề Đài Loan.

“Việc các quốc gia đối đầu phải lựa chọn – hoặc chiến đấu, hoặc rút lui – là một quyết định cực kỳ khó khăn. Cả hai đều phải trả giá – chiến tranh thì tốn kém cả về sinh mạng lẫn tiền bạc, còn rút lui thì ảnh hưởng đến vị thế vì sẽ bị xem là yếu kém, dẫn tới mất sự ủng hộ. Khi hai bên đều có khả năng hủy diệt lẫn nhau, mỗi bên phải rất tin tưởng rằng mình sẽ không bị đối thủ gây hại nghiêm trọng. Tuy nhiên, xử lý tốt thế tiến thoái lưỡng nan như trong trò chơi ‘prisoner’s dilemma’ là điều rất hiếm,” Dalio chia sẻ.

Tuy nhiên, những cảnh báo kiểu này không phải là điều mới mẻ. Dalio đã nhắc đến các rủi ro tương tự trong nhiều năm qua. Điều này cho thấy nhận định gần đây của ông là một phần trong luận điểm dài hạn, chứ không phải là sự thay đổi đột ngột.

Dù vậy, cũng cần lưu ý rằng Dalio không dự đoán trực tiếp sẽ có xung đột quân sự mà ông nhấn mạnh các yếu tố cấu trúc tương tự với giai đoạn chuyển giao quyền lực lớn trong lịch sử hiện đang xuất hiện.

Ý nghĩa rộng hơn đối với thị trường crypto

Lời cảnh báo của Dalio cũng đặt ra câu hỏi về xu hướng của tài sản số. Trong bối cảnh bị trừng phạt, đóng băng tài sản và hạn chế tài chính xuyên biên giới, tiền điện tử thường thu hút sự quan tâm do có cơ chế thanh toán thay thế, hoạt động ngoài hệ thống ngân hàng truyền thống.

Đặc biệt, Bitcoin thường được xem là loại tài sản khó bị kiểm soát hay giới hạn dòng vốn. Khi thị trường tài chính toàn cầu có nguy cơ phân mảnh sâu hơn, yếu tố này của Bitcoin càng được chú ý. Tuy nhiên, tiền điện tử nhìn chung vẫn rất nhạy cảm với sự biến động của thanh khoản toàn cầu.

Lịch sử cho thấy các biến động địa chính trị và chính sách thắt chặt tiền tệ thường khiến thị trường quay về trạng thái dè dặt với rủi ro (risk-off). Điều này có thể khiến cả chứng khoán lẫn các tài sản có độ biến động cao đều bị ảnh hưởng.

Nếu căng thẳng gia tăng khiến điều kiện tài chính bị thắt chặt hoặc nhà đầu tư giảm ham muốn chấp nhận rủi ro, thị trường crypto có thể biến động mạnh hơn trong ngắn hạn.

“Đối với cổ phiếu, điều này có thể đồng nghĩa với sự biến động cao hơn, giá trị thấp hơn và dễ có những cú sốc lớn khi rủi ro địa chính trị tăng lên. Với crypto, nếu niềm tin vào tiền pháp định suy yếu, dòng tiền dài hạn có thể chuyển sang tài sản kỹ thuật số. Song, trong ngắn hạn, tâm lý bất ổn vẫn có thể gây ra biến động cực mạnh về giá,” nhà phân tích Ted Pillows nhận định.

Một yếu tố khác cũng đáng chú ý là khi căng thẳng địa chính trị tăng cao, nhiều nhà đầu tư sẽ ưu tiên tìm đến các tài sản trú ẩn truyền thống. Vàng từ lâu đã được hưởng lợi trong những giai đoạn bất ổn khi dòng tiền chuyển sang những nơi an toàn và giá trị lâu dài.

Những tháng gần đây, các kim loại quý tăng giá kỷ lục, trong khi tiền điện tử vẫn đang gặp khó kể từ cú giảm do chiến tranh thương mại hồi tháng 10. Điều này cho thấy mặc dù Bitcoin được gọi là “vàng kỹ thuật số”, nhưng phần lớn nhà đầu tư vẫn xem vàng là hàng rào bảo vệ chính trước những cú sốc địa chính trị lớn.

Nếu căng thẳng tiếp tục leo thang, dòng tiền có thể vẫn ưu tiên các tài sản phòng thủ truyền thống thay vì các lựa chọn biến động cao như crypto. Với thị trường tiền điện tử, điều đó có nghĩa là triển vọng sẽ khá phức tạp: về dài hạn, các câu chuyện xoay quanh lạm phát tiền tệ và sự phân mảnh tài chính có thể củng cố vị thế crypto, nhưng giá trong ngắn hạn vẫn dễ bị tác động mạnh theo tâm lý e ngại rủi ro trên toàn cầu.