Cổ phiếu SpaceX và Hướng dẫn cho nhà đầu tư IPO

TradingKey - SpaceX dự kiến sẽ niêm yết trên Nasdaq vào ngày 12 tháng 6 với mã chứng khoán SPCX. Mức giá chào bán được ấn định là 135 USD/cổ phiếu với mục tiêu huy động vốn là 75 tỷ USD, tương ứng với định giá tổng thể của công ty lên tới 1,77 nghìn tỷ USD. Đây sẽ là đợt IPO lớn nhất trong lịch sử toàn cầu.

SpaceX là loại hình doanh nghiệp nào?

Hoạt động kinh doanh của SpaceX có thể được chia thành ba mảng: phóng tên lửa, internet vệ tinh (Starlink) và trí tuệ nhân tạo (AI).

Starlink là nguồn lợi nhuận chính. Tính đến quý 1/2026, Starlink đã đạt 10,3 triệu thuê bao với doanh thu quý đạt 3,26 tỷ USD, chiếm khoảng 69% tổng doanh thu của SpaceX. Đây là mảng kinh doanh duy nhất có lãi với lợi nhuận hoạt động đạt 1,19 tỷ USD. Trong cả năm 2025, Starlink ghi nhận doanh thu 11,39 tỷ USD và lợi nhuận hoạt động 4,42 tỷ USD.

Mảng kinh doanh tên lửa đang trong tình trạng "đốt tiền". Phân khúc hàng không vũ trụ (chủ yếu là phóng tên lửa) chỉ tạo ra doanh thu quý là 620 triệu USD, trong khi lỗ hoạt động tới 660 triệu USD. Công ty đã đầu tư hơn 15 tỷ USD vào việc phát triển tên lửa thế hệ mới "Starship" — vượt xa ngân sách ban đầu — và vẫn chưa đạt được lợi nhuận.

Mảng kinh doanh AI là gánh nặng lớn nhất đối với hiệu quả hoạt động. SpaceX đã thâu tóm xAI của Elon Musk vào đầu năm 2026; sau khi hợp nhất, lỗ hoạt động trong quý đầu tiên của mảng AI đã lên tới 2,47 tỷ USD. Trong cả năm 2025, mảng AI ghi nhận khoản lỗ lũy kế 6,36 tỷ USD.

Nhìn chung, tổng doanh thu của SpaceX trong cả năm 2025 là 18,67 tỷ USD, nhưng công ty báo lỗ ròng 4,94 tỷ USD. Về cơ bản, đây là một doanh nghiệp sử dụng lợi nhuận từ Starlink để bù đắp cho các dự án tên lửa và AI của mình.

Liệu các nhà đầu tư có thể tham gia đợt IPO này không?

Vâng, và việc này dễ dàng hơn đáng kể so với các đợt IPO trước đây.

Đầu tiên là các kênh môi giới truyền thống. Gã khổng lồ môi giới Mỹ Fidelity đã hạ thấp đáng kể rào cản đăng ký mua IPO; các tài khoản có tài sản trên 2.000 USD có thể gửi thư bày tỏ sự quan tâm, với mức tối thiểu là 1 cổ phiếu và tối đa là 1 triệu cổ phiếu. Các nền tảng như Robinhood và SoFi thậm chí còn đưa ra các yêu cầu gia nhập thấp hơn. Fidelity lưu ý rằng SpaceX đã dành tới 30% lượng chào bán cho các nhà đầu tư cá nhân, cao hơn nhiều so với mức thông thường từ 5% đến 10%.

Thứ hai là các kênh nền tảng tiền mã hóa. Một số sàn giao dịch tiền mã hóa đã giới thiệu dịch vụ IPO mã hóa (tokenized IPO), cho phép người dùng đăng ký mua các chứng chỉ mã hóa đại diện cho vốn cổ phần của SpaceX. Thời hạn đăng ký và đặt mua được ấn định từ ngày 7 đến ngày 11 tháng 6, dự kiến bắt đầu giao dịch vào ngày 12 tháng 6.

Tuy nhiên, các nhà đầu tư cần lưu ý rằng việc gửi thư bày tỏ sự quan tâm không đảm bảo sẽ mua thành công. Do nhu cầu quá lớn, các công ty môi giới thường sử dụng hệ thống xổ số để phân bổ, khiến kết quả và quy mô phân bổ mang tính ngẫu nhiên. Một số công ty môi giới hạn chế việc bán ngắn hạn cổ phiếu được phân bổ; việc bán trong vòng 15 ngày giao dịch đầu tiên kể từ khi niêm yết có thể ảnh hưởng đến quyền tham gia các đợt IPO trong tương lai.

Điều quan trọng là phải luôn cảnh giác vì các công cụ mã hóa trên các nền tảng tiền mã hóa là một lộ trình đầu tư mới nổi. Chúng khác với việc sở hữu cổ phần trực tiếp về mặt quyền lợi và sự bảo vệ, đòi hỏi phải xem xét kỹ lưỡng các bản công bố thông tin sản phẩm.

Trước đó, một bài báo trên TradingKey,"Liệu việc mua ETF SpaceX có đáng rủi ro không? — Và đâu là khoản đầu tư tốt nhất trước đợt IPO của SpaceX?"đã chỉ ra việc mua các quỹ ETF nắm giữ cổ phiếu SpaceX, chẳng hạn như ERShares XOVR (với tỷ trọng từ 23% đến 40% trong SpaceX) và Tema Space Innovators ETF NASA (khoảng 10%).

Việc mua các quỹ ETF thông qua thị trường thứ cấp giúp tránh được sự không chắc chắn của việc đăng ký mua IPO, nhưng giá ETF có thể phản ánh một mức chênh lệch (premium) và SpaceX chỉ chiếm một phần trong tổng danh mục nắm giữ.

Triển vọng của SpaceX sau đợt IPO như thế nào?

Trong giai đoạn niêm yết ban đầu, tỷ lệ cổ phiếu lưu hành tự do thấp (khoảng 4,2%) kết hợp với sự hưng phấn cao của các nhà đầu tư cá nhân có thể đẩy giá cổ phiếu lên cao trong ngắn hạn; tuy nhiên, một số tổ chức uy tín đã cảnh báo rõ ràng về tình trạng định giá quá cao.

Morningstar tin rằng định giá hợp lý của SpaceX chỉ ở mức khoảng 780 tỷ USD, chưa bằng một nửa so với mục tiêu IPO. Morningstar chỉ ra rằng triển vọng thương mại hóa mảng kinh doanh AI là Grok hiện vẫn chưa rõ ràng, trong khi các dự án dài hạn như Starship và các trung tâm tính toán không gian có chu kỳ thu hồi vốn kéo dài. Ngoài ra, Elon Musk nắm giữ hơn 82% quyền biểu quyết, khiến lợi ích của các cổ đông thiểu số không được bảo vệ đầy đủ.

Chuyên gia định giá Aswath Damodaran của NYU cũng ước tính giá trị thực tế vào khoảng 1,3 nghìn tỷ USD, cho rằng các giả định của SpaceX về thị trường mục tiêu cho mảng kinh doanh AI là quá lạc quan. Một quỹ hưu trí của Đan Mạch thậm chí đã đưa SpaceX vào danh sách đen đầu tư và khẳng định rằng định giá hợp lý của công ty không nên vượt quá 1 nghìn tỷ USD.

Một rủi ro khác không thể bỏ qua là trong những tháng sau khi IPO, các cổ đông nội bộ đời đầu và nhà đầu tư tư nhân có thể bán ra cổ phiếu khi thời hạn hạn chế chuyển nhượng hết hiệu lực, tạo ra áp lực bán đáng kể. Dù sự tham gia của các nhà đầu tư cá nhân ở mức cao, điều này cũng có thể làm trầm trọng thêm tình trạng biến động mạnh của giá cổ phiếu.

Các vấn đề về việc đưa SpaceX vào chỉ số

Một biến số quan trọng khác sau đợt IPO của SpaceX là tốc độ và quy mô của việc đưa cổ phiếu này vào các chỉ số lớn.

Nasdaq đã thiết kế một cơ chế đưa vào danh mục nhanh dành riêng cho SpaceX. Vào tháng 3 năm 2026, Nasdaq đã thông qua các quy tắc "niêm yết nhanh" mới, rút ngắn thời gian chờ đợi sau niêm yết từ ba tháng xuống còn 15 ngày giao dịch, có hiệu lực từ ngày 1 tháng 5.

Trong khi đó, để giải quyết tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng (public float) cực thấp của SpaceX, chỉ khoảng 3% đến 7% sau niêm yết, Nasdaq đồng thời điều chỉnh phương pháp tính trọng số; các công ty có tỷ lệ trôi nổi tự do (free float) dưới 33,33% sẽ bị giảm trọng số chỉ số tương ứng, tuy nhiên quy mô khổng lồ của SpaceX vẫn đảm bảo cổ phiếu này chiếm một trọng số đáng kể trong chỉ số.

Việc được đưa vào chỉ số sẽ kích hoạt dòng vốn thụ động cơ học. Bloomberg Intelligence ước tính trọng số của SpaceX trong Nasdaq 100 có thể đạt từ 0,47% đến 0,7%, nghĩa là khoảng 600 tỷ USD vốn thụ động toàn cầu đang theo dõi chỉ số này sẽ tự động phân bổ vào cổ phiếu SpaceX. Hơn nữa, các quỹ tham chiếu theo chỉ số Russell 1000 có thể mua thêm 5,5% lượng cổ phiếu lưu hành trong vòng vài tuần sau khi niêm yết.

Tuy nhiên, không phải tất cả các nhà cung cấp chỉ số đều chọn "bật đèn xanh" cho SpaceX.

Vào ngày 5 tháng 6, S&P Dow Jones Indices đã từ chối thẳng thừng việc điều chỉnh các quy tắc của mình, đồng nghĩa với việc SpaceX sẽ bị loại khỏi S&P 500 trong ít nhất 12 tháng sau niêm yết và phải đáp ứng các yêu cầu về lợi nhuận theo chuẩn GAAP—một rào cản khó vượt qua trong ngắn hạn khi công ty ghi nhận khoản lỗ ròng 4,94 tỷ USD vào năm 2025. MSCI hiện vẫn duy trì các quy tắc tiêu chuẩn đối với SpaceX, điều này có thể buộc các quỹ theo dõi phải chờ đợi trong nhiều năm.

Đáng chú ý, vấn đề đưa vào chỉ số đã gây ra tranh luận lớn trên Phố Wall. Nhà đầu tư "The Big Short" Michael Burry đã công khai chỉ trích sự sắp xếp này, lập luận rằng việc Nasdaq "bật đèn xanh" cho SpaceX cuối cùng sẽ gây hại cho lợi ích của nhà đầu tư. Việc các nhà cung cấp chỉ số sửa đổi quy tắc cho một công ty duy nhất có thể làm xói mòn uy tín của các chỉ số với tư cách là thước đo thị trường công bằng.

Trong khi đó, quỹ hưu bổng Đan Mạch AkademikerPension thông báo sẽ đưa SpaceX vào danh sách đen đầu tư, với lý do định giá bị thổi phồng quá mức và các vấn đề về cấu trúc quản trị "thảm khốc".

Đối với các nhà đầu tư, việc được đưa vào Nasdaq 100 sẽ tạo ra một lực mua thụ động nhất định, hỗ trợ giá cổ phiếu trong ngắn hạn. Tuy nhiên, việc thiếu vắng sự hiện diện trong S&P 500 đồng nghĩa với việc các nguồn vốn thụ động lớn nhất vẫn phải chờ đợi. Điều này vừa đại diện cho một nguồn thanh khoản ngắn hạn được đảm bảo, vừa là một rủi ro cấu trúc tiềm ẩn trong các quy tắc xây dựng chỉ số.

Tóm tắt nội dung

Đối với các nhà đầu tư mới, trọng tâm có thể đặt vào việc tham gia đăng ký mua. Nếu bạn có tài khoản trên một nền tảng hỗ trợ đăng ký mua SpaceX và tài sản của bạn đáp ứng các tiêu chí, bạn có thể thử gửi bản đăng ký bày tỏ sự quan tâm; tuy nhiên, cần hiểu rằng việc đăng ký không đảm bảo thành công, vì việc phân bổ cuối cùng có tính ngẫu nhiên cao và bạn không nên mua đuổi ở vùng giá cao.

Các chuyên gia phân tích tại Morningstar đã khẳng định rằng những nhà đầu tư dài hạn khao khát tham gia vào SpaceX chắc chắn sẽ có được những cơ hội mua với biên an toàn tốt hơn so với mức giá IPO trong tương lai, do đó không cần phải mù quáng mua đuổi trong đợt phát hành lần đầu ra công chúng. Hơn nữa, hãy quản lý quy mô vị thế; ngay cả khi tham gia, tỷ trọng này chỉ nên chiếm một phần nhỏ trong danh mục đầu tư và bạn nên tránh dồn vốn đặt cược quá lớn.

SpaceX chắc chắn là một công ty tuyệt vời với tiềm năng dài hạn, nhưng mức giá IPO của nó đã phản ánh những kỳ vọng cực kỳ lớn. Đối với các nhà đầu tư mới, điều quan trọng nhất không phải là có mua được cổ phiếu hay không, mà là mức giá gia nhập bao nhiêu là hợp lý. Việc kiên nhẫn chờ đợi một thời điểm gia nhập với biên an toàn tốt hơn thường là lợi thế bị xem nhẹ nhất đối với các nhà đầu tư mới.