SpaceX IPO Cận kề: Gã khổng lồ 1,75 nghìn tỷ, Liệu đây có là ‘Cú hích cực đại’ cho Cổ phiếu Công nghệ?

Tradingkey - Kể từ đầu năm nay, triển vọng IPO của SpaceX đã gây ra những biến động đáng kể trên thị trường vốn. Việc niêm yết của gã khổng lồ hàng không vũ trụ do Elon Musk sáng lập không còn chỉ là tin tức kinh doanh đơn thuần; nó được coi là một sự kiện trọng đại có thể định hình lại bức tranh thanh khoản của thị trường chứng khoán Mỹ.

Theo Reuters, quy mô huy động vốn tiềm năng của SpaceX có thể vượt qua mọi đợt IPO trước đây trong lịch sử Mỹ, có khả năng đánh dấu màn chào sân thị trường chứng khoán lớn nhất từ trước đến nay của một công ty Mỹ trên Phố Wall. Các báo cáo gần đây chỉ ra rằng mức định giá mục tiêu của công ty đã tăng vọt lên con số đáng kinh ngạc 1,75 nghìn tỷ USD.

Ngay sau khi xuất hiện tin tức về việc SpaceX làm rõ lộ trình IPO (ngày 15/5), các cổ phiếu liên quan đến lĩnh vực vũ trụ của Mỹ đã nhanh chóng gặp phải cuộc khủng hoảng thanh khoản—Rocket Lab ( RKLB) và Intuitive Machines ( LUNR) cùng với các đối thủ cùng ngành khác, đã chứng kiến mức sụt giảm mạnh trong phiên. Cụ thể, Rocket Lab đã giảm 5,87% trong ngày hôm đó, trong khi Intuitive Machines giảm 7,2%.

Điều này đặt ra câu hỏi: Liệu "gã khổng lồ không gian" sắp tiến ra thị trường đại chúng này sẽ là chất xúc tác cuối cùng cho đà tăng trưởng của nhóm cổ phiếu công nghệ, hay là một "siêu cỗ máy hút thanh khoản" đối với dòng vốn hiện có trên thị trường chứng khoán Mỹ?

“Hiệu ứng hút vốn” của một đợt IPO quy mô siêu lớn là gì?

"Hiệu ứng hút vốn" (siphon effect) của một đợt IPO đề cập đến tình trạng một doanh nghiệp "khổng lồ" với vốn hóa thị trường cực lớn và mức độ nhận diện cao thực hiện niêm yết cổ phiếu lần đầu ra công chúng, đóng vai trò như một chiếc máy bơm khổng lồ hút mạnh thanh khoản hiện có từ thị trường vốn.

Trong một môi trường thị trường nơi tổng nguồn vốn tương đối cố định (tức là giai đoạn "trò chơi có tổng bằng không"), hành vi thu hút vốn cực đoan như vậy dẫn đến sự nghiêng lệch mạnh mẽ về thanh khoản thị trường. Để đăng ký mua hoặc đầu cơ cổ phiếu mới, một lượng vốn khổng lồ được nhanh chóng rút khỏi các cổ phiếu, lĩnh vực khác và thậm chí cả các loại tài sản khác, cuối cùng khiến các lĩnh vực không cốt lõi sụt giảm do tình trạng "rút máu" và sự sụt giảm khối lượng giao dịch chung của thị trường.

Hiệu ứng chuyển hướng dòng vốn từ việc niêm yết SpaceX đối với các cổ phiếu thành phần hiện tại trong các chỉ số đã trở thành điểm tác động chính đang thu hút sự chú ý của thị trường. Theo các ước tính mới nhất của JPMorgan, định giá mục tiêu của SpaceX cho đợt IPO này là 1,75 nghìn tỷ USD; nếu cuối cùng công ty đạt tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng (free float) 50% và định giá sau niêm yết chạm mức 2 nghìn tỷ USD, sau khi được đưa vào các chỉ số cốt lõi như S&P 500, các quỹ quản lý thụ động sẽ buộc phải bán khoảng 950 tỷ USD danh mục nắm giữ hiện có để phân bổ lại vốn và đáp ứng tỷ trọng của SpaceX trong chỉ số. Đợt bán tháo này liên quan đến NVIDIA ( NVDA ), Apple ( AAPL ), Microsoft ( MSFT ), Amazon ( AMZN ), Google ( GOOGL ), Broadcom ( AVGO ), Meta ( META ), Tesla ( TSLA )—tám công ty công nghệ dẫn đầu, với phạm vi chồng lấn cao với các "gã khổng lồ" công nghệ trong nhóm "Mag7" vốn đã được thị trường công nhận.

Dự báo này minh họa rõ ràng áp lực tái phân bổ vốn bắt buộc phát sinh từ việc điều chỉnh tỷ trọng chỉ số: các quỹ thụ động không thực hiện đánh giá chủ quan mà chỉ đơn giản là mô phỏng các cổ phiếu thành phần và tỷ trọng của chỉ số. Do đó, việc niêm yết với định giá cao của SpaceX sẽ trực tiếp kích hoạt các đợt cắt giảm quy mô lớn đối với các cổ phiếu công nghệ dẫn đầu hiện nay.

Kiểm chứng dữ liệu lịch sử: "Lời nguyền" thị trường sau ba đợt "siêu IPO"

Dữ liệu lịch sử chứng minh rõ ràng rằng sau khi một cổ phiếu vốn hóa siêu lớn (megacap) niêm yết, chỉ số thị trường chung thường trải qua một giai đoạn điều chỉnh giảm giá mạnh và rút cạn thanh khoản trong vòng từ một đến bốn tuần sau đó, kích hoạt hiệu ứng "hút vốn và giẫm đạp" rõ rệt.

Thay vì thúc đẩy các cổ phiếu công nghệ như kỳ vọng, việc niêm yết của Facebook đã gây ra sự hoảng loạn trên diện rộng do sự tập trung vốn quá mức và lỗi kỹ thuật trong hệ thống giao dịch của Nasdaq (nơi hơn 30.000 lệnh bị kẹt trong hai giờ).

Những nạn nhân trực tiếp nhất của hiệu ứng hút vốn là các cổ phiếu mạng xã hội và internet khác vốn đang được thị trường kỳ vọng cao vào thời điểm đó; tuy nhiên, khi dòng vốn chuyển dịch điên cuồng để đăng ký mua hoặc đầu cơ cổ phiếu Facebook, các cổ phiếu cùng ngành này đã hứng chịu tình trạng rút thanh khoản nghiêm trọng.

Ngay sau khi Facebook mở cửa, giá cổ phiếu của Zynga đã lao dốc, giảm hơn 13% chỉ trong một ngày. Cú sập này đã trực tiếp kích hoạt "ngắt mạch thị trường" do biến động mạnh của sàn giao dịch, dẫn đến việc tạm ngừng giao dịch bắt buộc trong 45 phút.

Những dữ liệu này cũng chứng minh rằng khi một siêu cổ phiếu vốn hóa lớn ra mắt, các cổ phiếu theo chủ đề có định giá cao trong cùng ngành thường là những "vật tế thần" đầu tiên bị rút cạn thanh khoản.

Một nghịch lý dòng vốn rõ ràng được thể hiện qua bảng: trong khi giá cổ phiếu của một siêu doanh nghiệp megacap thường tăng vọt hoặc có khối lượng giao dịch khổng lồ trong ngày niêm yết do sự săn đón của nhà đầu tư, thì chỉ số tham chiếu hoặc các đối thủ cùng ngành thường sụt giảm đáng kể trong ngày đó và cả tháng sau đó.

Điều này là do các nhà đầu tư tổ chức, trong phạm vi tỷ trọng danh mục hạn chế, buộc phải bán các khoản đầu tư hiện có để giải phóng tiền mặt cho việc phân bổ cổ phiếu mới. Sự luân chuyển vốn này trong một thị trường không tăng trưởng chính là bài kiểm tra thanh khoản mà thị trường Mỹ phải đối mặt trước thềm đợt niêm yết định giá 1,75 nghìn tỷ USD của SpaceX.