Quy định mới của Nasdaq có hiệu lực từ ngày 1/5. Tác động của cơ chế “Niêm yết nhanh” đối với SpaceX, OpenAI và Anthropic là gì?

TradingKey - Nasdaq giới thiệu các quy định mới, mở đường cho đợt IPO của các "kỳ lân" như SpaceX, OpenAI và Anthropic, mặc dù các nhà đầu tư cá nhân nên thận trọng trước những rủi ro tiềm ẩn.

Theo báo cáo của Cointelegraph vào ngày 31 tháng 3, Nasdaq đã công bố hai quy định mới: thứ nhất là bãi bỏ ngưỡng tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng tối thiểu 10%, và thứ hai là bổ sung quy định "cấp tốc" cho phép các công ty IPO có vốn hóa siêu lớn gia nhập Chỉ số Nasdaq 100 trong vòng khoảng 15 ngày giao dịch. Cả hai quy định sẽ có hiệu lực vào ngày 1 tháng 5 năm nay.

Ngưỡng vốn hóa siêu lớn nêu trên là khoảng 100 tỷ USD. Các ứng viên IPO đáp ứng tiêu chí này trong năm nay bao gồm SpaceX, OpenAI và Anthropic, với định giá gần nhất lần lượt là 1,75 nghìn tỷ USD, 850 tỷ USD và 380 tỷ USD. Các quy định mới của Nasdaq được xem rộng rãi là động thái "trải thảm đỏ" cho làn sóng "IPO siêu kỳ lân" sắp tới. Tuy nhiên, bước đi này sẽ có tác động như thế nào đối với họ?

Theo các quy định trước đây của Nasdaq, ngay cả khi đáp ứng các yêu cầu về vốn hóa thị trường, các công ty mới vẫn phải đợi thời gian quan sát ít nhất ba tháng và thường là cho đến đợt tái cơ cấu danh mục hàng năm vào tháng 12 mới được đưa vào chỉ số. Theo quy định mới, nếu ba công ty này lọt vào top 40 của Nasdaq 100 tính theo vốn hóa thị trường vào ngày giao dịch thứ 7 — tương đương ngưỡng khoảng 100 tỷ USD — họ có thể được đưa vào chỉ số sau 15 ngày giao dịch. Điều này ngụ ý rằng họ sẽ nhận được sự hỗ trợ thanh khoản khổng lồ, khi hàng nghìn tỷ USD từ các quỹ thụ động mô phỏng NDX (như QQQ) sẽ buộc phải mua vào một cách "máy móc".

Ngoài ra, các quy định cũ quy định rằng các công ty lớn có thể không đủ điều kiện đưa vào chỉ số nếu tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng tại thời điểm IPO thấp hơn 10%. Hiện nay, các quy định mới đã bãi bỏ yêu cầu tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng tối thiểu 10%. Điều này có nghĩa là những công ty như OpenAI và Anthropic, vốn có thể chỉ phát hành một phần nhỏ cổ phần để duy trì quyền kiểm soát, vẫn có thể gia nhập chỉ số. Lợi thế là tạo ra hồ sơ "định giá cao, tỷ lệ tự do chuyển nhượng thấp", điều này có thể kích hoạt sự tăng vọt của giá cổ phiếu trong giai đoạn đầu niêm yết do dòng vốn mua vào từ các quỹ thụ động.

Có thể thấy rõ rằng các quy định mới của Nasdaq đang thay đổi logic cơ bản về cách các kỳ lân này tương tác với thị trường vốn, nhưng chúng cũng có thể gây áp lực thanh khoản lên thị trường. Hiện tại, tổng định giá của ba công ty này là gần 3 nghìn tỷ USD. Nếu họ niêm yết cùng thời điểm và được đưa vào chỉ số theo quy trình "cấp tốc", điều này có thể gây áp lực cực lớn lên thanh khoản hiện có của thị trường. Một làn sóng khổng lồ như vậy có thể khiến các cổ phiếu thành phần vốn hóa trung bình vốn đang ổn định phải chịu sự biến động dữ dội.

Việc "đưa vào chỉ số theo quy trình cấp tốc" có nghĩa là giá cổ phiếu sau IPO sẽ được các quỹ thụ động hỗ trợ và duy trì tương đối ổn định, mang lại lợi ích cho các nhà đầu tư sớm (quỹ đầu tư mạo hiểm - VC) và nhân viên đang tìm cách thoái vốn. Tuy nhiên, các nhà đầu tư thụ động có khả năng sẽ phải mua vào ở mức định giá cao. Cũng cần lưu ý rằng thời gian quan sát ba tháng trước đây đã giúp thị trường hấp thụ các khoản thặng dư IPO và loại bỏ các bong bóng đầu cơ sớm, trong khi quy định mới rút ngắn thời gian này xuống còn 15 ngày, dẫn đến việc thiếu quá trình hình thành giá.