Cổ phiếu phần mềm chật vật bất chấp kết quả kinh doanh khả quan

TradingKey - Vào hôm thứ Ba, hai cổ phiếu chuẩn của ngành phần mềm là — Salesforce Inc. (CRM) và Snowflake Inc. (SNOW) — đã có một màn trình diễn giằng co đầy kịch tính trên thị trường thứ cấp. Sự biến động này không chỉ khiến toàn bộ lĩnh vực phần mềm bị công chúng săm soi kỹ lưỡng hơn mà còn tiết lộ một sự thật đáng lo ngại: ngay cả những báo cáo thu nhập khả quan cũng không còn có thể trấn an các nhà đầu tư. Thị trường đang phản ứng bằng hành động thoái vốn.

Cổ phiếu phần mềm kéo dài đà trượt dốc

Hãy bắt đầu với Salesforce, công ty tiên phong trong lĩnh vực SaaS.

Báo cáo quý gần nhất đã vượt kỳ vọng cả về doanh thu và lợi nhuận; xét theo hầu hết mọi thước đo, đây không hề là một kết quả đáng thất vọng. Tuy nhiên, ngòi nổ kích hoạt đợt bán tháo mạnh mẽ chính là triển vọng của công ty cho năm tài chính 2027. Bản hướng dẫn đó tỏ ra thận trọng, ngụ ý rằng nhu cầu phần mềm doanh nghiệp không phục hồi mạnh mẽ như kỳ vọng, chu kỳ mua sắm của khách hàng đang kéo dài và sự thúc đẩy ngắn hạn từ AI vẫn còn hạn chế. Đối với một doanh nghiệp dẫn đầu lâu năm từng được hưởng lợi từ “phần bù AI”, việc chỉ đưa ra kết quả “không có gì bất ngờ” đồng nghĩa với “sự thất vọng” trong mắt một thị trường vốn đang cực kỳ nhạy cảm.

Snowflake cũng đại diện cho mối lo ngại tương tự dưới một hình thức khác.

Là một bên hưởng lợi được công nhận rộng rãi từ cơ sở hạ tầng dữ liệu AI, công ty này vẫn báo cáo mức tăng trưởng doanh thu sản phẩm ấn tượng và việc sử dụng AI ngày càng tăng tốc. Trên lý thuyết, những con số đó trông hoàn hảo như trong sách giáo khoa. Nhưng kỳ vọng cao đi kèm với những câu hỏi khắc nghiệt hơn: Tốc độ tăng trưởng này có thể kéo dài bao lâu? Liệu chi tiêu R&D khổng lồ cho AI có bắt đầu làm xói mòn tỷ suất lợi nhuận? Liệu giá cổ phiếu đã phản ánh hết những tin tốt của 5 năm tới hay chưa?

Sự hoài nghi đó đã biến đợt tăng giá đầy hứa hẹn ban đầu thành một sự đảo chiều đầy biến động — giờ đây mỗi một sự thay đổi nhỏ trong tâm lý cũng đủ sức xóa sạch thành quả tăng trưởng chỉ trong vài giờ. Cả hai công ty đều minh họa cho thế khó của toàn ngành. Quỹ iShares Expanded Tech-Software Sector ETF (IGV), vốn theo dõi các tên tuổi phần mềm lớn, đã giảm khoảng 24% kể từ đầu năm, thấp hơn khoảng 30% so với mức đỉnh năm 2025. Trong những ngày giao dịch yếu nhất, hơn 220 tỷ USD vốn hóa thị trường đã bốc hơi chỉ trong một phiên duy nhất, với các cổ phiếu dẫn đầu như Datadog Inc. (DDOG) và CrowdStrike Holdings Inc. (CRWD) sụt giảm ở mức hai con số.

Tại sao thị trường lại từ chối các kết quả kinh doanh

Nhìn nhận trong bối cảnh ngành, ba mâu thuẫn mang tính cấu trúc đang thúc đẩy sự mất kết nối này.

Thứ nhất, định giá đã chạy trước các yếu tố cơ bản. Trong hai năm qua, những cái tên phần mềm chất lượng mang nhãn “hưởng lợi từ AI” đã yêu cầu mức định giá thặng dư quá mức. Các nhà đầu tư đã trả trước cho sự tăng trưởng bùng nổ; khi lợi nhuận hóa ra chỉ ở mức “tốt”, giá cổ phiếu sẽ điều chỉnh mạnh khi bội số định giá quay trở lại mức trung bình.

Thứ hai, AI đã trở thành một môn học bắt buộc — không phải là một điểm thưởng tùy chọn. Hiện tại, chi tiêu cho AI được coi là một khoản đầu tư phòng thủ. Gần như mọi nhà cung cấp đều đang xây dựng các trợ lý AI, nhưng lợi nhuận mang lại vẫn chưa làm đường cong doanh thu dốc lên đáng kể. Thị trường liên tục đặt câu hỏi: khi nào thì ngân sách khổng lồ cho điện toán và R&D đó sẽ chuyển hóa thành dòng tiền tự do hữu hình?

Thứ ba, ngân sách CNTT là một cuộc chơi có tổng bằng không. Ở cấp độ vĩ mô, chi tiêu công nghệ của doanh nghiệp không mở rộng vô hạn — nó đang được phân bổ lại. Các nguồn vốn đang dịch chuyển từ các dòng phần mềm truyền thống sang các nền tảng tập trung vào AI, gây ra sự cạnh tranh khốc liệt cho một nguồn tài nguyên không đổi.

“Câu chuyện khủng hoảng” của Citrini: Ngòi nổ, không phải thuốc súng

Trong bối cảnh mong manh này, bài luận của “Citrini Research” hình dung về một “Cuộc khủng hoảng trí tuệ năm 2028” đã đánh đúng vào điểm yếu của thị trường. Bài viết phác thảo một kịch bản cực đoan: AI thay thế hàng loạt lao động trí thức, dẫn đến tiêu dùng sụt giảm, nguy cơ suy thoái và cuối cùng là thị trường chứng khoán đi xuống. Tác giả mô tả đây là một thử nghiệm giả định; tuy nhiên dưới lăng kính phóng đại của cảm xúc, nó đã nhanh chóng biến thành một kịch bản ngày tận thế cho ngành phần mềm.

Tại sao chỉ một bài đăng trên blog lại kích hoạt đợt bán tháo 200 tỷ USD vào ngày hôm đó? Về bề ngoài, nó có vẻ giống như sự hoảng loạn trước một bài viết nêu ý kiến cá nhân. Trên thực tế, nó đóng vai trò là một lối thoát cho sự căng thẳng bị dồn nén cả về tâm lý lẫn định giá. Ba lực lượng đã hội tụ: Định giá vốn đã mong manh — với các mức bội số này, bất kỳ câu chuyện nào thách thức các giả định dài hạn đều dẫn đến việc định giá lại. Câu chuyện vô cùng sống động — sa thải hàng loạt do AI, áp lực lên giá đăng ký thuê bao, các hợp đồng thuê ngoài bị cắt giảm — những hình ảnh mà nhà đầu tư dễ dàng hình dung và khuếch đại. Và các quỹ ngắn hạn đang nóng lòng chốt lời. Khi vị thế giao dịch quá tập trung, một tiêu đề giật gân là đủ để kích hoạt lệnh bán từ thuật toán và làm trầm trọng thêm sự biến động.

Kết luận: Quay lại với lẽ thường trong một thị trường đầy nhiễu động

Thừa nhận áp lực không có nghĩa là phớt lờ các sự thật.

Các công ty phần mềm là những người sử dụng AI, không phải là nạn nhân thụ động. Những bên vận hành nền tảng sở hữu dữ liệu và mạng lưới khách hàng, giúp họ có vị thế để biến AI thành vũ khí cạnh tranh thay vì là một mối đe dọa.

Cũng có một điểm nhất quán về logic: nếu đầu tư vào AI thực sự mang lại lợi nhuận thấp, thì sức mạnh đột phá của nó sẽ bị hạn chế; nếu tiềm năng của nó thực sự to lớn, thì các gã khổng lồ phần mềm hiện tại vẫn là những bên ở gần nhất để hiện thực hóa lợi nhuận từ đó.

Sự sụt giảm hiện tại đại diện cho quá trình “giải nén bong bóng”, không phải là sự suy thoái. Hầu hết các công ty vẫn đang tăng trưởng; đợt điều chỉnh này đang đưa định giá về mức bền vững theo các giả định tăng trưởng bình thường. Đó là một quá trình tự nhiên để sàng lọc những người chiến thắng thực sự khỏi dòng vốn đầu cơ theo đà.

Trong tương lai, logic đầu tư phải chuyển từ “nghe kể chuyện” sang “đọc sổ sách”. Trọng tâm nên đổ dồn vào ba trụ cột có thể đo lường được: đóng góp doanh thu thực sự của AI trong tổng doanh thu của công ty, khả năng chuyển đổi dòng tiền từ chi tiêu R&D và điện toán, và xu hướng ngân sách của khách hàng trong một môi trường thay đổi các ưu tiên.

Như các nhà phân tích Phố Wall lưu ý, các tổ chức lớn sẽ chỉ xây dựng lại vị thế khi các tiêu đề về AI ngừng mặc định là “tin xấu”. Một khi các cổ phiếu phần mềm vượt qua các giao dịch theo tâm lý thúc đẩy bởi vĩ mô và quay trở lại các giao dịch giá trị có thể định lượng được, cơ hội thực sự tiếp theo cuối cùng sẽ xuất hiện.