Xung đột Trung Đông leo thang, chứng khoán và trái phiếu toàn cầu sụt giảm, liệu có thực sự do một câu nói của ông Trump gây ra?

TradingKey - Vào thứ Ba theo giờ địa phương, sự leo thang xung đột tại Trung Đông đã gây ra biến động dữ dội trên thị trường toàn cầu, khiến vàng ( XAUUSD ), trái phiếu và cổ phiếu đồng loạt giảm điểm, một chuyển động bất thường làm phá vỡ logic truyền thống về việc 'mua tài sản trú ẩn trong thời kỳ hỗn loạn và giao dịch cổ phiếu khi thị trường ổn định'.

Thị trường trước đó đã kỳ vọng vào một giải pháp nhanh chóng cho cuộc xung đột, duy trì tâm lý tương đối ổn định. Tuy nhiên, khi ông Trump đưa ra những lời đe dọa tấn công Iran 'bằng mọi giá', và khi Iran tiếp tục các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng năng lượng tại các quốc gia vùng Vịnh và tàu chở dầu tại eo biển Hormuz – tuyến đường thủy vận chuyển một phần năm lượng năng lượng của thế giới – tâm lý thị trường đã ngay lập tức chuyển sang hoảng loạn.

Hiện nay, khi cả Mỹ và Iran đều áp dụng quan điểm 'bằng mọi giá' trong cuộc đối đầu này, nỗi hoảng loạn đã bao trùm các thị trường. Trong ngày hôm đó, ngoại trừ giá dầu tăng và đồng USD mạnh lên, các thị trường chứng khoán lớn toàn cầu, trái phiếu Kho bạc Mỹ, các loại trái phiếu chính phủ khác và thậm chí cả vàng – vốn được coi là 'hầm trú ẩn an toàn' truyền thống – đều chịu áp lực bán tháo trên diện rộng.

Michael Arone, chiến lược gia đầu tư trưởng tại State Street Global Advisors ở Boston, lưu ý rằng phản ứng hiện tại của thị trường là phản ứng điển hình đối với những sự kiện có độ bất định cao. Giá vàng đã giảm 4% chỉ trong một ngày sau khi chạm mức cao nhất trong bốn tuần vào thứ Hai; việc bán tháo không phân biệt này càng khẳng định mức độ hoảng loạn của thị trường.

Thị trường chứng khoán toàn cầu sụt giảm

Các thị trường tài chính toàn cầu đang chật vật dưới sức nặng của nỗi hoảng loạn.

Chỉ số MSCI Châu Á Thái Bình Dương đã giảm tới 2,5% trong phiên, đánh dấu kết quả lũy kế hai ngày tồi tệ nhất kể từ tháng 4. Chứng khoán Nhật Bản và Hàn Quốc đồng loạt lao dốc, với Nikkei 225 đóng cửa giảm 3,1%, TOPIX giảm 3,2% và KOSPI sụt giảm 7,2%, mức giảm trong một ngày lớn nhất kể từ ngày 5 tháng 8 năm 2024. Chỉ số S&P/ASX 200 của Úc cũng đóng cửa thấp hơn 1,3% ở mức 9.077,30 điểm.

Nỗi hoảng loạn nhanh chóng lan sang thị trường Châu Âu và Mỹ. Phố Wall đối mặt với áp lực bán tháo mạnh ngay khi mở cửa, với Chỉ số Công nghiệp Dow Jones giảm tới 1.038,78 điểm, tương đương 2,12%, xuống dưới mốc 48.000 điểm, chạm mức thấp 47.866,00. Cổ phiếu công nghệ cũng không tránh khỏi, khi hợp đồng tương lai Nasdaq 100 giảm hơn 2%, cho thấy sự hạ nhiệt nhanh chóng của khẩu vị rủi ro trên thị trường.

Chốt phiên, cả bốn chỉ số chính của Mỹ đều đóng cửa thấp hơn. Chỉ số Công nghiệp Dow Jones giảm 403,51 điểm; chỉ số S&P 500 giảm 64,99 điểm; và Nasdaq Composite giảm 232,17 điểm, tương đương mức giảm 1,02%.

Lời thề hành động 'bằng mọi giá' của Tổng thống Trump đối với Iran đã thúc đẩy một làn sóng bán tháo cổ phiếu mới. Khi giá năng lượng tiếp tục leo thang, tình hình an ninh địa chính trị tại vùng Vịnh đang chuyển hóa thành rủi ro hệ thống ảnh hưởng đến nền kinh tế toàn cầu.

Sự hỗn loạn trên thị trường trái phiếu

Nỗi hoảng loạn thị trường do xung đột leo thang tại Trung Đông đã lan sang thị trường trái phiếu, vốn từ lâu được coi là 'đệm đỡ an toàn', làm đảo lộn logic trú ẩn truyền thống. Những lo ngại về lạm phát đã quay trở lại chi phối các thị trường thu nhập cố định toàn cầu. Từ Sydney đến Tokyo, trái phiếu chính phủ của nhiều quốc gia đối mặt với làn sóng bán tháo ồ ạt, đẩy thị trường trái phiếu toàn cầu vào đợt sụt giảm hiếm hoi do hoảng loạn.

Kể từ đầu tuần này, trái phiếu chính phủ của các quốc gia bao gồm Mỹ, Nhật Bản, Úc, New Zealand, Hàn Quốc và Indonesia đều ghi nhận mức lỗ. Chỉ số Bloomberg Global Aggregate Bond Index đã giảm 0,8% vào thứ Hai, mức giảm trong một ngày lớn nhất kể từ tháng 5 năm ngoái.

Lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm đã tăng 10 điểm cơ bản trong một ngày. Vào thứ Ba, lợi suất trái phiếu chính phủ Úc kỳ hạn 10 năm đã tăng tới 12 điểm cơ bản lên 4,75% trong phiên giao dịch, trong khi lợi suất trái phiếu 10 năm của Nhật Bản cũng tăng 6 điểm cơ bản. Sự sụt giảm trên thị trường trái phiếu Châu Á - Thái Bình Dương thậm chí còn vượt xa diễn biến qua đêm của trái phiếu Kho bạc Mỹ.

Thống đốc Ngân hàng Dự trữ Úc Michele Bullock tuyên bố rõ ràng rằng ngân hàng trung ương đang 'hết sức cảnh giác' về khả năng xung đột Trung Đông đẩy kỳ vọng lạm phát lên cao và sẵn sàng thực hiện các hành động chính sách nếu cần thiết.

Mohamed El-Erian, cựu CEO của PIMCO, cảnh báo rằng trong bối cảnh rủi ro địa chính trị gia tăng, một 'cơn gió đình lạm' mới đang quét qua nền kinh tế toàn cầu. Tác động cuối cùng sẽ phụ thuộc vào thời gian và quy mô của cuộc xung đột, một tình huống có thể đẩy thị trường trái phiếu toàn cầu vào tình trạng bán tháo kéo dài.

Đợt bán tháo lần này đã phá vỡ hoàn toàn logic thông thường của thị trường. Thông thường, khi khủng hoảng địa chính trị xảy ra, dòng vốn sẽ chảy vào các tài sản trú ẩn an toàn như trái phiếu chính phủ, khiến lợi suất giảm xuống. Tuy nhiên, kỳ vọng giá năng lượng tăng cao do xung đột tại Iran đang đảo ngược mô hình truyền thống này.

Gareth Berry, chiến lược gia tại Ngân hàng Macquarie, lưu ý rằng trái ngược với quan điểm phổ biến, các cú sốc rủi ro cung ứng năng lượng bắt nguồn từ Trung Đông thường đẩy lợi suất trái phiếu toàn cầu tăng lên thay vì làm giảm chúng. Tại thời điểm mà các kỳ vọng về nới lỏng tiền tệ đã được phản ánh vào giá, những kỳ vọng này hiện đột nhiên có vẻ khó thực hiện, khiến hiệu ứng nói trên trở nên đặc biệt rõ rệt.

Dầu thô và đồng USD là những 'hầm trú ẩn' duy nhất?

Trong khi đó, dòng vốn đang đổ dồn vào dầu thô và đồng đô la Mỹ để tìm kiếm sự bảo vệ ở hai tài sản này.

Giá dầu Brent đã tăng gần 7% chỉ trong một ngày, trong khi đồng đô la Mỹ tăng giá trên diện rộng so với các đồng tiền không phải USD như euro, bảng Anh và yên Nhật, tất cả đều đạt mức cao nhất trong nhiều tháng.

Kể từ khi ông Trump trở lại Nhà Trắng vào năm ngoái, thuộc tính trú ẩn an toàn truyền thống của đồng đô la Mỹ trong các giai đoạn thị trường biến động đã suy yếu đáng kể. Sự bất định trong chính sách kinh tế và bất ổn địa chính trị đã khiến các nhà đầu tư nước ngoài ngày càng thận trọng với các tài sản định danh bằng đồng USD.

Cuối tuần qua, liên quân Mỹ - Israel đã phát động các cuộc ném bom quy mô lớn vào các mục tiêu của Iran, làm bùng phát chuỗi xung đột khu vực. Sau tin tức này, Chỉ số Đô la Mỹ đã tăng vọt, điều mà nhìn bề ngoài có vẻ như là sự trỗi dậy của tâm lý trú ẩn an toàn.

Tuy nhiên, chuyên gia phân tích Mike Dolan của Reuters chỉ ra rằng logic cốt lõi đằng sau sự tăng giá của đồng USD không phải là dòng vốn đổ xô vào đồng USD để tìm kiếm sự an toàn, mà là do sự khác biệt về cấu trúc trong mức độ tiếp xúc với năng lượng giữa các nền kinh tế lớn – các nhà đầu tư mua đồng USD về cơ bản là đang bán các đồng tiền của các nền kinh tế nhập khẩu năng lượng.