Mỹ đã giúp cứu đồng yen, thị trường vừa lấy lại mọi thứ và Bitcoin đang bị ảnh hưởng

USD/JPY đã tăng lên mức 158.93 vào thứ Hai, đây là đỉnh cao nhất trong tháng này. Chỉ 10 ngày trước, đợt can thiệp gần 88 tỷ USD của Nhật đã kéo cặp này từ mức 164 xuống thấp hơn.

Yên Nhật tiếp tục là đồng tiền yếu nhất trong nhóm các đồng tiền lớn tháng 08 này. Cuộc chiến hiện nay có thể sẽ chuyển sang thị trường trái phiếu của Nhật, nơi lợi suất trái phiếu 10 năm đang ở gần mức cao nhất nhiều năm trở lại đây.

Can thiệp 88 tỷ USD vào đồng yên đang dần mất tác dụng

Bộ Tài chính Nhật đã mua yên vào ngày 30 và 31/07/2024 thông qua Ngân hàng Trung ương Nhật (BOJ). Theo dữ liệu của BOJ, ngày đầu tiên đã tiêu tốn khoảng 8.45 nghìn tỷ yên, tương đương 53 tỷ USD – thuộc nhóm những đợt mua yên lớn nhất lịch sử trong một ngày.

Sang ngày hôm sau, Nhật tiếp tục mua thêm với giá trị khoảng 34 tỷ USD, theo Bloomberg. Tổng cộng, sau hai ngày, Tokyo đã chi khoảng 88 tỷ USD. Trước đó không lâu, Nhật cũng chi hơn 11.7 nghìn tỷ yên cho một chiến dịch mùa xuân nhưng hiệu quả cũng chỉ kéo dài trong vài tuần.

Đáng chú ý, Mỹ cũng tham gia hỗ trợ, lần đầu tiên phối hợp mua yên kể từ 1998. Washington đã bán euro lấy yên thông qua Fed New York. Các nhà chức trách châu Âu chỉ biết thông tin này sau khi giao dịch đã hoàn tất.

Ban đầu, cú sốc này mang lại hiệu quả. USD/JPY giảm mạnh từ gần mức 164 về 157.3 vào đầu tháng 08, theo TradingView. Tuy nhiên, đà hồi phục hôm thứ Hai cho thấy USD/JPY đã lấy lại khoảng 1/4 mức giảm trước đó.

Mỗi lần can thiệp lại tiêu tốn nhiều hơn lần trước. Phía Mỹ được cho là đã chi 5 tỷ – 10 tỷ USD cho đợt can thiệp này, trong khi năm 1998 chỉ cần 833 triệu USD. Nhật từng đơn độc hành động vào năm 2022 và 2024, nhưng sau đó sức mạnh đồng yên cũng nhanh chóng suy yếu chỉ sau vài tuần.

Bài học từ năm 1998 cho thấy: khi đó, đồng yên chỉ thực sự mạnh lên sau vài tháng, khi các giao dịch vay nợ đảo chiều và Tokyo có động thái tái cấu trúc ngân hàng. Việc mua yên chỉ giúp Nhật câu giờ, còn thay đổi chính sách mới giải quyết được gốc rễ vấn đề.

Dòng vốn vẫn tiếp tục rời khỏi Nhật

Goldman Sachs nhận định, nguyên nhân khiến đợt hỗ trợ vừa rồi không kéo dài là do các nhà đầu tư Nhật vẫn mua trái phiếu nước ngoài với tốc độ cao trong tháng 07 – theo phân tích của Goldman. Nói ngắn gọn, tiền đang rời khỏi Nhật nhanh hơn tốc độ mà nhà chức trách có thể giữ lại.

YEN WEAKENS AS INTERVENTION IMPACT FADESThe yen fell 0.7% against the dollar as the impact of Japan’s recent currency intervention faded.Goldman Sachs says Japanese investors continued buying foreign bonds at a strong pace in July, suggesting limited appetite to shift capital…

— *Walter Bloomberg (@DeItaone) August 10, 2026

Goldman cho rằng, việc Ngân hàng Trung ương Nhật (BOJ) tăng lãi suất vào tháng tới sẽ hỗ trợ đồng yên tốt hơn là tiếp tục can thiệp. Tuy nhiên, các nhà giao dịch lãi suất hôm thứ Hai lại giảm dự đoán về khả năng BOJ tăng lãi suất vào tháng 09, theo nhà chiến lược Marc Chandler. Thị trường dường như đang “thách thức” nhà chức trách hành động.

Dữ liệu công bố hôm thứ Hai càng khiến giới nghi ngờ có thêm lý do. Nhật đã ghi nhận thâm hụt tài khoản vãng lai tháng 06/2024 lên tới 92.3 tỷ yên (tương đương 580.7 triệu USD) – lần đầu tiên sau 17 tháng. Đây là chỉ số đo tổng dòng tiền vào/ra của quốc gia.

Các chuyên gia kinh tế ước tính Nhật sẽ có thặng dư khoảng 1.51 nghìn tỷ yên (tương đương 9.5 tỷ USD), nhưng thực tế lại ngược lại. Nguyên nhân là các khoản chia cổ tức lớn hơn cho nhà đầu tư nước ngoài đã khiến thu nhập từ đầu tư của Nhật giảm tới 74%. Cùng với đó, chi phí nhập khẩu nhiên liệu cao hơn đã đẩy cán cân thương mại vào tình trạng thâm hụt.

Tuy nhiên, nhìn tổng thể, tình hình không quá nghiêm trọng. Nửa đầu năm 2026, Nhật vẫn ghi nhận thặng dư kỷ lục 17.43 nghìn tỷ yên (109.7 tỷ USD) nhờ xuất khẩu chip mạnh mẽ. Dẫu vậy, số liệu tháng 06/2024 lại xuất hiện đúng lúc tâm lý với đồng yên đang bất ổn.

Ông Mohamed El-Erian – cố vấn kinh tế trưởng của Allianz – nhận định, giải pháp cho đồng yên nằm ở việc điều chỉnh chính sách thay vì chỉ dựa vào các biện pháp mạnh tay.

“Đồng yên vẫn yếu dần kể từ sau đợt can thiệp ngoại hối lớn của Nhật–Mỹ, cho thấy rõ ràng việc xử lý tình trạng “định giá sai” của đồng tiền cần sự điều chỉnh về chính sách. Càng chậm thay đổi chính sách thì mục tiêu của cú can thiệp lịch sử này càng khó thành công,” ông viết.

Thị trường trái phiếu Nhật mới là phép thử thực sự

Lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật kỳ hạn 10 năm (JGB) đã đạt 2.807% vào thứ Hai, theo TradingView. Mức này đã tăng đáng kể từ dưới 2% hồi tháng 01/2024 và hiện gần các đỉnh cao nhất trong nhiều năm.

Việc lãi suất tăng đang gây lo ngại vì hiện tại nợ công của Nhật Bản đã vượt hơn 200% GDP — mức cao nhất trong số các nền kinh tế lớn trên thế giới. Mỗi lần lãi suất tăng, gánh nặng trả lãi cho chính phủ lại nặng thêm.

Chính Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) cũng đang góp phần khiến lãi suất tăng. Theo biên bản họp tháng 07/2024, ít nhất ba thành viên hội đồng đã gợi ý rằng BOJ có thể tăng lãi suất nhanh hơn kế hoạch ban đầu. Thống đốc Kazuo Ueda cũng úp mở khả năng có một đợt tăng vào tháng 09/2024, điều này khiến Mỹ phải nhảy vào hỗ trợ.

Tạm thời, BOJ vẫn giữ lãi suất chính sách ở mức 1%. Họ cũng cảnh báo rằng lạm phát lõi có thể vượt ngưỡng mục tiêu 2%.

Lợi suất tăng vừa là cơ hội vừa là thách thức cho Tokyo. Nếu tăng lãi suất nhanh hơn, khoảng cách lãi suất với Mỹ sẽ thu hẹp lại và giúp đồng yên mạnh lên. Tuy nhiên, điều này cũng khiến các khoản lỗ trên sổ sách của Nhật tiếp tục tăng lên.

Bốn công ty bảo hiểm nhân thọ lớn nhất của Nhật hiện đang gánh khoảng 96 tỷ USD khoản lỗ chưa thực hiện đối với trái phiếu chính phủ Nhật (JGB). Ngoài ra, Nhật cũng là quốc gia nắm giữ nhiều trái phiếu Mỹ nhất, với khoảng 1.14 nghìn tỷ USD. Nếu lợi suất tăng quá nhanh, có thể sẽ xảy ra làn sóng bán tháo ở cả Nhật và Mỹ.

Chính rủi ro này là lý do Mỹ đồng ý phối hợp giải cứu. Các quan chức Mỹ lo ngại nếu đồng yên suy yếu mất kiểm soát, lạm phát ở Nhật sẽ tăng mạnh và kéo theo lợi suất trái phiếu toàn cầu tăng lên. Nói cách khác, động thái bảo vệ đồng yên cũng như một bức tường lửa cho thị trường trái phiếu.

Bitcoin ở giữa “cuộc chiến”

Thị trường crypto cũng chịu tác động lớn từ diễn biến này. Các giao dịch “carry trade” thường sử dụng đồng yên vay với lãi rẻ để đầu tư vào các tài sản có lợi suất cao hơn, nên nếu yên bất ngờ mạnh lên sẽ khiến nhà đầu tư phải tháo chạy khỏi các vị thế này. Giá Bitcoin (BTC) đã giảm mạnh về gần 63,000 USD khi thông tin can thiệp liên chính phủ được công bố.

Các nhà giao dịch còn nhớ bài học trước đây. Vào tháng 08/2024, khi BOJ đột ngột tăng lãi suất, đã dẫn tới làn sóng thoát khỏi các giao dịch carry trade quy mô toàn cầu. Chỉ số Nikkei giảm mạnh nhất kể từ năm 1987, còn Bitcoin cũng giảm sâu, có thời điểm xuống dưới 50,000 USD.

Hiện tại, kịch bản vẫn chưa rõ sẽ nghiêng về đâu cho thị trường crypto. Nếu BOJ tăng lãi suất vào tháng 09/2024, carry trade có thể tiếp tục bị ép phải đóng vị thế, khiến dòng tiền rút khỏi các tài sản có rủi ro như Bitcoin. Ngược lại, nếu nỗ lực bảo vệ đồng yên thất bại, lợi suất toàn cầu tăng lên cũng sẽ gây áp lực lên tâm lý đầu tư rủi ro.

Sự thận trọng của thị trường đã phần nào thể hiện rõ. Tuần trước, giá Bitcoin gần như đi ngang trong khi vàng và bạc lại bứt phá mạnh mẽ trong đợt tăng hơn 2.7 nghìn tỷ USD của thị trường kim loại quý. Các nhà đầu tư muốn phòng ngừa rủi ro đã tìm đến vàng và bạc trước tiên.

Tại thời điểm viết bài, giá BTC đang được giao dịch quanh 64,038 USD, tiếp tục giảm dưới mốc 65,000 USD. Diễn biến này cho thấy thị trường vẫn đang trong trạng thái chờ đợi, chưa thực sự lạc quan.

Thời gian tới có thể sẽ xuất hiện thêm nhiều yếu tố gây biến động lớn. Dữ liệu lạm phát Mỹ sẽ công bố vào thứ Tư, và nếu chỉ số thấp hơn kỳ vọng thì sẽ giúp giảm áp lực lên tỷ giá USD/JPY. Nếu tỷ giá vượt mốc 159, có khả năng sẽ lại xuất hiện đồn đoán về một đợt can thiệp phối hợp tiếp theo quanh vùng 160.

Tháng 09/2024 giờ đang trở thành thời điểm quyết định. Nếu BOJ xác nhận tăng lãi suất, khoảng cách lãi suất với Mỹ có thể sẽ thu hẹp, đồng thời đẩy lãi suất trái phiếu JGB và khoản lỗ của các công ty bảo hiểm Nhật tăng lên. Còn nếu tiếp tục giữ nguyên, Tokyo sẽ phải một mình “căng mình” bảo vệ mốc 160 bằng dự trữ ngoại hối.

Khoản 88 tỷ USD cứu trợ có lẽ chỉ giúp kéo dài thời gian, chứ chưa phải là “bước ngoặt” thực sự. Liệu đồng yên có thể trụ vững và Bitcoin có giữ được sự ổn định hay không — phần lớn sẽ phụ thuộc vào việc Nhật Bản sẵn sàng chịu đựng áp lực trái phiếu đến mức nào.