Bitcoin có thêm biện pháp phòng vệ mới trước hacker lượng tử, nhưng không thể bảo vệ tất cả

Các hacker lượng tử trong tương lai có thể phá vỡ các ví Bitcoin (BTC) cũ và giả mạo chữ ký. Một bằng chứng mới từ startup bảo mật lượng tử Project Eleven đã mở ra khả năng giúp chủ sở hữu thật lấy lại coin của mình chỉ bằng seed phrase.

Tuy nhiên, không phải ai cũng có thể dùng phương pháp này. Đồng sáng lập Binance, Changpeng Zhao (CZ), từng nói vào tháng 06/2024 rằng cộng đồng có thể đóng băng coin được cho là của Satoshi Nakamoto nếu có đột phá về máy tính lượng tử. Một số người phản đối, cho rằng đây giống như tịch thu tài sản.

Vì sao nguy cơ đóng băng Bitcoin vì lượng tử không còn quá đáng sợ

Ý tưởng đóng băng này đã được ghi nhận trên lý thuyết. Đề xuất BIP-361, được đồng chấp bút bởi đồng sáng lập Casa là Jameson Lopp, đề xuất tắt dần hệ thống chữ ký cũ của Bitcoin trong vài năm tới. Những coin không di chuyển sẽ bị đóng băng vĩnh viễn.

Lo ngại về vấn đề này càng tăng sau khi Washington thúc đẩy phát triển máy tính lượng tử, làm nổi bật rủi ro cho cộng đồng. Tuy nhiên, có một vấn đề luôn được nhắc đi nhắc lại: Nếu đóng băng, ai đó sẽ mất coin mà không có cách lấy lại.

Thông báo mới đây của Project Eleven đã trực tiếp giải quyết điểm yếu này. Dạng bằng chứng mà nhóm phát triển cung cấp hoạt động giống như một hóa đơn xác nhận. Nó cho thấy bạn sở hữu master key đứng sau địa chỉ ví mà không hề tiết lộ trực tiếp master key đó.

Project Eleven has funded the development of a new post-quantum primitive that could help solve one of crypto's hardest migration problems:How do you prove ownership of a wallet after quantum computers can forge its signatures?Project Eleven and Jim Posen (@jimpo_potamus),…

— Project Eleven (@projecteleven) July 15, 2026

Cơ chế như sau: Dù máy tính lượng tử có thể bẻ được private key của địa chỉ đã công khai, nhưng không thể suy ra master key vì nguyên lý toán học chỉ cho phép đi một chiều mà không thể đảo ngược.

Chỉ có chủ sở hữu thực sự giữ master key này, nên dù chữ ký bị phá, họ vẫn là người duy nhất tạo ra bằng chứng xác nhận quyền sở hữu.

Tốc độ thực thi cũng rất nhanh. Hai chuyên gia Or Sattath và Shai Wyborski từng giới thiệu khái niệm “signature lifting” vào năm 2023. Sau đó, CTO của Lightning Labs là Olaoluwa Osuntokun phát triển bản thử nghiệm đầu tiên. Phiên bản mới nhất hiện nay đã nhanh hơn 16 lần, chỉ mất 243 mili giây trên một chiếc laptop.

“Máy tính lượng tử có thể truy ra private key từ public key, nhưng không thể đảo ngược quá trình hashing đã tạo ra nó. Hệ thống tạo key riêng của mỗi ví có thể cung cấp bằng chứng quyền sở hữu sau kỷ nguyên hậu lượng tử,” theo Project Eleven chia sẻ trên trang blog chính thức.

Theo dõi chúng tôi trên X để cập nhật tin tức mới nhất ngay khi vừa diễn ra

Vì sao công cụ này không cứu được coin của Satoshi

Vấn đề nằm ở thời điểm lịch sử. Bằng chứng mới cần sử dụng chuẩn BIP-32, tức hệ thống seed phrase mà các ví hiện đại áp dụng từ năm 2012. Những ví cũ trước đó tạo từng key một cách riêng lẻ, không hề có master key.

Satoshi đã đào coin vào năm 2009 và 2010, rời đi trước khi seed phrase ra đời. Nghiên cứu của Sergio Demian Lerner năm 2013 chỉ ra khoảng 1.1 triệu BTC được liên kết với Satoshi trên khoảng 22,000 địa chỉ khác nhau.

Thậm chí, những coin này còn lộ public key công khai trên blockchain, càng dễ trở thành mục tiêu cho máy tính lượng tử và cũng là những đồng khó cứu nhất.

Vì vậy, ý tưởng của CZ về việc đóng băng coin của Satoshi sẽ vẫn khiến chúng không bao giờ được sử dụng trở lại. BIP-361 cũng thiết kế như vậy ngay từ đầu.

Công cụ chống lượng tử này cũng có hạn chế. Chưa được kiểm toán, mới chỉ hỗ trợ ba loại địa chỉ cũ và hiện vẫn chưa có blockchain nào chấp nhận thực hiện.

Trong khi đó, thời gian vẫn trôi nhanh. Nghiên cứu lượng tử của Google đã giúp giảm 20 lần nhu cầu phần cứng cần thiết cho các cuộc tấn công loại này chỉ trong năm nay. Các cơ quan Mỹ cũng phải tuân thủ các tiêu chuẩn mật mã hậu lượng tử trước thời hạn là năm 2031.

Bây giờ, một câu hỏi lớn được đặt ra về quản trị Bitcoin: Nếu một ngày đóng băng bắt buộc xảy ra, cuộc tranh cãi thực sự không phải về việc coin nào bị đóng băng, mà là coin nào có thể trở lại tay chủ thực sự.