Biểu đồ cầu vồng nổi tiếng của Bitcoin có thể đang bị phá vỡ trong thời gian thực

Bitcoin (BTC) vừa rơi xuống dưới dải thấp nhất của biểu đồ cầu vồng Bitcoin, tức vùng mà mô hình gốc gọi thẳng là “Bitcoin đã chết”. Hiện tại, giá đang quanh mức 62,500 USD, chỉ bằng khoảng một nửa so với kỷ lục tháng 10.

Nhà thống kê George Box từng nói: “Tất cả các mô hình đều sai, nhưng một số trong đó lại hữu ích”. Mô hình stock-to-flow giờ đây đã vượt qua ranh giới hữu dụng để trở thành lỗi thời. Câu hỏi đặt ra là liệu biểu đồ cầu vồng có đang đi vào vết xe đổ đó không.

Hiểu về biểu đồ cầu vồng Bitcoin

Biểu đồ cầu vồng thể hiện giá Bitcoin dựa trên dải hồi quy logarit. Mỗi dải màu đại diện cho một vùng tâm lý khác nhau của nhà đầu tư. Đỉnh màu đỏ là vùng lạc quan cực độ, còn phía dưới cùng là vùng giá trị sâu.

Phiên bản gốc có 10 dải màu. Ở dưới đáy là dải màu tím với dòng chữ khá bi quan “Bitcoin đã chết”. Mỗi khi rơi vào đây đều thể hiện sự bi quan cực đoan trên thị trường.

Một người dùng Reddit lần đầu dựng nên biểu đồ này vào năm 2014. Sau đó, một thành viên trên Bitcointalk bổ sung hồi quy logarit giúp các dải màu có hình dáng như hiện nay.

Gần như toàn bộ lịch sử của Bitcoin, chỉ báo này hoạt động khá tốt. Các đỉnh giá rơi vào các dải đỏ nóng, còn đáy giá xuất hiện ở vùng xanh lạnh và tím u ám.

Phiên bản cập nhật của Coinglass rút gọn mô hình còn 9 dải màu, loại bỏ hoàn toàn dải tím dưới đáy, để “Fire sale!” (bán tháo) làm vùng thấp nhất. Nếu bạn muốn tìm hiểu thêm về cách xây dựng các dải màu này, hãy tham khảo bài giải thích về mô hình biểu đồ cầu vồng.

Hiện tại, giá Bitcoin còn ở dưới cả dải thấp nhất này. Theo giá thị trường trực tiếp, Bitcoin đang giao dịch quanh 62,500 USD, vượt khỏi vùng “Fire sale!” và chạm ngoài khung quy định của mô hình.

Điều này chỉ từng xảy ra một lần trước đây, vào thời điểm thị trường gấu năm 2022 chạm đáy. Nếu nhìn nhận lạc quan, việc này có thể ám chỉ đây là một cơ hội mua vào hiếm hoi với giá trị sâu.

Mô hình stock-to-flow đã “chết”

Nhìn nhận về giá trị sâu vẫn dựa trên giả định mô hình còn vận hành tốt. Mô hình stock-to-flow lại cho thấy niềm tin đó ẩn chứa rủi ro thực sự.

Nhà phân tích ẩn danh PlanB đã giới thiệu mô hình stock-to-flow về độ khan hiếm của Bitcoin vào năm 2019. Mô hình này liên kết giá Bitcoin với lượng cung giảm dần, khi số Bitcoin được sinh ra giảm một nửa sau mỗi lần halving.

Trong nhiều năm, mô hình này tỏ ra khá thuyết phục. Giá Bitcoin liên tục dao động quanh đường mô hình vào các năm 2013, 2017 và 2021, tạo cho mô hình này độ tin cậy nhất định.

Nhưng rồi mô hình này cũng “gãy”. Sau kỳ halving năm 2024, theo mô hình, giá Bitcoin lẽ ra phải đạt khoảng 500,000 USD. Nhưng thực tế, Bitcoin chỉ đạt đỉnh gần 126,000 USD vào tháng 10/2025, thấp hơn dự báo gần 75%.

PlanB thậm chí còn đưa ra dự đoán xa hơn, khi cho rằng Bitcoin có thể chạm mức gần 5 triệu USD vào kỳ halving năm 2028. Tuy nhiên, giá hiện tại đã khiến dự báo này không còn tính khả thi.

Nhiều ý kiến chỉ ra lỗ hổng lớn của mô hình: Stock-to-flow chỉ xét đến nguồn cung, mà bỏ qua nhu cầu – yếu tố thật sự quyết định giá trong các giai đoạn thị trường căng thẳng.

Biểu đồ deflection (phân kỳ) của stock-to-flow đo lường tỉ lệ giữa giá thị trường và giá dự báo của mô hình. Trong nhiều năm, tỉ lệ này thường quay về mức một. Nhưng hiện tại, tỉ lệ này đang lao mạnh về gần 0.

Khi tỉ lệ này tiến sát về 0, sai số của mô hình không còn tự điều chỉnh nữa. Mô hình hiện nay đang đưa ra một con số mà thực tế liên tục “làm ngơ” lặp đi lặp lại qua từng chu kỳ.

George Box đã dự đoán trước tình huống này. Một mô hình có thể giải thích quá khứ chính xác, nhưng vẫn thất bại khi dự báo tương lai. Stock-to-flow hiện tại thực sự đã “hết thời”.

Biểu đồ cầu vồng Bitcoin có đi vào “vết xe đổ”?

Biểu đồ cầu vồng đang thể hiện những dấu hiệu đầu tiên của sự yếu kém giống như stock-to-flow. Điểm yếu của nó xuất hiện cả ở phần trên lẫn phần dưới của thang màu. Các đỉnh trước đây vào 2013, 2017 và 2021 đều chạm vào các dải đỏ “bán ra” phía trên.

Nhưng đỉnh của chu kỳ này chỉ mới chạm dải xanh “tích lũy”, thấp hơn nhiều so với các chu kỳ trước.

Như vậy, giá vốn không thể lên được các dải cao nhất, mà nay còn phá luôn cả vùng đáy thấp nhất. Cấu trúc dải màu từng “ôm trọn” diễn biến giá Bitcoin, nay không còn giữ được vai trò của mình nữa, cả ở hai đầu trên và dưới.

Cả hai mô hình đều dựa vào tăng trưởng theo cấp số nhân liên tục. Tuy nhiên, hiện tại Bitcoin đã là một tài sản trị giá 1.25 nghìn tỷ USD, và khi con số càng lớn, tốc độ tăng trưởng sẽ chậm lại theo thời gian.

Chính đường cong tăng trưởng đang trưởng thành này là điều mà các mô hình cấp số nhân cũ không thể phản ánh được. Biểu đồ giả định rằng tương lai sẽ giống như những năm đầu tiên, trong khi thực tế có thể không như vậy.

Sự thay đổi này đã được các nhà phân tích đặt tên. Nhiều người hiện nay ưa chuộng cách nhìn theo hàm bậc, tức Bitcoin vẫn tăng nhưng tốc độ dần chậm lại. Một đợt phục hồi thực sự sẽ kéo giá trở lại bên trong các dải giá và xua tan nghi ngại. Nếu giá tiếp tục “trôi dạt” dưới các dải này trong thời gian dài, đó là dấu hiệu mô hình đang “gãy” ngay trong thực tế.

Hiện Bitcoin đang giao dịch quanh mức 62,500 USD, giảm khoảng 3% trong ngày và còn cách đỉnh lịch sử đến 50%, rõ ràng Bitcoin chưa “chết”. Nhưng mô hình đặt tên cho dải giá này có thể không còn đúng nữa.

Liệu biểu đồ cầu vồng sẽ giống mô hình Stock-to-Flow bị “nghỉ hưu”, hay dự đoán giá dài hạn của nó vẫn còn hiệu quả, là câu hỏi mà chu kỳ tiếp theo sẽ cho chúng ta câu trả lời.