Tại sao ECB cho rằng các ngân hàng không thể tồn tại nếu không có đồng euro số

Ngân hàng Trung ương Châu Âu (ECB) khẳng định rằng đồng euro số không phải là mối đe dọa cho các ngân hàng, mà là chiến lược giúp phòng thủ trước các tập đoàn công nghệ lớn trong lĩnh vực thanh toán và stablecoin.

Thành viên Ban Điều hành Piero Cipollone và Phó Chủ tịch Ban Giám sát Frank Elderson đã cùng viết một bài blog giải thích quan điểm này. Hai người xem euro số là một công cụ cạnh tranh mà các ngân hàng Châu Âu đang rất cần.

Các ngân hàng châu Âu đang mất dần vị thế

Hai quan chức của ECB đã mô tả sự phụ thuộc lớn của ngành ngân hàng Châu Âu vào hạ tầng thanh toán nước ngoài.

Theo bài blog, các hệ thống thẻ quốc tế hiện đang xử lý 2/3 số giao dịch thẻ tại khu vực đồng euro.

Ở một số quốc gia, mức độ phụ thuộc này còn cao hơn. Trong số 21 nước khu vực đồng euro, có tới 13 nước hoàn toàn dựa vào các hệ thống thẻ quốc tế hoặc giải pháp thanh toán di động để thanh toán tại cửa hàng. Hơn một nửa số nước không có giải pháp nội địa nào được chấp nhận rộng rãi cho thanh toán thương mại điện tử.

Bên cạnh đó, một báo cáo nghiên cứu khác của ECB xuất bản hồi đầu tháng 03/2024 cảnh báo rằng sự phát triển của stablecoin có thể khiến nhà đầu tư nhỏ lẻ rút tiền gửi khỏi ngân hàng Châu Âu.

ECB nhận thấy rằng sự quan tâm tăng lên với stablecoin đã gắn liền với sự sụt giảm rõ rệt về tiền gửi của nhà đầu tư nhỏ lẻ, đồng thời làm giảm hoạt động cho vay doanh nghiệp từ các ngân hàng.

Cipollone và Elderson cho rằng các ngân hàng đang bị thiệt hại trên ba mặt trận:

• Với các hệ thống thẻ quốc tế, họ mất đi phí giao dịch.
• Với các giải pháp thanh toán di động của các tập đoàn công nghệ lớn, họ mất cả phí giao dịch lẫn dữ liệu người dùng.
• Còn với stablecoin, họ đối diện với nguy cơ mất phí, mất dữ liệu và mất cả nguồn tiền gửi ổn định từ nhà đầu tư nhỏ lẻ.

Cách đồng euro kỹ thuật số có thể giúp các ngân hàng cạnh tranh

ECB thiết kế đồng euro số theo hướng đặt các ngân hàng vào trung tâm mô hình phân phối. Ngân hàng sẽ quản lý tài khoản euro số, giữ kết nối với khách hàng và dữ liệu về độ uy tín tín dụng.

Về doanh thu, Hệ Thống các nước sử dụng đồng euro dự định loại bỏ hoàn toàn phí hệ thống và phí xử lý giao dịch. Thay vào đó, ngân hàng sẽ được nhận bồi thường dịch vụ theo mô hình mà Ủy ban Châu Âu đưa vào trong dự thảo quy định về euro số.

Bài blog cũng nhấn mạnh lợi thế của việc song song tích hợp (co-badging) — thẻ ghi nợ Châu Âu có thể đi kèm euro số và đủ điều kiện chấp nhận trên toàn Châu Âu, từ đó không còn phụ thuộc vào mạng lưới thẻ nước ngoài cho các giao dịch xuyên biên giới.

ECB ước tính tổng chi phí đầu tư cho các ngân hàng sẽ vào khoảng 4 tỷ đến 5.8 tỷ euro, tương đương 1 tỷ đến 1.44 tỷ euro mỗi năm kéo dài trong bốn năm.

Con số này chỉ bằng một phần năm so với các dự toán từ các báo cáo bên ngoài và tương đương khoảng 3.4% ngân sách nâng cấp công nghệ thông tin hàng năm của các ngân hàng lớn.

Kế hoạch thí điểm dự kiến vào năm 2027

Hệ Thống các nước sử dụng đồng euro dự kiến khởi động một chương trình thí điểm vào năm 2027 để thử nghiệm hạ tầng euro số trong môi trường thực tế.

Nếu các nhà lập pháp EU thông qua quy định vào năm 2026, các giao dịch đầu tiên có thể diễn ra ngay từ giữa năm 2027, và hệ thống hoàn chỉnh dự kiến sẵn sàng cho đợt phát hành đầu tiên vào năm 2029.

ECB cho biết các ngân hàng tham gia sẽ cùng nhau quyết định những lựa chọn triển khai, trong đó có cách tích hợp và phương pháp tối ưu chi phí.

Bài blog cũng đề cập đến lo ngại về ổn định tài chính. Phân tích của chính ECB dựa trên dữ liệu ngân hàng cho thấy euro số sẽ không ảnh hưởng tới sự ổn định tài chính.

Việc giới hạn số dư với cá nhân, cấm các công ty nắm giữ, và không trả lãi cho số dư euro số sẽ giúp ngăn dòng tiền gửi lớn chảy khỏi ngân hàng.

Việc các ngân hàng Châu Âu xem euro số là cơ hội hay là gánh nặng sẽ còn tùy vào tốc độ thông qua quy định từ Quốc hội châu Âu, điều mà ECB cần để tiến thêm các bước tiếp theo.