Không có Internet di động, nhưng hãy kiên nhẫn: đồng ruble số sẽ hoạt động như thế nào khi ngoại tuyến

Theo dữ liệu của Top10VPN cho năm 2025, Nga đã trải qua tổng cộng 37,166 giờ không có kết nối internet. Nền kinh tế thiệt hại tới 11.9 tỷ USD vì sự cố này. Trong khi người dân ở Kamchatka và một số khu vực khác phải chật vật nhiều tuần để tìm kiếm tín hiệu mạng, các quan chức đang tính toán cách chuyển các cụ hưu trí sang sử dụng ví điện tử.

Đồng rúp số trong bối cảnh tháng 03/2026 nhìn giống như một nỗ lực xây bệ phóng tàu vũ trụ ở một ngôi làng không có điện. Nhà chức trách Nga tích cực quảng bá loại tiền tệ công nghệ cao này, ngay khi nước này liên tục đứng đầu thế giới về số lần và thời gian mất kết nối internet.

Câu hỏi lớn nhất đặt ra là: Làm sao để thanh toán số hóa khi chính phủ thường xuyên cắt mạng di động? Các chuyên gia đã giúp BeInCrypto làm sáng tỏ vấn đề này.

Con số bên trong đợt tạm ngừng hoạt động

Điểm nổi bật trong mô hình của Ngân hàng Trung ương Nga là đưa tiền tệ về dạng “tiền mặt số”. Người dùng có thể chuyển tiền trực tiếp giữa các điện thoại thông minh, ngay cả khi không có kết nối mạng.

Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng lý thuyết thì vượt trội nhưng thực tế còn gặp nhiều rào cản.

Andrey Mikhailishin, CEO của BRICS Pay JSC, tự tin rằng chỉ những giải pháp nửa vời thì không thể giải quyết vấn đề. Ông cũng là Chủ tịch Ủy ban Hệ thống Thanh toán và Thanh toán xuyên biên giới của Hội đồng Thị trường Tài chính và Đầu tư thuộc Phòng Thương mại và Công nghiệp Nga.

Nếu không có kênh kết nối, dù cài đặt kỹ thuật thế nào thì dữ liệu cũng không thể truyền đi. Theo ông, trên thiết bị di động phải có cold wallet hoạt động đầy đủ.

“Nếu không có kênh kết nối mạng thì dữ liệu không thể truyền đi dù qua bất kỳ ngõ nào. Vì vậy, đồng rúp số phải thực sự có cơ chế hoạt động ngoại tuyến, hoặc cho phép thiết bị của người gửi không cần internet, còn thiết bị nhận thì có, giống như ví dụ trong Bằng sáng chế số 2801424 của Nga,” chuyên gia lý giải.

Theo Mikhailishin, thiết bị cần đóng vai trò như một “cold wallet” – lưu tạm thời tiền và tự động đồng bộ với nền tảng Ngân hàng Trung ương khi có lại kết nối.

Về bản chất, giải pháp này giống “kho tiền số” hơn là phương thức thanh toán online truyền thống.

Denis Balashov, CEO của SkyCapital, tiếp cận tình hình một cách thực tế. Một sự cố mất internet không khác gì mất điện.

Lúc đó, toàn bộ hạ tầng – từ cổng soát vé tàu điện đến các phòng bán vé – đều tê liệt. Balashov cho rằng mọi đổi mới số hóa đều trở nên vô nghĩa trong hoàn cảnh này.

Chính quyền đang cố gắng thiết lập danh sách trắng các trang web/dịch vụ sẽ được truy cập kể cả khi mạng bị chặn. Denis Balashov tin rằng đồng rúp số sẽ nằm trong danh sách ưu tiên này.

Tuy nhiên, Andrey Voronkov – nhà sáng lập công ty tư vấn Voronkov Ventures – lại cho rằng bản thân danh sách trắng cho đồng rúp số là điều không cần thiết. Theo ông, rúp số bản chất nên tự chủ và không nên phụ thuộc danh sách trắng như vậy.

“Danh sách trắng giống như một mạng internet riêng biệt, trong khi đồng rúp số đã mặc định hoạt động mà không cần internet. Vì vậy, làm danh sách trắng cho rúp số cũng không mang nhiều ý nghĩa,” nguồn tin cho biết.

Thử nghiệm khu vực và kiểm soát xã hội

Hệ thống hiện đang chuyển từ vấn đề về hạ tầng chung sang những kịch bản kiểm soát thực tế. Tại khu vực Rostov, tiền số đã được thử nghiệm tại câu lạc bộ bóng đá FC Rostov.

Các khoản trợ cấp cho câu lạc bộ đã được phân bổ qua các hợp đồng thông minh. Ông Pavel Pavlov, Bộ trưởng kinh tế vùng, gọi đây là quá trình tập dượt.

Nhờ code phần mềm, chính quyền hoàn toàn kiểm soát mục đích sử dụng từng đồng rúp “có màu” (tức là loại rúp quy định chỉ dùng vào lương hoặc trang thiết bị, không được tiêu cho các khoản khác).

Với doanh nghiệp, sự minh bạch này sẽ là ưu thế lớn. Andrey Mikhailishin nhận xét việc số hóa tiền đơn thuần chỉ thay đổi phương pháp giám sát – nhưng giúp theo dõi chính xác hơn:

“Khác biệt là hiện nay mọi thứ xử lý rời rạc, thủ công nhiều và dễ mắc lỗi, còn với đồng rúp số, các công cụ phân tích và kiểm soát sẽ thống nhất và chính xác hơn nhiều.”

Theo chuyên gia, đối với các doanh nghiệp làm ăn hợp pháp, việc này sẽ giảm thiểu các trường hợp bị đóng băng tài khoản oan, vì mô hình đánh giá rủi ro của Ngân hàng Trung ương sẽ chuẩn xác hơn.

Tuy nhiên, vẫn còn lo ngại trong lĩnh vực xã hội. Andrey Voronkov cảnh báo nguy cơ đồng rúp số có thể biến thành hệ thống phiếu mua hàng lập trình sẵn.

Kể từ tháng 01/2026, đồng rúp số được áp dụng chính thức cho tất cả các khoản thanh toán của Chính phủ cấp Liên bang. Dù nghị sĩ Yaroslav Nilov cam kết sẽ không có các khoản thanh toán bắt buộc, nhưng xã hội vẫn tồn tại nhiều băn khoăn.

Bảo vệ dữ liệu dưới sự giám sát của FSB

Hệ thống đồng rúp số đang xây dựng theo mô hình thống nhất dọc. Bảo mật được bảo đảm nhờ nền tảng Ngân hàng Trung ương Nga, thay vì dựa trên vô số các hệ thống CNTT ngân hàng khác nhau.

• Andrey Mikhailishin nhấn mạnh rằng tiêu chuẩn bảo mật ở đây còn nghiêm ngặt hơn các ngân hàng truyền thống.

Chứng chỉ số của người dùng lưu tại văn phòng trung tâm của Ngân hàng Trung ương, và mọi thông điệp được truyền qua các kênh mã hóa theo yêu cầu của Cục An ninh Liên bang (FSB).

Các đơn vị tham gia hệ thống đều phải xây dựng các cổng kết nối với tiêu chuẩn bảo mật nâng cao.

• Denis Balashov nhấn mạnh yếu tố con người là rất quan trọng.

Ngay cả những hệ thống bảo mật nhất cũng dễ bị tổn thương nếu người dùng tự ý cung cấp thông tin đăng nhập cho kẻ xấu thông qua các chiêu trò lừa đảo xã hội.

Kết luận

Phân tích tình hình vào tháng 03/2026 cho thấy thành công của hình thức tiền tệ mới này không phụ thuộc vào chiến dịch quảng cáo, mà nằm ở việc giải quyết những vấn đề cốt lõi:

• Tự chủ về công nghệ.

Nếu không thực hiện được các chức năng offline đầy đủ (như “tiền kỹ thuật số dạng tiền mặt”) và lưu trữ lạnh trên điện thoại thông minh như Andrey Mikhailishin đề cập, tiền kỹ thuật số sẽ vẫn dễ bị ảnh hưởng khi mất kết nối internet.

Danh sách “trắng” của nhà mạng chỉ là một biện pháp tạm thời, chưa thể giải quyết triệt để khi dịch vụ bị gián đoạn hoàn toàn.

• Cân bằng giữa kiểm soát và tự do

Việc sử dụng hợp đồng thông minh và “mã màu” tiền tệ giúp nhà nước giám sát tài chính ở mức độ chưa từng có trước đây.

Điều này có thể giúp giảm áp lực kiểm soát hành chính và hạn chế những sai sót từ con người.

• Bảo mật và yếu tố con người

Hệ thống tập trung của Ngân hàng Trung ương, dưới sự bảo vệ của FSB, khiến hệ thống này ổn định hơn về mặt kỹ thuật so với các hệ thống ngân hàng riêng lẻ.

Tuy nhiên, như Denis Balashov đã lưu ý, dù mã hóa bảo mật đến đâu cũng không thể bảo vệ tiền nếu người dùng vẫn bị lừa bởi các chiêu trò xã hội.

Tương lai của đồng rúp kỹ thuật số tại Nga sẽ phụ thuộc vào việc nó có trở thành một công cụ công nghệ tiện lợi hay chỉ là giải pháp để siết chặt kiểm soát tài chính trong bối cảnh số hóa và biệt lập.